Studie Zorgen en Angsten | Het ga je goed.nl

Dit is de weergave van een onderzoek naar wat er in de Bijbel staat over zorgen en angsten. Deze weergave is de eerste versie, die aan mijn norm voor studies voldoet.

Alle teksten van het Nieuwe Testament waar woorden in voorkomen, die met zorgen en angsten zijn te vertalen zijn in deze studie opgenomen. In het Oude Testament komen zo’n 600 teksten over zorgen en angst voor, die teksten zijn beperkt onderzocht.

Je komt in de Bijbel ook het begrip ‘onbevreesd’ tegen, het tegenovergestelde van angstig zijn. Nadere informatie hierover in het deel van het Nieuwe Testament.

De citaten van teksten zijn uit de NBV of NBV21 vertaling tenzij anders is aangegeven. De reden is meestal dat gemnoemde vertalingen interpreteren in plaats van direct vertalen.

Inhoud:

Studievragen

Je zou je de volgende vragen over dit onderwerp kunnen stellen.

Wat zijn de verschillende kanten van angstig zijn?
Is zorgen maken ook een vorm van angstig zijn?
Zijn er helpende vormen van angstig zijn?

Geeft de Bijbel aan hoe je van angsten af kunt komen?
Is het verstandig om te werken aan vermindering van onnodige angsten?

Heeft de christelijke wereld dit onderwerp goed begrepen en toegepast?
Is er voor iedere Nederlanders iets van te leren?

In het laatste hoofdstuk Lessen staan antwoorden op deze vragen.

Oude Testament

Ik heb zes verschillende woordfamilies gevonden, die met zorgen angst zijn te vertalen. Omdat deze woorden zo dikwijls voorkomen heb ik een deel van de verzen gelezen. Namelijk die uit de eerste vijf boeken van de Bijbel, de torah en het boek van de Psalmen. Bij enkele woorden heb ik me ook hier nog zelfs beperkt.

Yare’, angstig zijn

Dit zijn de gegevens van de woorden rond yare’.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	יָרֵא yare’	Werkwoord	H3372	Angstig, bang zijn of worden Komt 314 keer in 305 verzen voor. KJV: fear (188x), afraid (78x), terrible (23x), terrible thing (6x), dreadful (5x), reverence (3x), fearful (2x), terrible acts (1x), miscellaneous (8x).
2	יָרֵא yare’	Bijvoeglijk naamwoord	H3373	Angstig Komt 64 keer in 63 verzen voor KJV: fear (59x), afraid (3x), fearful (2x)
3	יִרְאָה yir’ah	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	H3374	Angst. Komt 45 keer voor in 45 verzen. KJV: fear (41x), exceedingly (with H1419) (2x), dreadful (1x), fearfulness (1x).
4	מוֹרָא mowra’	Zelfstandig naamwoord mannelijk	H4172	Vrees voor jou. Komt 13 keer voor in 12 verzen KJV: fear (8x), terror (3x), dread (1x), terribleness (1x).

De woorden van deze woordfamilie komen dikwijls voor daarom zijn er een beperkte selectie verzen opgenomen.

Ad.1. Yare’, angstig zijn.
Van het werkwoord yare’ de eerste vier teksten in het boek Genesis en de eerste twee teksten van de overige boeken van de torah en van het boek van de Psalmen.

Genesis 3:8-10. Toen de mens en zijn vrouw God, de HEER, in de koelte van de avondwind door de tuin hoorden wandelen, verborgen zij zich voor hem tussen de bomen. Maar God, de HEER, riep de mens: ‘Waar ben je?’ Hij antwoordde: ‘Ik hoorde u in de tuin en werd bang omdat ik naakt ben; daarom verborg ik me.’

Genesis 15:1. Enige tijd later richtte de HEER zich tot Abram in een visioen: ‘Wees niet bang, Abram: ikzelf zal jou als een schild beschermen. Je loon zal vorstelijk zijn.’

Genesis 18:15. Maar Sara ontkende het en zei: Ik heb niet gelachen; want zij was bevreesd. Maar Hij zei: Nee, u hebt wél gelachen. [HSV]

Opmerkring: dit gebeurde toen de hemelse mannen Abraham en Sara aankondigden dat ze een kind zou krijgen. Ik denk dat Sara bang was dat werd opgemerkt dat ze God niet vertrouwde.

Genesis 19:30. En Lot vertrok uit Zoar en ging met zijn twee dochters in het bergland wonen, want hij was bevreesd om in Zoar te blijven wonen. Hij woonde in een grot, samen met zijn twee dochters.

Opmerking: Lot was bevreesd om in Zoar te wonen omdat hij bang was dat God deze stad alsnog zou vernietigen, net zoals Hij met Sodom en Gomorra had gedaan. Daarnaast vreesde hij voor het gedrag en de goddeloosheid van de lokale inwoners van Zoar, die cultureel en moreel verwant waren aan de verwoeste steden.

Exodus 1:17. Maar de vroedvrouwen hadden ontzag voor God en deden niet wat de koning van Egypte hun had opgedragen: ze lieten de jongetjes in leven.
Exodus 1:21. En omdat de vroedvrouwen ontzag voor God hadden, schonk Hij ook aan hen nakomelingen.

Exodus 2:14. Maar die zei: Wie heeft u tot leider en rechter over ons aangesteld? Zegt u dit om mij te doden, zoals u die Egyptenaar gedood hebt? Toen werd Mozes bevreesd, en hij zei: Deze zaak is beslist bekend geworden. [HSV]

Leviticus 19:3. Toon ontzag voor je moeder en je vader, en neem steeds mijn sabbat in acht. Ik ben de HEER, jullie God.

Leviticus 19:14. Spreek geen vloek uit over een dove en plaats geen obstakel voor de voeten van een blinde. Toon ontzag voor je God. Ik ben de HEER.

Leviticus 19:30-32. Neem steeds mijn sabbat in acht en heb eerbied voor mijn heiligdom. Ik ben de HEER. Raadpleeg geen geesten en schimmen van doden. Wie zich tot hen wendt, verontreinigt zichzelf. Ik ben de HEER, jullie God. Sta op voor oude mensen en betoon hun respect. Toon ontzag voor je God. Ik ben de HEER.

Numeri 12:7-8. Maar zo doe Ik niet tegenover Mijn dienaar Mozes, die in Mijn hele huis trouw is, met hem spreek Ik van mond tot mond, ja, zichtbaar, en niet in raadsels. Hij aanschouwt de gestalte van de HEERE. Waarom dan bent u niet bevreesd geweest om over Mijn dienaar, over Mozes, te spreken? [HSV]

Numeri 14:9. Maar verzet u dan niet tegen de HEER en wees niet bang voor de bevolking van het land: die vermorzelen we met gemak. Zij hebben niemand die hen beschermt en wij worden bijgesta. an door de HEER. Wees dus niet bang voor hen.’

Deuteronomium 1:19-21. We zijn dus bij de Horeb weggegaan en dwars door die grote, verschrikkelijke woestijn getrokken, zoals u zelf ervaren hebt, naar het bergland van de Amorieten, zoals de HEER, onze God, ons had opgedragen. Ten slotte kwamen we bij Kades-Barnea. Toen zei ik tegen u: ‘U bent nu het bergland van de Amorieten genaderd, dat de HEER, onze God, ons zal geven. Zie, de HEERE, uw God, heeft het land aan u gegeven; trek op, neem het in bezit, zoals de HEERE, de God van uw vaderen, tot u gesproken heeft; wees niet bevreesd en wees niet ontsteld. [HSV]

Opmerking: angstaanjagende woestijn zou wellicht een betere vertaling zijn.

