Les omgaan met Boosheid

In deze les wat voor jezelf en om anderen te helpen de minimale kennis is voor zoiets menselijks als boosheid. Het is een onderwerp dat dichtbij ons staat.

Wat is boosheid ?

Als je boos bent, stijgt je bloeddruk en gaat je hart sneller kloppen, het adrenalinegehalte in je bloed stijgt. Je spieren spannen zich en je gezicht loopt rood aan. Je lichaam maakt zich als het ware klaar om te vechten.

Je kunt je boosheid laten blijken door harder te praten, onrustig heen en weer te lopen, te stampvoeten, met je vuist op tafel te slaan of te gooien met deuren of met servies.

Maar vooral ook aan je gezichtsuitdrukking is je boosheid te herkennen:
•            Je voorhoofd knijp je samen, waardoor een frons ontstaat
•            Je wenkbrauwen trek je omlaag
•            Je perst je lippen samen of laat je tanden zien
•            Je ogen lijken uit te puilen en vuur te schieten
•            Je neusvleugels staan wijduit
•            Je oogleden zijn gespannen
•            Je gezicht loopt rood aan  (bron lichaamtaal.nl)

De intensiteit van boosheid verschilt van lichte irritatie tot furieuze woede: geprikkeld, geïrriteerd, verontwaardigd, boos, kwaad, pissig, woedend, furieus, ziedend, kokend en witheet.

Boosheid is een veelvoorkomende emotie. Als je nooit boos bent heb je hulp nodig. Als je altijd boos bent ook. Maar ertussen in is prima.

Boosheid helpt kinderen ook om een evenwichtig volwassen mens te worden. Kinderen, die zich geaccepteerd en geliefd weten kunnen op een goede manier boos worden. Ieder kind heeft wel weer de eigen uitingsvormen. Ouders dienen alleen een beetje regulerend op te treden.

Wetenschappers hebben ontdekt, dat boze mensen op de hele wereld dezelfde gezichtsuitdrukking hebben. Boosheid is een voor mensen universele emoties. Trouwens dieren kunnen ook boos worden.

Oorzaken boosheid

Er kunnen allerlei oorzaken zijn waardoor iemand boos is. Maar het gemeenschappelijke is dat iets van jezelf, een ander, die je lief is, of een groep, die je hart heeft, dreigt te worden geschaad.

Dat kan zijn:  lichamelijk gevaar, positie in de maatschappij, gezin, gevoel van eigenwaarde, financiële zekerheden, bezit, innerlijke vrede, verlangens, overtuigingen, relaties, bespotting, of ergernis omdat iemand niet gedaan heeft wat hij moest doen. Omdat het om bijna alle aspecten van uw leven gaat, kan men zich op alle mogelijke fronten bedreigd voelen.

Niet iedere dreiging leidt tot boosheid, het is een mogelijke emotie. Je kunt ook het gevaar onderkennen en een andere weg voor oplossing hanteren als je die ziet. Of je kunt denken hier is geen andere oplossing dan op mijn poot spelen.

Je kunt vinden dat je iets tekort wordt gedaan. Dat kan terecht of onterecht zijn. Je kunt ook vinden dat iemand voor wie we liefde hebt tekort wordt gedaan.

Je kunt ook vinden dat de groep waar je bij hoort tekort wordt gedaan of een groep waar je hart aan hebt verpand.

Boosheid kan ook ontstaan zijn in het verleden door een opgelopen trauma. Iets wat iemand je hebt aangedaan. Of een groep, zoals bij een oorlog. Of een ongeluk, waardoor je gekwetst bent.

Boosheid kan er ook zijn van vorige generaties geërfd. Ooit in de familie is die boosheid ontstaan en dat is van geslacht op geslacht overgedragen.

Bij Jezus zien we zowel 1 als 2. De eerste als de hogepriester Jezus een klap geeft. Vooral als de Vader tekort wordt gedaan of mensen. De boosheid bij het reinigen van de tempel. De boosheid bij de dood van zijn vriend Lazarus, over schriftgeleerden en Farizeeën, die de mensen onterecht zware lasten oplegden.

Ook bij kinderen is het goed als ze regelmatig boos zijn. Zo verkennen ze wat hun grenzen zijn. Een meegaand kind dat zelden boos wordt heeft moeite om grenzen te leren kennen en erachter te komen wie ze is.

Uitingen van boosheid

Je kunt de boosheid op allerlei manieren bij jezelf en andere mensen in je omgeving opmerken.

1. Passief agressief gedrag. Je wilt iemand anders stiekem straffen.
2. “Ventileren”: schreeuwen, vloeken, bekvechten.
3. Agressie: fysiek mensen aanvallen of kwetsen? En dingen stuk maken.
4. Zelfbeschuldiging

De uitingen van 2 en 3 zijn gemakkelijk op te merken. Bij 3 moet je dekking zoeken. Als het jezelf overkomt moet je je bij drie echt in de hand proberen te houden. Hopelijk komt er geen waas voor je ogen zodat je niet meer weet wat je doet.

Passief agressief gedrag kun je alleen bij tijd en wijle opmerken als je iemand een trucje uithaalt. Ga op zoek naar hulp als je dit zelf doet, want het is voor jezelf destructief.

Zelfbeschuldiging is ook alleen bij iemand zo nu en dan op te merken. Bij een bepaalde uiting. Als een ander of jezelf dit doet is er hulp nodig.

En dan heb je ook nog misplaatste boosheid. Als je jouw agressie richt op iets of iemand anders, dan waar je ruzie mee hebt. Een bekend voorbeeld is dat een man ruzie met zijn vrouw heeft en de hond een schop geeft.

