Studie Rosh Hashana

Dit feest heeft verschillende namen. Rosh Hashana heet het vooral in Israël. In de Bijbel heet het ook wel Yom Teruah. Het is de eerste dag van het nieuwe jaar. Daarom wordt het ook wel het Joods Nieuwjaar genoemd.

Rosh Hashana is een onbekend onderwerp in de kerk. Maar in de Joodse traditie en in het huidige land Israël heeft het juist een belangrijke plaats. En in de boeken van de Bijbel? Daar lijkt het ook een bescheiden plek te hebben of is het dat schijn bedriegt?

In hoofdstuk 23 van het boek Leviticus staan de hoogtijdagen van de HEER genoemd voor het volk Israël omdat in het vervolg altijd te blijven doen.

Eén van de hoogtijdagen is de eerste dag van de zevende maand. Zie Leviticus 23: 24. Deze dag wordt een herinnering aan hard geluid genoemd: een zikrown teruah. In Numeri 29:1 heet deze dag Jom Teruah dan van hard geluid.

In het huidige Israël noemt men deze dag Rosh Hashana. Die naam betekent letterlijk ‘hoofd van het jaar’ oftewel het begin van het jaar. Deze naam komt maar eenmaal voor in de Bijbel.

Anderen noemen het de dag van de bazuinen. Inderdaad het is ook een dag waarop de bazuinen klinken. Iedere nieuwe maand, dus ook deze nieuwe maand moesten de bazuinen klinken. Dus ook op de eerste dag van deze maand: Jom Teruah.

Jom Terua linkt men wel aan de schepping en aan de geboorte van Jezus. Dat heb ik niet kunnen terugvinden in de boeken van de Bijbel. Wat de toekomst betreft: Jom Teruah lijkt nog niet vervuld te zijn. Wat is er te zeggen over de toekomstige vervulling? Is het dé dag dat Jezus terugkomt?

1. Dit feest in oude tijden.

De kenmerken van dit feest zijn herinneren en gedenken en luid geluid of gejuich. Verder worden de algemene Hebreeuws woorden voor dag, jaar en eerste gebruikt. Hier staan de aanduidingen.

HebreeuwsSoort woordStrongOpmerkingen
  זִכָּרוֹן 
zikrown
Zelfstandig
naamwoord
mannelijk
H2146Herinnering, gedenken.
Het woord komt 24
keer voor in 22 verzen.
KJV: memorial (17x),
remembrance (6x),
records (1x).
  תְּרוּעָה
tĕruw`ah
Zelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H8643Luid gejuich, tumult.
Het woord komt 33
keer voor in 33 verzen.
KJV: shout (11x), shouting
(8x), alarm (6x), sound (3x),
blowing (2x), joy (2x),
miscellaneous (4x).
1.זִכְר֥וֹן  תְּרוּעָ֖ה
zikrown
teruwah
CombinatieH2146
H8643
Komt eenmaal voor
in Leviticus 23:24.
KJV: a memorial of blowing
of trumpets.
2.י֥וֹם תְּרוּעָ֖ה
yowm
teruwah
CombinatieH3117
H8643
Komt eenmaal voor
in Numeri 29:1.
KJV: a day of blowing
the trumpets.
3.ראש השנה
rosh shaneh
Combinatie H7218
H8141
Komt eenmaal voor
in Ezechiël 40:1.
KJV: in the beginning
of the year.

1. זִכְר֥וֹן  תְּרוּעָ֖ה, zikron teruwah, gedenkdag luid geluid
De letterlijke vertaling zou kunnen zijn de gedenkdag van het luid geluid of gejuich. Deze combinatie van woorden komt maar in één tekst voor.

Leviticus 23:23-24. De HEER zei tegen Mozes: ‘Zeg tegen de Israëlieten: “De eerste dag van de zevende maand moeten de hoorns schallen. Het zal voor jullie een rustdag zijn, die je als heilige dag samen moet vieren.

Het Hebreeuwse זִכְר֥וֹן  תְּרוּעָ֖ה, zikron teruwah, is verschillend vertaald. NBV: hoorns schallen , SV: een gedenkdag des geklanks, HSV: een gedenkdag aangekondigd door bazuingeschal, NBG aangekondigd door bazuingeschal.

Dat het een gedenkdag is, dat komt in de NBG en NBV niet terug. Het instrument wordt niet genoemd in het Hebreeuws, maar de NBV gaat er van uit dat het hoorns zijn en de HSV en NBG gaan er van uit dat het bazuinen zijn.