Psalm 3:6-7. Ik ga liggen, val in slaap en word wakker – de HEER beschermt mij. Ik vrees de tienduizenden niet die mij aan alle kanten omringen.

Psalm 23:4. Zelfs al ga ik door een dal van diepe duisternis, ik vrees geen kwaad, want Gij zijt bij mij; uw stok en uw staf, die vertroosten mij. [NBG]

Ad. 2. Yare’, angstige
Hieronder alle teksten met dit bijvoeglijk naamwoord uit de Torah en de eerste twee teksten met dit woord in het boek van de Psalmen.

Genesis 22:12. Toen zei Hij: Steek uw hand niet uit naar de jongen en doe hem niets, want nu weet Ik dat u godvrezend bent en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt. [HSV]

Genesis 32:11. Red mij toch uit de hand van mijn broer, uit de hand van Ezau; want ik ben bevreesd voor hem; anders zal hij komen en mij en de moeders samen met hun kinderen neerslaan! [HSV]

Exodus 18:21.Jij echter, jij moet daarnaast onder heel het volk omkijken naar bekwame mannen, godvrezende, betrouwbare mannen, die een afkeer hebben van winstbejag. Je moet leiders over duizend, leiders over honderd, leiders over vijftig en leiders over tien over hen aanstellen. [HSV]

Deuteronomium 7:19. … de grote beproevingen die uw ogen gezien hebben, de tekenen, de wonderen, de sterke hand en de uitgestrekte arm waarmee de HEERE, uw God, u uitgeleid heeft. Zo zal de HEERE, uw God, doen met al de volken voor wie u bevreesd bent. [HSV]

Deuteronomium 20:8. Daarna zullen de beambten opnieuw tegen het volk spreken, en zeggen: Wie is de man die bevreesd is, en week van hart? Laat hij weggaan en naar zijn huis terugkeren, opdat het hart van zijn broeders niet smelt, zoals zijn hart. [HSV]

Deuteronomium 25:17-18. Gedenk wat Amalek u gedaan heeft op uw tocht, toen gij uit Egypte getrokken waart; hoe hij u onderweg tegenkwam en al de zwakken in uw achterhoede afsneed, terwijl gij vermoeid en uitgeput waart, en hoe hij God niet vreesde.

Psalm 15:4. Hij veracht wie geen achting waard is, maar eert wie ontzag heeft voor de HEER. Zijn eed breekt hij niet, al brengt het hem nadeel.

Psalm 22:24. Loof Hem, jullie die de HEER vrezen, breng Hem eer, kinderen van Jakob, wees beducht voor Hem, volk van Israël.

Psalm 22:26. Daarom klinkt mijn lofzang in de kring van het volk, mijn geloften los ik in bij wie Hem vrezen.

Ad. 3. Yir’ah, angst of ontzag.
Hieronder alle teksten met dit zelfstandig naamwoord uit de Torah en de eerste twee teksten met dit wood uit de Psalmen.

Genesis 20:11. Abraham antwoordde: ‘Ik dacht: Misschien heeft men in deze streken geen ontzag voor God en zullen ze me doden om mijn vrouw.

Exodus 20:20. Maar Mozes antwoordde: ‘Wees niet bang, God is gekomen om u op de proef te stellen en u met ontzag voor Hem te vervullen, zodat u niet meer zondigt.’

Opmerking: de bedoeling was dat de indrukwekkende natuurverschijnselen zouden helpen om ontzag voor God te krijgen.

Deuteronomium 2:25. Vanaf dit moment laat ik alle volken ter wereld van angst voor jullie sidderen. Wanneer ze de geruchten over jullie horen, zullen ze jullie komst met schrik en beven tegemoet zien.’

Psalm 2:11. Dien de HEERE met vreze, verheug u met huiver. [HSV]

Psalm 5:8. Ik echter zal door Uw grote goedertierenheid Uw huis binnengaan, mij buigen naar Uw heilig paleis in vreze voor U. [HSV]

Ad. 4. Mowra’, angst
De wortel van dit woord is yare’. Hieronder alle teksten met dit zelfstandig naamwoord uit de Torah en alle teksten met dit woord in het boek van de Psalmen.

Genesis 9:1-2. Toen zegende God Noach en zijn zonen, hij zei tegen hen: ‘Wees vruchtbaar en word talrijk en bevolk de aarde. De dieren die in het wild leven, de vogels van de hemel, de dieren die op de aardbodem rondkruipen en de vissen van de zee zullen ontzag en angst voor jullie voelen – ze zijn in jullie macht.

Deuteronomium 4:34. Is er ooit een god geweest die het heeft aangedurfd zich een volk toe te eigenen waarover een ander volk macht uitoefende, en die dat deed met grootse daden, met tekenen en wonderen en strijd, met sterke hand en opgeheven arm, en op angstaanjagende wijze – zoals u met eigen ogen de HEER, uw God, in Egypte hebt zien doen?

Deuteronomium 11:25. Niemand zal tegenover u standhouden; de HEERE, uw God, zal over heel het land dat u zult betreden, angst en vrees voor u geven, zoals Hij tot u gesproken heeft.

Deuteronomium 26:8. En de HEER bevrijdde ons uit Egypte, met sterke hand en opgeheven arm, op angstaanjagende wijze, met tekenen en wonderen

Deuteronomium 34:10-12. En er is in Israël geen profeet meer opgestaan zoals Mozes, die de HEERE kende van aangezicht tot aangezicht, met al de tekenen en wonderen waarmee de HEERE hem gezonden had om die in het land Egypte te doen bij de farao, bij al zijn dienaren en bij heel zijn land; en met heel de sterke hand en met alle grote ontzagwekkende daden, die Mozes voor de ogen van heel Israël verrichtte. [HSV]

Psalm 9:21-20. Sta op, HEER, laat de macht niet aan mensen. Mogen de volken berecht worden in uw aanwezigheid. Jaag ze angst aan, HEER, zij moeten weten dat ze mensen zijn. sela.

Psalm 76:11. Doe geloften aan de HEER, uw God, en los ze in. Laat allen rondom Hem gaven brengen aan Hem die ontzagwekkend is,

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Eerst was de mens niet bang voor God. Dat is gekomen na de eerste ongehoorzaamheid. Genesis 3:8-10.

De dieren van de schepping hebben ontzag voor de mens. Genesis 9:1-2.

God zegt tegen Abraham dat hij niet bang hoeft te zijn, Hij zal hem beschermen. Genesis 15:1, Dat gold obok voor koning David. Psalm 3:6-7.

Sara is bang dat haar ongelovig lachen straf van God oplevert. Genesis 18:15.

De vroedvrouwen van volk Israël hadden meer ontzag voor God dan voor de Farao. Exodus 1:17 en 21.

Abraham was bang voor opvattingen van mensen over zijn vrouw. Genesis 20:11. Mozes werd bang vanwege de situatie. Begrijpelijk en ook niets mis mee. Exodus 2:14. Jacob was bang voor Ezau. Genesis 32:11. Ook begrijpelijk. Er waren mannen in het volk die niet durfden te strijden. Deuteronomium 20:8.