Hoe herken je boosheid in mensen?

Hoe herken je dat er boosheid in iemand is? Het kan overduidelijk dat iemand boos is. Schelden, verwensen, vloeken, geweld gebruiken.

Het kan ook zijn dat iemand een ander op een stiekeme manier iets betaald wil zetten.

Boos zijn op het leven of op God kun je merken doordat iemand moppert en klaagt.

Een algeheel gevoel van frustratie kun je zien als mensen over kleine dingen vallen.

Gevolgen van boosheid

Nare woorden en geweld kwetsen andere mensen.

Boos zijn op het leven of op God slaat terug op jezelf.

Boos zijn op jezelf, maakt jezelf kapot. Je kun niet meer in rust en vrede leven. Je kunt te gronde gaan aan drugs, alcohol, ziekte, armoede en zelfs suïcide.

Hoe jezelf met boosheid om kan gaan

Hoe gaan we met onze eigen boosheid om?
Als we onze angsten leren onderkennen, zodat we beter begrijpen wat er in onszelf en om ons heen gebeurt, dan kun je ook beter je eigen boosheid managen.

Om je boosheid in een bepaalde situatie te begrijpen kan het helpen om de volgende stappen door te lopen.
1) Ik ben boos. Ik zal daarom vast ergens bezorgd om zijn.
2) Als ik me zorgen maak, is er iets dat mij, of wat voor mij belangrijk is, bedreigt.
3) Waaruit bestaat die dreiging? Is er een oplossing mogelijk.

Tip 1: over de oorzaak van je boosheid praten lost meestal niet veel op. Je beleeft alles opnieuw en wordt opnieuw boos. Je denkt misschien dat afreageren helpt, maar dat is niet zo.

Tip 2: bij boosheid bij een ander kun je beter nagaan waarin de ander denkt tekort gekomen te zijn en dat dan aanvullen. Als het niet redelijk is dan kun je er beter later over praten als het gezakt is.

Tip 3: Als je denkt dat je op veel dingen recht hebt, dan ben je kwetsbaar voor boosheid.

Tip 4: Jezelf vergeven helpt als je boos bent op jezelf. Lees ook de tekst bij het onderwerp mens. Je eist van jezelf misschien iets wat niet bij een mens hoort. Anderen vergeven helpt ook natuurlijk. Zie het onderwerp vergeven.

Niemand is zielig. Want God neemt het voor je op. Hij geeft je eeuwig leven. Jij bent geen slachtoffer maar je bent overwinnaar.

Hoe je anderen met boosheid kan helpen

Vaak komt boosheid echter ook voort uit een opeenstapeling van verlangens waar niet aan tegemoet is gekomen, maar waar we ons niet bewust van zijn. Zo kunnen we door een kleine aanleiding in grote boosheid raken. Dat is voor jezelf soms onbegrijpelijk.

De oorzaak is dat we onze hoop op tegemoet komen van verlangens van mensen verwachten, die dat ons niet altijd geven. Maar God kan ons hepen op twee manieren. Hij helpt ons dat onze verlangens puur zijn, wat we echt nodig hebben, en Hij geeft ons dat ook.

Goed om te bedenken dat onze verlangens ook onterecht en helemaal niet passend kunnen zijn bij wat onze bestemming als mens is. Bijvoorbeeld een verlangen naar macht over anderen. Of een verlangen naar bezittingen van een ander. Of een ander niet passend verlangen.

Soms is het goed om te bespreken. Wat is je boosheid op een schaal van tien. Dat maakt het probleem meer duidelijk.

Wijsheid uit de Bijbel

Er zijn een aantal maatregelen. Vier die een mens moet doen. Twee doet God.

1. Leer om je boosheid te managen. Spreuken 29:11. Stel iemand belt als je boos bent. Dan kun je ook ineens weer aardig doen.
2. Realiseer je het gevolg. Mensen zullen je mijden. Spreuken 29:22 en 14:29.
3. Reflecteer voor je reageert Spreuken 29:11 en Psalm 141:3.
4. Laat je boosheid niet verworden tot wrok. Spreuken 15:1 Efeze 4:29
5. Wat God doet. Laat je denken vernieuwen. Romeinen 12:2
6. God vernieuwt je innerlijk. Galaten 5:22. Samenwerken aan de vulkaan.

Boos worden is menselijk, boos blijven is duivels (spreekwoord).
Efeze 4: 26 Geraakt gij in toorn, zondigt dan niet: de zon mag niet over een opwelling van uw toorn ondergaan.

Omgaan met temperament

De ene mens is rustig van aard en de ander snel alert. Iemand gebruikte het beeld van ‘schildpadden’ en ‘stinkdieren’. Een schildpad kropt het op en dan ontploft het. Een stinkdier laat gelijk weten als hij het niet leuk vindt.

Zie ook lied Opwekking 358

Leren omgaan met je temperament. Spreuken 16:3, 25:28. Efeze 4:31

NBV boosheid, NBG toorn. In het Grieks: ‘zwellen’

Waarom word je boos?
Als je jouw zin niet krijgt.
Of als je de situatie niet aankunt.
Of als je onrecht wordt aangedaan?

Zie ook Mozes. Hij sloeg eerst iemand dood. Toen hij oud was werd hij de meest zachtmoedige man genoemd. <tekst erbij>

In de opvoeding

Vaders verhard je kinderen niet.

Bitterheid en wrok

De toorn van God

We lezen in de Bijbel over de boosheid van God. Treft die ons ook?

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.