De boodschap is duidelijk. Het volk Israël moet op de 1ste dag van de zevende maand deze dag gedenken. En wel met luid gejuich.

2. י֥וֹם תְּרוּעָ֖ה, yowm teruwah, dag luid geluid.
De letterlijke vertaling is dag luid geluid of gejuich. De combinatie van deze woorden komt maar in één tekst voor namelijk in het boek Numeri.

Numeri 29:1. De eerste dag van de zevende maand zullen de hoorns schallen. Vier die dag gezamenlijk als heilige dag; u mag dan niet werken.

Ook het Hebreeuwse י֥וֹם תְּרוּעָ֖ה, yowm teruwah is verschillend vertaald. NBV: de hoorns schallen , SV: een dag des geklanks, HSV: een dag aangekondigd door bazuingeschal, NBG: een jubeldag.

Ook hier wordt het instrument niet genoemd in het Hebreeuws, maar de NBV gaat er van uit dat het hoorns zijn en de HSV dat het bazuinen zijn.

De boodschap is duidelijk. Het volk Israël moet op de 1ste dag van de zevende maand geluid laten klinken, deze dag vieren wat met name inhoudt dat er niet wordt gewerkt.

Het gaat in het Oude Testament nog drie keer over een dag van luid gejuich. Alle drie in verband met een oorlog. Hier staan ze.

Jeremia 49:2. Maar de dag zal komen – ​spreekt de HEER​ – dat ik Rabbat-Ammon​ dreunen laat van krijgsgeschreeuw. Het valt in puin, het zal verlaten zijn, de dorpen gaan in vlammen op. Dan zal Israël zijn bezetter verjagen – ​spreekt de HEER.

Amos 1:13-15. Zo zegt de HEERE: Vanwege drie ​overtredingen​ van de ​Ammonieten, ja, vanwege vier, zal Ik er niet op terugkomen, omdat zij de zwangere vrouwen van ​Gilead​ opengereten hebben om zo hun gebied te verruimen. Daarom zal Ik een vuur aansteken binnen de ​muren​ van Rabba; dat zal zijn paleizen verteren, met gejuich op de dag van de strijd, met storm op de dag van de wervelwind. Hun ​koning​ zal in ​ballingschap​ gaan, hij en zijn vorsten tezamen, zegt de HEERE. [HSV]

Sefanja 1:14-16. De grote ​dag van de HEER​ is nabij, hij is nabij en komt zeer snel. Hoor! De ​dag van de HEER! Zelfs de dappersten schreeuwen het uit! Die dag zal een dag zijn van razernij, een dag van angst en benauwdheid, een dag van rampspoed en onheil, een dag van duisternis en donkerheid, een dag van dreigende, donkere wolken, een dag van hoorngeschal en krijgsgeschreeuw tegen de vestingsteden en hun hoge torens.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Tot drie keer toe is gesproken door de profeten van een bijzondere dag van groot geluid. Het is hier niet verbonden met de eerste dag van de zevende maand. Het is verbonden met strijd, met vergelding voor het kwaad dat is aangericht.

Dit ‘feest’ is de herinnering en gedenking van de beloften van God tot veroordeling van hen, dien het kwade gedaan hebben en overwinning van het volk van God.

3. ראש השנה Rosh Hashana eerste van het jaar.
Met de naam Rosh Hashana is de Nieuwjaarsdag in het huidige Israël het meest bekend. Het is nieuwjaarsdag voor alle Israëliërs.

De combinatie Rosh Hashana komt slechts eenmaal voor in de Bijbel. De letterlijke vertaling is ‘hoofd van het jaar’ of wat ook kan, ‘eerste van het jaar’. Als je met “het begin van het jaar” vertaalt, dan vlak je de betekenis af. Het was de aanduiding van de dag waarop de profeet Ezechiël het visioen kreeg over de nieuwe tempel. Dit zou niet de tweede tempel zijn, die later werd gebouwd, maar een bijzondere tempel in wat voor ons ook nog toekomst is.

Ezechiël 40:1. In het vijf en twintigste jaar van onze gevankelijke wegvoering, in het begin van het jaar, op de tiende van de maand, in het veertiende jaar, nadat de stad geslagen was; juist op diezelfde dag, was de hand des Heeren op mij, en Hij bracht mij derwaarts. [SV]

Hier staat als enige tekst in de Bijbel rosh hashana. In de Nederlandse Bijbels is dat steeds vertaalt met “begin van het jaar”. Ik heb geen vertaling gevonden, die met hoofd vertaalt, terwijl dat voor de rabbijnen wel zo wordt genoemd.