Ontzag voor je vader en moeder is belangrijk. Leviticus 19:3.

Ontzag voor God nog belangrijker. Leviticus 19:14. Je toont je ontzag door de geboden van God na te leven. Of zoals Isaak deed zijn zoon te willen offeren als God dat vroeg. Genesis 22:12. Mannen die ontzag voor God hebben kunnen leider worden. Exodus 18:21. Amalek had helemaal geen ontzag voor God. Deuteronomium 25:17-18. Is daarom ook een vijand van God. God heeft door angst in te boezemen zijn eigen volk bevrijd. Deuteronomium 4:34, 11:25, 26:8 en 34:10-12.

We mogen blijkbaar bidden dat God foute volken angst aanjaagt. Psalm 9:21-20.

De oproep is ook om voor God ontzag te hebben. Psalm 2:11. God is ontzagwekkend. Psalm 76:11.

Wie ontzag voor God heeft, de HEER eert hem. Psalm 15:4. Als je ontzag voor God hebt, loof Hem dan ook. Psalm 22:24. Als je ontzag hebt voor God, dan geeft God je zegen. Psalm 22:26

Je dient ook ontzag te hebben voor Gods heiligdom. Leviticus 19:30-32. Psalm 5:8.

Ontzag voor dienstknechten van God is belangrijk. Numeri 12:7-8.

Wees niet bang voor de volken die je in opdracht van God moet overwinnen. Numeri 14:9. Deuteronomium 7:19. Want God zal wonderen doen. Gaat laat volken van angst sidderen. Deuteronomium 2:25.

De woestijn waar het volk Israël door trok was angstwekkend. Deuteronomium 1:19-21. Maar toch kun je van een nare omgeving niet angstig worden. Psalm 23:4. En God gebruikt natuurverschijnselen om het volk te helpen ontzag te hebben. Exodus 20:20

Pachad, vrezen

Dit zijn de gegevens rond het woord pachad.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	פָּחַד pachad	Werkwoord	H6342	Vrezen Komt 25 keer voor in 25 verzen. KJV: fear (14x), afraid (9x), awe (1x), shake (1x).
2	פַּחַד pachad	Zelfstandig naamwoord mannelijk	H6343	Angst, vrees Komt 49 keer voor in 48 verzen. KJV: fear (40x), dread (3x), great (2x), terror (2x), dreadful (1x), greatly (1x).

Ad.1. Pachad, vrezen.
Dit werkwoord komt twee keer in de torah voor in vijf keer in het boek van de Psalmen. De teksten buiten deze boeken heb ik niet gelezen.

Deuteronomium 28:66-67. U zult er voortdurend op uw hoede moeten zijn, want u zult uw leven niet zeker zijn en dag en nacht het ergste vrezen. ’s Morgens zegt u: “Ach, was het maar avond,” en ’s avonds verzucht u: “Was het maar ochtend.” Zo groot zal dan de angst zijn waarin u verkeert, zo bedreigend is het wat u ziet.

Psalm 14:5. Nog even, en hen overvalt een hevige angst, want God is met de rechtvaardigen.

Psalm 27:1. De HEERE is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? De HEERE is mijn levenskracht, voor wie zou ik angst hebben?

Psalm 53:5. Nog even, en hen overvalt een hevige angst, een angst als nooit tevoren. God zal het gebeente van je belagers verstrooien, lach maar om hen, want God heeft hen verworpen.

Psalm 78:53. Hij leidde hen veilig, zij hadden niets te vrezen, het water van de zee had hun vijanden bedekt.

Psalm 119:161. Machtigen vervolgen mij zonder reden, maar alleen voor uw woorden huivert mijn hart.

Ad. 2. Pachad, vrees.
Dit woord komt 5 keer in de torah voor.

Genesis 31:42. Als de God van mijn vader, de God van Abraham, de God voor wie Isaak diep ontzag heeft – als die God mij niet geholpen had, dan had u mij nu met lege handen weggestuurd. Maar Hij heeft gezien wat ik te verduren had en hoe hard ik heb gewerkt, en daarom heeft Hij afgelopen nacht rechtgesproken.’

Genesis 31:53. De God van Abraham en de God van Nachor, die ook de God van hun vader was, zal beoordelen wie van ons beiden in zijn recht staat.’ Jakob zwoer een eed bij de God voor wie zijn vader Isaak diep ontzag had.

Exodus 15:14-16. Alle volken hoorden het, alle volken huiverden, de Filistijnen beefden, ze krompen van angst ineen, ontzetting maakte zich meester van de stamvorsten van Edom, van de machtigen van Moab. Ze waren verlamd van schrik. De Kanaänieten sidderden, allen waren doodsbang. Angst overviel hen, vrees beving hen toen zij hoorden van uw machtige daden, zij werden stom als steen, terwijl uw volk voorbijtrok, HEER, terwijl uw volk voorbijtrok, het volk door u geschapen.

Deuteronomium 11:25. Er zal niemand zijn die tegen u kan standhouden. De HEER, uw God, laat in het land dat u binnengaat iedereen van angst voor u beven, zoals hij u heeft beloofd.

Deuteronomium 28:67. ’’s Morgens zult u zeggen: Was het maar avond!
En ’s avonds zult u zeggen: Was het maar morgen! vanwege de angst die uw hart bevangen heeft en vanwege het schouwspel dat uw ogen zien. [HSV]

Het woord komt ook in de volgende verzen van Psalmen voor. Psa 14:5, Psa 31:11, Psa 36:1, Psa 53:5, Psa 64:1, Psa 91:5, Psa 105:38, Psa 119:120

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Isaak had diep ontzag voor God en daarom was zijn zoon overtuigd dat die God hem had geholpen. Genesis 31:42. En zwoer hij ook bij die God. Genesis 31:53.

Door de wonderen die God deed kregen de vijandige volken angst. Exodus 15:14-16.

Als het volk Israël dichtbij God zou blijven dan hebben andere volken angst. Deuteronomium 11:25. Als het volk Israël zich niet houdt aan Gods geboden dan zullen zij angst hebben. Deuteronomium 28:66-67.

Koning David had geen angst voor zijn vijanden maar wel ontzag voor God. Psalm 119:161. De vijanden van David zal een hevige angst overvallen. Psalm 14:5., Psalm 53:5. Het volk Israël hoefde niet bang te zijn. Psalm 78:53.

Deze geloofsuitspraak kunnen we nazeggen. De HEERE is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? De HEERE is mijn levenskracht, voor wie zou ik angst hebben? Psalm 27:1.

Chathath, geschokt zijn

Dit zijn de gegevens rond het woord chathath

	Hebr. woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	חָתַת chathath	Werkwoord	H2865	Gebroken door vrees/angst. Komt 54 keer voor in 48 verzen. KJV: dismayed (27x), afraid (6x), break in pieces (6x), broken (3x) en nog 6 andere.

Dit woord komt twee keer in de torah voor en niet in het boek van de Psalmen. De teksten buiten deze boeken heb ik niet gelezen.

Deuteronomium 1:21. Zie, de HEERE, uw God, heeft het land aan u gegeven; trek op, neem het in bezit, zoals de HEERE, de God van uw vaderen, tot u gesproken heeft; wees niet bevreesd en wees niet ontsteld. [HSV]

Deuteronomium 31:8. De HEERE nu is het Die voor u uit gaat. Hij zal met u zijn. Hij zal u niet loslaten en u niet verlaten. Wees niet bevreesd en wees niet ontsteld. [HSV]

Opmerking: in deze twee teksten staat eerst het woord yare en dan chattat. Wat we ervan kunnen leren staat bij het woord yare.

Raqaz, bang zijn

Dit zijn de gegevens rond het woord raqaz.

	Hebr. woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	רָגַז rāḡaz	Werkwoord	H7264	Gebroken door vrees/angst. Komt 41 keer voor in 40 verzen. KJV: tremble (12x), move (7x), rage (5x), shake (3x), disquiet (3x), troubled (3x), quake (2x), afraid (1x), miscellaneous (5x).

Het woord ragaz komt drie keer in de torah voor en drie keer in de Psalmen. Hieronder de citaten van deze teksten. De teksten buiten deze boeken heb ik niet gelezen.

Genesis 45:24. Toen zijn broers vertrokken en hij hun uitgeleide deed, verzekerde hij hun dat ze onderweg nergens bang voor hoefden te zijn.
Opmerking: hoezo niet?

Exodus 15:14. De volken hebben het gehoord, zij sidderden, angst heeft de inwoners van Filistea aangegrepen. [HSV]

Deuteronomium 2:25. Vanaf dit moment laat Ik alle volken ter wereld van angst voor jullie sidderen. Wanneer ze de geruchten over jullie horen, zullen ze jullie komst met schrik en beven tegemoetzien.’

Psalm 4:5. Beef voor Hem en zondig niet, bezin u in de nacht en zwijg. sela

Psalm 18:8. Toen schudde en schokte de aarde, de bergen trilden op hun grondvesten, beefden omdat Hij vlamde van woede,

Psalm 77:17-19. Toen het water U zag, o God, toen het water U zag, begon het te beven, een huivering trok door de oceanen. De wolken stortten water, de hemel dreunde luid, uw pijlen flitsten heen en weer, uw donder rolde dreunend rond, bliksems verlichtten de wereld, de aarde trilde en schokte.

Psalm 99:1. De HEER is koning – volken, beef! Hij troont op de cherubs – aarde, sidder!

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Waarom hoefde de broers van Jozef nergens bang voor te zijn? Had God dat Jozef verzekerd? Genesis 45:24.

De wonderen van God voor Israël hebben de volken bang gemaakt. Exodus 15:14.

God zal ervoor zorgen dat de volken voor het volk Israël bang zijn. Deuteronomium 2:25.

Het is goed om ontzag voor God te hebben. Psalm 4:5.

Toen God dichtbij was bij het volk Israël beefde ook de aarde. Psalm 18:8. <<>>

De schepping heeft ook ontzag voor God. Psalm 77:17-19.

Het zou goed zijn als ook de volken ontzag voor God hadden. Psalm 99:1.

Ra’ad, vrees

Dit zij de gegeven rond het woord ra’ad.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	רָעַד rāʿaḏ	Werkwoord	H7460	Trillen Komt 3 keer voor in 3 verzen KJV: tremble (3x).

Het woord rāʿaḏ komt niet in de torah voor, wel een keer in het boek van de Psalmen. De andere twee verzen heb ik niet gelezen.

Psalm 104:32. Hij richt zijn oog op de aarde en zij beeft, Hij raakt de bergen aan en zij stoten rook uit.

Wat kunnen we van deze tekst leren?
Ook hier is de aarde onder de indruk van God.

Nieuwe Testament

Er zijn vijf woorden of woordfamilies in het Grieks die met angst te maken hebben. Het woord phobe is het meest bekend, daar is ons woord ‘fobie’ van afgeleid. Dat woord komt in 148 verzen voor.

Bezorgd zijn is een milde vorm van angst. Met dit begrip begint dit hoofdstuk. Deze familie van deze woorden komen in 26 verzen voor.

En dan is er ook nog het woord dat je met onbevreesd kunt vertalen.

Merimnao, bezorgd zijn

Dit zijn de gegevens van de woorden rond merimnao.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	μέριμνα merimna	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G3308 SB2831	Zorg Komt 6 keer voor in 6 verzen KJV: care (6x).
2	μεριμνάω merimnaō	Werkwoord	G3309 SB2832	Bezorgd zijn Komt 19 keer voor in 17 verzen KJV: take thought (11x), care (5x), be careful (2x), have care (1x)
3	προμεριμνάω promerimnaō	Werkwoord	G4305 SB3763	Vooraf bezorgd zijn Komt eenmaal voor KJV: take thought beforehand (1x).
4	ἀμέριμνος amerimnos	Bijvoeglijk naamwoord	G275 SB244	Zorgeloos Komt tweemaal voor. KJV: secure (with G4060) (1x), without carefulness (1x)

In het Grieks is geen apart woord voor het Nederlandse begrip ‘bezorgd zijn’. Het Grieks heeft wel een woord dat je met zoiets als ‘voor iemand zorgen’ kunt vertalen.

Maar dat ‘voor iemand zorgen’ kun je ook overdrijven, dat komt ook in teksten voor. Dan je ook met bezorgd zijn vertalen.

Hier alle teksten met deze woorden in de volgorde waarin ze in bovenstaande tabel voorkomen.

Ad. 1. Merimna, de zorg
Hieronder de zes teksten met dit woord.

Matteüs 13:22. Het zaad dat tussen de distels is gezaaid, dat zijn zij die het woord horen, maar bij wie de zorg om het dagelijkse bestaan en de verleiding van de rijkdom het woord verstikken, zodat het zonder vrucht blijft.

Marcus 4:19. …maar de zorgen om het dagelijks bestaan en de verleiding van de rijkdom en hun verlangens naar allerlei andere dingen komen ertussen en verstikken het woord, zodat het zonder vrucht blijft.

Lucas 8:14. Het zaad dat tussen de distels valt, dat zijn zij die wel geluisterd hebben, maar door zorgen en rijkdom en de genoegens van het leven worden ze gaandeweg verstikt, zodat ze geen vrucht dragen.

Lucas 21:34. Pas op dat jullie hart niet afgestompt raakt door de roes en de dronkenschap en de zorgen van het dagelijks leven, zodat die dag jullie overvalt,

2 Korintiërs 11:28. En dan laat ik al het andere nog buiten beschouwing: de druk waaronder ik dagelijks sta vanwege mijn zorg voor de gemeenten.

1 Petrus 5:7. U mag uw zorgen op hem afwentelen, want u ligt hem na aan het hart.
Opmerking: deze tekst is bekend geworden door de SV e de NBG vertaling, die vertalen: ‘Werp al uw bekommernis op Hem, want Hij zorgt voor u’.

Ad. 2. Merimnaō, zorgen maken
In het boek Matteüs staat een hele perikoop over het bezorgd als onderwerp. Hier het eerste deel.