Dat het om de eerste dag van de zevende maand gaat staat in de tekst er niet bij. Blijkbaar volgens de tekst is in die maand de tiende dag ook belangrijk. Dat geeft een aanwijzing. Nu blijkt zowel de tiende dag van de eerste maand, de afzondering van het lam dat geslacht zou worden, als de tiende dag van de zevende maand, Grote Verzoendag, bijzonder te zijn. Dus over welke maand gaat het?

In de Studiebijbel van het Oude Testament staat, noot 6, bladzijde 547: “Veel uitleggers nemen aan dat het nieuwe jaar met de maand Nisan (in het voorjaar) begon, maar ze kunnen dan niet alle details van het vers verklaren”. De Joodse traditie vermeldt namelijk dat het jaar van Ezechiël 40 een jubeljaar is en zo’n jaar begon op Grote Verzoendag, de tiende dag van de zevende maand.

Er wordt in de Bijbel ook eenmaal gesproken over een hoofd van de maanden en wel in het boek Exodus.

Exodus 12:1. 2 Deze zelfde maand zal u het hoofd der maanden zijn; zij zal u de eerste van de maanden van het jaar zijn. [SV]

Ik gebruik hier de Statenvertaling omdat die meest letterlijk vanuit het Hebreeuws vertaalt. Het gaat in Exodus 12 over de instelling van de het Pascha. Deze maand was tot dan toe, de zevende maand van het jaar, maar is sinds de instelling van het Pascha dus het hoofd, de eerste, het begin van de maanden geworden.

Voor Joodse mensen is rosh hashana de eerste dag van wat eerst de eerste maand was maar dat sinds de instelling van het Pascha de zevende maand is geworden. Maar rosh hashana is ook de belangrijkste van het jaar.

4. Nehemia 8
In het boek Nehemia wordt een bijzondere bijeenkomst beschreven op de eerste dag van de zevende maand. Hier wordt geen luid geluid genoemd. Wat wel gebeurde was het voorlezen van de wet van Mozes.

Nehemia 7:72b-8:3. Aan het begin van de zevende maand, toen de Israëlieten zich in hun steden hadden gevestigd, verzamelde het voltallige volk zich op het plein voor de Waterpoort. Men vroeg ​Ezra, de ​schrijver, het ​boek​ te halen met de wet van ​Mozes, de wet die de HEER aan Israël had opgelegd. Ezra, de ​priester, haalde het wetboek en toonde het aan de aanwezige mannen en vrouwen, en aan iedereen die in staat was het te begrijpen. Dit gebeurde op de eerste dag van de zevende maand. Op het plein voor de Waterpoort las ​Ezra​ de mannen en de vrouwen en iedereen die het kon begrijpen hardop uit het ​boek​ voor, vanaf het moment dat het licht werd tot de middag. Allen luisterden aandachtig naar het ​boek​ van de wet.

Nehemia 8:4-8. Ezra, de ​schrijver, stond op een houten verhoging die voor deze gelegenheid was vervaardigd. Naast hem, aan zijn rechterhand, stonden Mattitja, Sema, Anaja, Uria, Chilkia en Maäseja, en aan zijn linkerhand Pedaja, Misaël, Malkia, Chasum, Chasbaddana, Zecharja en Mesullam. Ezra​ stond hoger dan het volk, zodat iedereen kon zien hoe hij het ​boek​ opende, en op dat moment ging heel het volk staan. Ezra​ prees de HEER, de grote God, en heel het volk antwoordde ‘Amen, ​amen,’ en ze hieven hun handen op, knielden neer en bogen diep voor de HEER. Vervolgens legden de ​Levieten​ Jesua, Bani, Serebja, Jamin, Akkub, Sabbetai, Hodia, Maäseja, Kelita, Azarja, Jozabad, Chanan en Pelaja de wet uit aan het volk, dat weer was gaan staan. De ​Levieten​ lazen het ​boek​ met de wet van God duidelijk voor en gaven er uitleg bij; zo verschaften ze inzicht in het gelezene.