Matteüs 6:25-29. Niemand kan twee heren dienen: hij zal de eerste haten en de tweede liefhebben, of hij zal juist toegewijd zijn aan de ene en de andere verachten. Jullie kunnen niet God dienen én de mammon. Daarom zeg ik jullie: maak je geen zorgen over jezelf en over wat je zult eten of drinken, noch over je lichaam en over wat je zult aantrekken. Is het leven niet meer dan voedsel en het lichaam niet meer dan kleding? Kijk naar de vogels in de lucht: ze zaaien niet en oogsten niet en vullen geen voorraadschuren, het is jullie hemelse Vader die ze voedt. Zijn jullie niet meer waard dan zij? Wie van jullie kan door zich zorgen te maken ook maar één el aan zijn levensduur toevoegen? En wat maken jullie je zorgen over kleding? Kijk eens naar de lelies, kijk hoe ze groeien in het veld. Ze werken niet en weven niet. Ik zeg jullie: zelfs Salomo ging in al zijn luister niet gekleed als een van hen.

En hier het tweede en laatste deel.
Matteüs 6:30-34. Als God het groen dat vandaag nog op het veld staat en morgen in de oven gegooid wordt al met zo veel zorg kleedt, met hoeveel meer zorg zal hij jullie dan niet kleden, kleingelovigen? Vraag je dus niet bezorgd af: “Wat zullen we eten?” of: “Wat zullen we drinken?” of: “Waarmee zullen we ons kleden?” – dat zijn allemaal dingen die de heidenen najagen. Jullie hemelse Vader weet wel dat jullie dat alles nodig hebben. Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden. Maak je dus geen zorgen voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt wel voor zichzelf. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen last.

Matteüs 10:19. Wanneer ze je uitleveren, vraag je dan niet bezorgd af hoe je moet spreken of wat je moet zeggen. Want wat je moet zeggen, zal je op dat moment worden ingegeven.

Lucas 10:41. De Heer zei tegen haar: ‘Marta, Marta, je bent zo bezorgd en je maakt je veel te druk.

Lucas 12:11. Wanneer ze jullie voor de synagogen en de autoriteiten en het gerecht slepen, vraag je dan niet bezorgd af hoe of waarmee je je moet verdedigen of wat je moet zeggen,

Lucas 12:22. Hij zei tegen zijn leerlingen: ‘Om deze reden zeg ik tegen jullie: maak je geen zorgen over jezelf en over wat je zult eten, noch over je lichaam en over wat je zult aantrekken.

Lucas 12:25-26. Wie van jullie kan door zich zorgen te maken één el aan zijn levensduur toevoegen? Als jullie dus zelfs het geringste al niet kunnen, waarom maken jullie je dan zorgen over de rest?

Hier komt als eerste het woord zorgeloos in voor.
1 Korintiërs 7:32-34. Ik zou willen dat u geen zorgen hebt. Een ongetrouwde man draagt zorg voor de zaak van de Heer en wil de Heer behagen. Een getrouwde man draagt zorg voor aardse zaken en wil zijn vrouw behagen, dus zijn aandacht is verdeeld. Een ongetrouwde vrouw en een meisje dat nog niet getrouwd is, dragen zorg voor de zaak van de Heer, en wel zo dat ze God met heel hun lichaam en geest zijn toegewijd. Maar een getrouwde vrouw draagt zorg voor aardse zaken en wil haar man behagen.

1 Korintiërs 12:25. … zodat het lichaam niet zijn samenhang verliest, maar alle delen elkaar met dezelfde zorg omringen.

Filippenzen 2:20. Want ik heb niemand van gelijke gezindheid, die oprecht voor uw zaken zorg zal dragen. [HSV]

Filippenzen 4:6. Wees over niets bezorgd, maar vraag God wat u nodig hebt en dank hem in al uw gebeden.

Ad. 3. Promerimnaō, vooraf bezorgd zijn.
Hier die ene tekst waarin dit woord voorkomt.

Marcus 13:11. Wanneer jullie worden weggevoerd om te worden uitgeleverd, maak je dan vooraf geen zorgen over wat je zult gaan zeggen; zeg wat jullie op dat tijdstip wordt ingegeven, want jullie zijn het niet die dan spreken, maar het is de heilige Geest.

Ad.4. Amerimnos, zorgeloos
Dit bijvoeglijk naamwoord komt tweemaal voor. Wat men tegen de soldaten zei, die Jezus die was opgestaan uit de dood niet goed hadden bewaakt. En in een brief van de apostel Paulus.

Matteüs 28:14. En als de stadhouder hiervan hoort, zullen wij hem overtuigen en maken dat u zonder zorgen bent.

1 Korintiërs 7:32. Ik zou willen dat u geen zorgen hebt.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Je kunt bij het lezen van deze tekst maar één conclusie trekken. De Heer gunt ons een leven met een beperkte hoeveelheid zorg, namelijk die ook goed is voor ons om betrokken te zijn. En zeker is bezorgdheid niet op zijn plaats.

Niet bezorgd zijn over jezelf, niet voor eten en drinken, niet over kleding, niet over je levensduur ook niet over de dag van morgen. En trouwens, als je het koninkrijk van God zoekt, dan zullen je al die dingen wordem gegeven. Matteüs 6. Lucas 12:22.

De Heilige Geest zal je te binnen brengen wat je op moeilijke momenten moet zeggen. Matteüs 10:19, Marcus 13:11 en Lucas 12:11.

Laat je ook niet afleiden van de dingen van God door de zorg om het dagelijkse bestaan, je rijkdom en de genoegens van het leven. Matteüs 13:22, Marcus 4:19 en Lucas 8:14. Specifiek geldt het ook dat je met de dingen voor God zo bezig bent, dat je geen tijd meer hebt om te luisteren, zie het verhaal van Martha. Lucas 10:41. Kan ook zijn door roes en dronkenschap. Lucas 21:34.

We dragen wel zorg voor het werk van de Heer. En mannen en vrouwen in een huwelijk dragen ook zorg voor elkaar. 1 Korintiërs 7:32-34.

In een lichaam zorgen de onderdelen voor elkaar. 1 Korintiërs 12:25

De apostel Paulus had zorg voor de christelijke gemeenten. 2 Korintiërs 12:34. En hij zocht nog wel iemand, die voor de gemeenten zou kunnen zorgen. Filippenzen 2:20.

Tenslotte komen we nog een mooie toezegging tegen ‘je mag al je zorgen op Hem afwentelen’, 1 Petrus 5:7 en een verstandige oproep ‘wees over niets bezorgd’ Filippenzen 4:6.

Phobeo, angstig zijn

Er staan verschillende woorden rond het woord phobos: een zelfstandig naamwoord, een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord en een tegenstelling.

We kennen in het Nederlands het woord fobie, dat van dit Griekse woord is afgeleid.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	φόβος phobos	Zelfstandig naamwoord mannelijk	G5401 SB4727	Angst, vrees, ontzag Komt 47 keer voor in 44 verzen KJV: fear (41x), terror (3x), miscellaneous (3x).
2	φοβέω phobeō	Werkwoord	G5399 SB4725	Angstig zijn. Komt 93 keer voor in 90 verzen. KJV: fear (62x), be afraid (23x), be afraid of (5x), reverence (1x), miscellaneous (2x).
3	φοβερός phoberos	Bijvoeglijk naamwoord	G5398	Huiveringwekkend Komt in 3 verzen voor. KJV: fearful (2x), terrible (1x).
4	φόβητρον phobētron	Zelfstandig naamwoord onzijdig	G5400	Angstwekkende gebeurtenis Komt alleen in Lucas 21:11 voor. KJV: fearful sight (1x).
5	ἔμφοβος emphobos	Bijvoeglijk naamwoord	G1719	Door angst bevangen worden Komt 6 keer voor in 6 verzen. KJV: afraid (3x), affrighted (2x), tremble (with G1096) (1x).

Hieronder de citaten van alle 148 verzen. Ze belichten diverse kanten van angst. De teksten zijn daarom gesorteerd naar die diverse kanten.

Hieronder zijn de volgende negen soorten angst onderscheiden:
1. Angst, in de vorm van ontzag voor God, onder de indruk van God
2. Ontzag voor mensen die God heeft aangesteld.
3. Ontzag voor de overheid.
4. Ontzag, angst voor het bovennatuurlijke.
5. Bang om iets fouts te doen.
6. Angst voor mensen.
7. Bang voor omgeving en natuurgeweld.
8. Angst voor ziekte en dood.
9. Angst in het algemeen.

1. Onder de indruk van God
Soms betekenen de woorden phobe en phobeo ‘onder de indruk’ van de majesteit en luister van God. Trillend op je benen. Bibberend voor God. In ouder Nederlands is te vertalen met ‘de vreze des Heeren’.

Lucas 1:50. En Zijn barmhartigheid is van geslacht tot geslacht over hen die Hem vrezen.
Opmerking: dit is een uitspraak in de lofzang van Maria.

Lucas 18:2-4. ‘Er was eens een rechter in een stad die geen ontzag had voor God en zich niets aan de mensen gelegen liet liggen. Er woonde ook een weduwe in die stad, die steeds weer naar hem toe ging met het verzoek: “Doe mij recht in het geschil met mijn tegenstander.” Maar lange tijd wilde hij dat niet doen. Ten slotte zei hij bij zichzelf: Ook al heb ik geen ontzag voor God en laat ik mij niets aan de mensen gelegen liggen.

Lucas 23:40. Maar de ander wees hem terecht met de woorden: ‘Heb jij dan zelfs geen ontzag voor God nu je dezelfde straf ondergaat?
Opmerking: dit zegt de ene moordenaar aan het kruis tegen de andere moordenaar.

Handelingen 9:31. In heel Judea en Galilea en Samaria leefde de gemeente in vrede en kwam tot bloei. De gelovigen leefden in ontzag voor de Heer, en dankzij de bijstand van de heilige Geest nam hun aantal steeds meer toe.

Deze drie teksten gaan over Cornelius de centurio uit het Romeinse leger. Hem en zijn huisgenoten sprak de God van Israël aan. Ook al toen ze Jezus nog niet kenden.
Handelingen 10:2. Hij was een vroom man die, net als zijn huisgenoten, God vereerde. Hij gaf rijkelijk aalmoezen aan het volk en bad veelvuldig tot God.
Handelingen 10:22. Ze antwoordden: ‘Cornelius, een centurio, een rechtvaardig man die God vereert en bij het hele Joodse volk in aanzien staat, heeft van een heilige engel opdracht gekregen u naar zijn huis te laten komen om te luisteren naar wat u te zeggen hebt.’
Handelingen 10:35. … maar dat hij zich het lot aantrekt van iedereen, uit welk volk dan ook, die ontzag voor hem heeft en rechtvaardig handelt.

Hier spreek Paulus tegen de mensen in de synagoge van Antiochië in Pisidië.
Handelingen 13:16. Paulus stond op, gebaarde om stilte en zei: ‘Israëlieten en alle anderen die God vereren, luister naar wat ik u te zeggen heb.
Handelingen 13:26. Broeders en zusters, nakomelingen van Abraham en alle anderen die God vereren, ons werd het nieuws over deze redding bekendgemaakt.

Handelingen 19:17. Alle Joodse en Griekse inwoners van Efeze hoorden van dit voorval, dat hen met diep ontzag vervulde; allen prezen en eerden de naam van de Heer Jezus.

Handelingen 24:25. Maar toen Paulus sprak over gerechtigheid en zelfbeheersing en over het komende oordeel van God werd Felix bang en zei: ‘Voorlopig kunt u gaan. Wanneer ik in de gelegenheid ben, zal ik u weer laten roepen.’
Opmerking: hier het Griekse woord emphoboi.

Romeinen 3:18. … angst voor God kennen ze niet.’

Romeinen 11:20. Zeker, ze zijn afgebroken vanwege hun ongeloof en u dankt uw plaats aan uw geloof. Wees daarom echter niet hoogmoedig, maar heb ontzag voor God:

2 Korintiërs 5:11. Vervuld van ontzag voor de Heer, proberen we iedereen te overtuigen. God weet precies wie en wat wij zijn; hopelijk weet u het ook wanneer u te rade gaat bij uw geweten.

2 Korintiërs 7:1. Omdat ons deze beloften zijn gegeven, geliefde broeders en zusters, moeten we onszelf reinigen van alle lichamelijke en geestelijke smetten en vol ontzag voor God ons hele leven heiligen.

Filippenzen 2:12. Geliefde broeders en zusters, u bent altijd gehoorzaam geweest toen ik bij u was. Wees het des te meer nu ik niet bij u ben. Blijf u inspannen voor uw redding, en doe dat in diep ontzag voor God.

Opmerking: God wil de redding van mensen. Het gaat hier niet om waar ze na hun dood naar toegaan, maar ze naar zijn beeld gaan functioneren. Het gaat hi

1 Petrus 1:17. En als u Hem als Vader aanroept Die zonder aanzien des persoons naar ieders werk oordeelt, wandel dan in de vreze des Heeren, gedurende de tijd van uw vreemdelingschap. [HSV]

1 Petrus 3:2. … omdat ze zien hoe zuiver u leeft uit ontzag voor God.

Openbaring 11:18. De volken raasden in woede, maar nu laat u uw woede razen. De tijd is gekomen om een oordeel te vellen over de doden; en om uw dienaren, de profeten, te belonen, evenals de heiligen en degenen die, jong en oud, ontzag hebben voor uw naam; en ook om hen die de aarde vernietigen nu zelf te vernietigen.’

Openbaring 14:7. Luid riep hij: ‘Heb ontzag voor God en geef hem eer, want nu is de tijd gekomen dat hij zijn oordeel zal vellen. Aanbid hem die hemel en aarde, zee en waterbronnen geschapen heeft.’

De overwinnaars zongen het lied van Mozes, waaronder dit deel.
Openbaring 15:4. Wie zou U niet vrezen, Heere, en Uw Naam niet verheerlijken? Immers, U alleen bent heilig. Want alle volken zullen komen en U aanbidden, want Uw oordelen zijn openbaar geworden. [HSV]

Openbaring 19:5. Vanaf de troon klonk een stem, die zei: ‘Loof onze God! Laat al zijn dienaren die ontzag voor hem hebben, jong en oud, hem loven!’

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Er zijn duidelijke oproepen in de Bijbel om ontzag voor God te hebben. Romeinen 3:18, 11:20, Openbaring 11:18, 14:7, 15:4 en 19:5.

Er waren in Bijbelse tijden mensen die ontzag hadden voor God. Zoals Cornelius de centurio uit het Romeinse leger. Handelingen 10. En de bezoekers van de synagoge in Antiochië in Pisidië. Handelingen 13:16 en 26.

Wonderen en tekenen kunnen zorgen voor ontzag voor God. Handelingen 19:17. Zie ook punt 4 bij bovennatuurlijk.