Nehemia 8:9-12. Nehemia​ – hij was de landvoogd –, ​Ezra, de ​priester​ en ​schrijver, en de ​Levieten​ die het volk uitleg gaven, zeiden tegen iedereen: ‘Deze dag is gewijd aan de HEER, uw God; ​rouw​ dus niet, en huil niet!’ Het hele volk was namelijk in tranen uitgebarsten toen het de woorden van de wet hoorde. Ezra​ zei tegen hen: ‘Maak een feestmaal klaar met lekker eten en drinken, en deel ervan uit aan wie niets heeft, want deze dag is gewijd aan onze Heer. Wees niet bedroefd, want de vreugde die de HEER u geeft, is uw kracht.’ De ​Levieten​ maanden het volk tot stilte. Ze zeiden: ‘Wees stil, dit is een ​heilige​ dag, wees dus niet bedroefd.’ Toen ging iedereen eten en drinken. Ze deelden alles met elkaar en maakten er een groot en vrolijk feest van. Ze hadden begrepen wat hun was verteld.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Bijzonder dat priester Ezra juist de wet ging voorlezen op deze dag. Het was op een eerste dag van de nieuwe maan. Dat is wel logisch als je weet wat de bedoeling was van de dag van de nieuwe maan.

2. Ook het feest van de bazuinen?

Iedere eerste dag van de maand was een bijzondere dag in Israël, zie woordstudie Nieuwe Maan. Op die dag werden op bazuinen geblazen. Dus ook de eerste dag van de zevende maand werden ook de bazuinen geblazen.

Het blazen op de bazuinen geeft belangrijke momenten aan in de geschiedenis en ook als er in de toekomst belangrijke dingen gebeuren. Zijn die verbonden met Jom Teruah?  Zie verder woordstudie Sjofar en Bazuinen.

3. Een maand van inkeer als voorbereiding?

Voor de joodse mensen is het gebruikelijk om de zesde maand te zien als een maand van berouw en inkeer. Wordt daar ook in de boeken van de Bijbel over gesproken? Nauwelijks. Haggaï 1 geeft nog het meest aanleiding omdat in de zesde maand de Heer het volk Israël aansprak om met de herbouw van de tempel te beginnen.

Hebreeuws
woord
StrongSoort woord Opmerkingen
1.שִׁשִּׁי  חֹדֶשׁ
shishshiy
chodesh
H8345
H2320
Telwoord
Zelfstandig
naamwoord
Zesde maand.
Dit begrip komt voor
in 1 Kronieken 27:9,
Ezra 8:1 en Haggaï 1:1 en 15.
2.אֱלוּל  ‘Eluwl H435Eigennaam De zesde maand heeft ook
een naam, namelijk Eluwl.
Die maand komt eenmaal
voor, in Nehemia 6:15.

Eluwl is een woord uit een andere taal. Het Hebreeuwse woord Elill lijkt er op en betekent zoiets als vergeefs, niets, waardeloos, een afgod zelfs, zie Jeremia 14:14. Een mooie naam voor een maand van inkeer.

4. Opmerkelijk

Rosh Hashana valt bij ons meestal in de maand september. September is bij ons de negende maand, maar het woord september geeft nog steeds aan, sept=zeven, dat het om de zevende maand gaat.

In Israël is er het gebruik om met Rosh Hashana appeltjes met honing te eten. Men wenst elkaar een ‘goed en zoet’ nieuwjaar.

Appeltjes met honing

Rosh Hashana is een dag waarop de sjofars klinken. In de joodse traditie is er een variëteit met klanken en betekenissen daarbij. Korte klanken, en langere, enkele en meerdere. En ook de ‘tekia gadol’: één zeer langgerekte klank. Hierna is het feest echt begonnen.

De messiaanse gemeente van Gouda noemt deze dag: Jom Teruah.

In dit verband is ook interessant om de studie Nieuwe Maan en de studie Sjofar en Bazuinen te lezen. En natuurlijk ook de studies van de andere feesten, die in de Bijbel worden genoemd.

5. Dit feest in nieuwe tijden

In het Nieuwe Testament wordt ook over bazuinen gesproken. Opmerkelijke teksten.

Grieks
woord
Soort woord Strong Opmerkingen
1.σάλπιγξ
salpigx
Zelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
G4536Bazuin.
Komt 11 keer voor in 11 verzen.
KJV: trumpet (9x), trump (2x).

Hieronder staan alle teksten waar het woord bazuin in voorkomt. Te zien is dat de thema’s van de oude tijden in de nieuwe tijden terugkomen.