Je kunt wel bang worden voor God, maar je moet er dan ook iets mee doen. Handelingen 24:25

Er zijn ook oproepen om ontzag voor God te hebben om verschillende redenen. Mensen te overtuigen. 2 Korintiërs 5:11. Om het hele leven te heiligen. 2 Korintiërs 7:1. Om je redding te bewerken. Filippenzen 2:12. Door het werk te doen voor de Heer. 1 Petrus 1:1. Door zuiver te leven. 1 Petrus 3:2.

Ontzag voor God zorgt voor barmhartigheid van geslacht tot geslacht. Lucas 1:50. En voor de gemeente kan ontzag voor God bijstand van de heilige Geest opleveren waardoor het aantal toeneemt. Handelingen 9:31.

Er zijn ook mensen die geen ontzag voor God hebben. Zoals de Rechter in de gelijkenis. Lucas 18:2-4. En één van de moordenaars aan het kruis. Lucas 23:40

2. Ontzag voor dienstknechten van God
Marcus 6:20. want Herodes had ontzag voor Johannes, omdat hij wist dat hij een rechtvaardig en heilig man was, en hij nam hem in bescherming. En hoewel hij altijd in grote onzekerheid verkeerde als hij naar hem geluisterd had, bleef hij hem toch graag horen.

2 Korintiërs 7:11. Zie nu zelf waartoe uw verdriet dat God gegeven heeft, uiteindelijk heeft geleid. Hoe groot is uw inzet niet geworden; meer nog, hoe fel hebt u zich niet verdedigd, hoe verontwaardigd was u niet, hoe bang was u niet voor mij, hoezeer verlangde u niet naar mij, wat een ijver hebt u niet getoond om die broeder te straffen. In ieder opzicht hebt u bewezen dat u in deze zaak niets te verwijten valt.

2 Korintiërs 7:15. Hij is u des te meer genegen omdat u naar hem geluisterd hebt en hem met zo veel ontzag ontvangen hebt.
Opmerking: het gaat hier om dienstknecht Titus.

Efeziërs 5:33. Maar ook voor elk van u geldt dat ieder zijn vrouw moet liefhebben als zichzelf, en dat een vrouw ontzag moet hebben voor haar man.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Johannes de Doper had ontzag bij o.a. koning Herodus. Marcus 6:20. Paulus en Titus bij de gemeente van Korinte. 2 Korintiërs 7:11 en 15.

De vrouw in een huwelijk ontzag voor haar man indien hij haar liefheeft. Efeziërs 5:33.

3. Ontzag voor de overheid
Romeinen 13:3-4. Wie doet wat goed is heeft van de gezagsdragers niets te vrezen, alleen wie doet wat slecht is. U wilt niets van de overheid te vrezen hebben? Doe dan wat goed is en ze zal u prijzen, want ze staat in dienst van God en is er voor uw welzijn. Maar wanneer u doet wat slecht is, kunt u haar beter vrezen: ze voert het zwaard niet voor niets, want ze staat in dienst van God, en door hem die het slechte doet zijn verdiende straf te geven, toont ze Gods toorn.

Romeinen 13:7. Geef iedereen wat hem toekomt: belasting aan wie u belasting verschuldigd bent, accijns aan wie u accijns verschuldigd bent, ontzag aan wie ontzag toekomt, eerbied aan wie eerbied toekomt.

Efeziërs 6:5. Slaven, gehoorzaam uw aardse meester zoals u Christus gehoorzaamt, met ontzag, respect en oprechtheid;
Uitleg: hier gaat het om ontzag van de slaven voor hun aardse meester.

Kolossenzen 3:22. Slaven, gehoorzaam uw aardse meester in alles, niet met uiterlijk vertoon om bij de mensen in de gunst te komen, maar oprecht en met ontzag voor de Heer.

1 Petrus 2:17. Houd iedereen in ere, heb uw broeders en zusters lief, heb ontzag voor God en eerbiedig de keizer.

1 Petrus 2:18. Slaven, erken het gezag van uw meesters en heb ontzag voor hen, niet alleen voor de goede en rechtvaardige, maar ook voor de onrechtvaardige.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Heb respect voor de overheid. Romeinen 13:3-4 en 7.

Zo zijn de verhouding: ontzag voor God en eerbied voor de keizer. 1 Petrus 2:17.

Ontzag voor de Heer helpt ons ook om ontzag te hebben voor de aardse meester. Kolossenzen 3:22. Slaven heb ontzag voor uw meesters. Efeziërs 6:5, 1 Petrus 2:18.

4. Angst voor het bovennatuurlijke

Lucas 1:12-13. Zacharias schrok hevig bij het zien van de engel en hij werd door angst overvallen. Maar de engel zei tegen hem: ‘Wees niet bang, Zacharias, je gebed is verhoord: je vrouw Elisabet zal je een zoon baren, en je moet hem Johannes noemen.

Lucas 1:30. Maar de engel zei tegen haar: ‘Wees niet bang, Maria, God heeft je zijn gunst geschonken.

Wat de herders in Bethlehem overkwam.
Lucas 2:9-10. Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen.

Lucas 5:10. … zo verging het ook Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs, die met Simon samenwerkten. Jezus zei tegen Simon: ‘Wees niet bang, voortaan zul je mensen vangen.’
Opmerking: dit was angst als gevolg van het wonder van een wonderbare visvangst.

Matteüs 9:8. Bij het zien hiervan werden de mensen van ontzag vervuld en ze loofden God, om de macht die hij aan mensen heeft verleend.
Lucas 5:26. Allen stonden versteld en ze loofden God, en zeiden, vervuld van ontzag: ‘Vandaag hebben we iets ongelooflijks gezien!’
Opmerking: dit was na een genezing van een verlamde man die door vier vrienden was gebracht.

Lucas 7:16. Allen werden vervuld van ontzag en loofden God met de woorden: ‘Een groot profeet is onder ons opgestaan,’ en: ‘God heeft zich om zijn volk bekommerd!’
Opmerking: dit was na de opwekking uit de dood van de zoon van een weduwe in Naïn.

Marcus 4:41. Ze werden bevangen door grote schrik en zeiden tegen elkaar: ‘Wie is hij toch, dat zelfs de wind en het meer hem gehoorzamen?’
Lucas 8:25. Hij vroeg hun: ‘Waar is jullie geloof?’ De leerlingen waren geschrokken en zeiden vol verbazing tegen elkaar: ‘Wie is hij toch, dat zelfs de wind en het water zijn bevelen gehoorzamen?’
Opmerking: dit was nadat Jezus de wind had gestild op het meer.

Marcus 5:15. Ze kwamen bij Jezus en zagen de bezetene daar zitten, gekleed en bij zijn volle verstand, dezelfde man die altijd bezeten was geweest door het legioen, en ze werden door schrik bevangen.
Lucas 8:35-37. Vele mensen gingen op weg om met eigen ogen te zien wat er was voorgevallen. Toen ze bij Jezus kwamen, troffen ze daar de man aan uit wie de demonen waren weggegaan. Hij zat aan Jezus’ voeten, gekleed en bij zijn volle verstand, en toen ze dat zagen, werden ze door schrik bevangen. Degenen die alles gezien hadden, vertelden hun hoe de bezetene was gered. En de hele mensenmenigte uit het gebied van de Gerasenen verzocht hem hen te verlaten, want angst en ontzetting hadden hen aangegrepen. Jezus stapte in de boot om terug te gaan.