Matteüs 24:30-31. Dan zal aan de hemel het teken zichtbaar worden dat de komst van de ​Mensenzoon​ aankondigt, en alle ​stammen​ op aarde zullen zich van ontzetting op de borst slaan als ze de ​Mensenzoon​ zien komen op de wolken van de hemel, bekleed met macht en grote luister. Dan zal hij zijn ​engelen​ uitzenden, en onder luid bazuingeschal zullen zij zijn uitverkorenen uit de vier windstreken bijeenbrengen, van het ene uiteinde van de hemelkoepel tot het andere.

1 Korintiërs 14:8. En als een trompet een onduidelijk signaal geeft, wie maakt zich dan gereed voor de strijd?

1 Korintiërs 15:51-54. Ik zal u een geheim onthullen: wij zullen niet allemaal eerst sterven – toch zullen wij allemaal veranderd worden, in een ondeelbaar ogenblik, in een oogwenk, wanneer de bazuin het einde inluidt. Wanneer de bazuin weerklinkt, zullen de doden worden opgewekt met een onvergankelijk lichaam en zullen ook wij veranderen. Want het vergankelijke lichaam moet worden bekleed met het onvergankelijke, het sterfelijke lichaam met het onsterfelijke. En wanneer dit vergankelijke lichaam is bekleed met het onvergankelijke, dit sterfelijke met het onsterfelijke, zal wat geschreven staat in vervulling gaan: ‘De dood is opgeslokt en overwonnen.

1 Tessalonicenzen 4:16-17. Wanneer het signaal gegeven wordt, de aartsengel zijn stem verheft en de bazuin van God weerklinkt, zal de ​Heer​ zelf uit de hemel neerdalen. Dan zullen eerst de doden die ​Christus​ toebehoren opstaan, en daarna zullen wij, die nog in leven zijn, samen met hen op de wolken worden weggevoerd en gaan we in de lucht de ​Heer​ tegemoet. Dan zullen we altijd bij hem zijn.

Hebreeën 12:18-19a. U hebt niet, zoals het volk destijds, voor een laaiend en allesverzengend vuur gestaan, of in dreigende duisternis en woeste wind, noch te midden van bazuingeschal en stemgedonder.

Openbaringen 1:10. Op de ​dag van de ​Heer​ raakte ik in ​vervoering. Ik hoorde achter me een luide stem, die klonk als een bazuin.
Openbaringen 4:1. Hierna had ik een ​visioen. Er stond een deur open in de hemel. De stem die me eerder had toegesproken met het geluid van een bazuin, zei nu: ‘Kom hierboven, dan laat ik je zien wat er hierna gebeuren moet.’

Openbaringen 8:2. En ik zag de zeven engelen die vóór God stonden en aan hen werden zeven bazuinen gegeven.
Openbaringen 8:6. En de zeven engelen die de zeven bazuinen hadden, gingen zich gereedmaken om op de bazuin te blazen.
Openbaringen 8:13. In mijn ​visioen​ hoorde ik de luide roep van een adelaar die hoog in de lucht vloog: ‘Wee! Wee! Wee de mensen die op aarde leven! Want dadelijk klinken de bazuinen van de drie ​engelen​ die nog niet geblazen hebben.’
Openbaringen 9:14. … die tegen de zesde ​engel​ met de bazuin zei: ‘Maak de vier ​engelen​ los die bij de grote rivier de ​Eufraat​ gevangenzitten.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Dat de bazuinen eens zullen klinken. Een soort strijd tegen het onrecht en het kwaad wordt aangegaan.

Een zalige geluksdag dag voor hen, die bij God horen. Zij worden uit alle windstreken verzameld door engelen.

Doden zullen weer levend worden. Wij gaan de Heer tegemoet en zullen altijd bij hem zijn.

6. Liederen.

Lied “Eens als de bazuinen klinken”.

Eens, als de bazuinen klinken
uit de hoogte, links en rechts
duizend stemmen ons omringen
ja en amen wordt gezegd
rest er niets meer dan te zingen
Heer, dan is uw pleit beslecht

Als de graven openbreken
en de mensenstroom vangt aan
om de loftrompet te steken
en uw hofstad in te gaan
Heer, laat ons dan niet ontbreken
want de traagheid grijpt ons aan

Van die dag kan niemand weten
maar het woord drijft aan tot spoed
zouden wij niet haastig eten
gaandeweg Hem tegemoet
Jezus Christus, gistren, heden
komt voor eens en komt voor goed 

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.