Opmerking: dit was nadat Jezus demonen had uitgedreven bij de man van Gardera.

Als Jezus ’s nachts over het meer naar hen toe loopt.
Matteüs 14:26-27. Toen de leerlingen hem op het meer zagen lopen, raakten ze in paniek. Ze riepen: ‘Een spook!’ en schreeuwden het uit van angst. Meteen sprak Jezus hen aan: ‘Blijf kalm! Ik ben het, wees niet bang!’
Marcus 6:50. Ze hadden hem allemaal gezien en raakten in paniek. Maar hij sprak hen meteen aan en zei: ‘Blijf kalm! Ik ben het, wees niet bang.’
Johannes 6:19-20. Toen ze vijfentwintig of dertig stadie geroeid hadden, zagen ze plotseling Jezus over het meer lopen; hij was dicht bij de boot en ze werden bang. Maar hij zei: ‘Ik ben het, wees niet bang.’

Matteüs 17:6-7. Toen de leerlingen dit hoorden, wierpen ze zich neer en verborgen uit angst hun gezicht. Jezus kwam dichterbij, raakte hen aan en zei: ‘Sta op, jullie hoeven niet bang te zijn.’
Lucas 9:34. Terwijl hij nog aan het spreken was, kwam er een wolk aandrijven, die een schaduw over hen wierp; ze werden bang toen de wolk hen omhulde.

Opmerking: dit was bij de verheerlijking van Jezus door Mozes en Elia op de berg.

Nadat Jezus iets tegen hen had gezegd.
Marcus 9:32. Hij zei tegen hen: ‘De Mensenzoon wordt uitgeleverd aan de mensen. Die zullen hem doden, maar na drie dagen zal hij uit de dood opstaan.’ Ze begrepen deze uitspraak niet, maar durfden hem geen vragen te stellen.
Lucas 9:43-45. Terwijl iedereen nog onder de indruk was van zijn daden, zei Jezus tegen zijn leerlingen: ‘Onthoud wat ik tegen jullie zeg: de Mensenzoon zal aan de mensen uitgeleverd worden.’ Maar ze begrepen deze uitspraak niet; de betekenis bleef voor hen verborgen, en ze durfden hem niet naar de zin van die uitspraak te vragen.

Opmerking: waarom durfden ze dat niet? Omdat ze zagen dat de betekenis voor Jezus ook moeilijk was? Om een boodschap te zullen horen waar ze bang van zouden kunnen worden?

Lucas 21:26. … de mensen worden onmachtig van angst voor wat er met de wereld zal gebeuren, want de hemelse machten zullen wankelen.

Na de opstanding van Jezus.
Matteüs 28:5. De engel richtte zich tot de vrouwen en zei: ‘Wees niet bang, ik weet dat jullie Jezus, de gekruisigde, zoeken.
Matteüs 28:10. Daarop zei Jezus: ‘Wees niet bang. Ga mijn broeders vertellen dat ze naar Galilea moeten gaan, daar zullen ze mij zien.’

Toen de vrouwen opnieuw bij en in het graf van Jezus waren.
Lucas 24:4-5. Hierdoor raakten ze helemaal van streek. Plotseling stonden er twee mannen in stralende gewaden bij hen. Ze werden door schrik bevangen en sloegen de handen voor hun ogen. De mannen zeiden tegen hen: ‘Waarom zoekt u de levende onder de doden?
Opmerking: hier het Griekse woord emphoboi.

Jezus was, na de opstanding, ineens aanwezig bij de discipelen die bij elkaar waren.
Lucas 24:37. Verbijsterd en door angst overmand, meenden ze een geestverschijning te zien.
Opmerking: hier het Griekse woord emphoboi.

Handelingen 2:43. De vele tekenen en wonderen die de apostelen verrichtten, vervulden iedereen met ontzag.

Hebreeën 12:21. Zo schrikbarend was de verschijning dat Mozes uitriep: ‘Ik sidder van angst!’
Opmerking: deze tekst is ook onder angst voor natuurgeweld opgenomen.

Openbaring 1:17. Toen ik hem zag viel ik als dood voor zijn voeten neer. Maar hij legde zijn rechterhand op me en zei: ‘Wees niet bang. Ik ben de eerste en de laatste.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
In het algemeen worden mensen bang als ze bovennatuurlijke verschijnselen meemaken. Er zijn slechts enkele uitzonderingen zoals soms maar niet altijd Mozes en Jezus. Het maakt natuurlijk ook nogal uit of je een geestverschijning ziet, zoals in Lucas 24:37, of als je ziet dat de machten van de hemel wankelen zoals in Lucas 21:26.

Bij een zien van een engel. Lucas 1:12-13. Bij het zien van de engel Gabriël. Lucas 1:20. Bij het zien van een schare engelen door de herders in Bethlehem. Lucas 2:9-10. Bij het zien van een engel door de vrouwen die het graf van Jezus gingen bezoeken na de opstanding. Matteüs 28:5

Bij het zien van een wonderbaarlijk grote visvangst. Lucas 5:10.

Na een genezing van een verlamde man die door vier vrienden was gebracht. Matteüs 9:8. Lucas 5:26.

Na een opwekking uit de dood. Lucas 7:16.
Na de bevrijding van een bezeten man. Lucas 8:37. En de bezeten man in Gardera. Marcus 5:15. Lucas 8:35

Als blijkt dat de storm Jezus gehoorzaamd. Marcus 4:41. Lucas 8:25.

Toen bleek dat Jezus in de nacht liep op het meer. Matteüs 14:26-27. Marcus 6:50. Johannes 6:19-20.

De discipelen werden bang toen ze Jezus zagen veranderen een Mozes en Elia verschenen en een wolk hen ging omhullen. Matteüs 17:6-7.
Lucas 9:34.

Nadat Jezus had aangegeven dat een zware tijd zou komen durfden de discipelen niets te vragen. Marcus 9:32 en Lucas 9:43-45.

Toen de vrouwen opnieuw bij en in het graf van Jezus waren en twee mannen in witte gewaden verschenen. Lucas 24:4-5.

Toen, na de opstanding van Jezus, Hij verscheen aan de discipelen. Matteüs 28:10. En nogmaals verscheen. Lucas 24:37.

Toen de mensen de vele tekenen en wonderen zagen die de apostelen verrichtten. Handelingen 2:43. Opvallend is dat de apostelen wonderen verrichten waar ze zelf niet bang van werden maar waar anderen wel bang van werden.

Mozes werd destijds ook bang van de vele bovennatuurlijke tekenen van het volk Israël bij de Sinaï. Hebreeën 12:21

Jezus roept op om niet bang te zijn, niet te schrikken. Openbaring 1:17

Jezus geeft aan dat de mensen bang zullen zijn als in de toekomst de hemelen zullen wankelen. Lucas 21:26

5. Bang om iets fouts te doen
Je kunt bang zijn om iets te gaan doen met nare gevolgen. Het kan ook zijn dat je iets hebt gedaan en angst hebt voor de gevolgen en dat is soms ook terecht.

Matteüs 1:20. Toen hij dit overwoog, verscheen hem in een droom een engel van de Heer. De engel zei: ‘Jozef, zoon van David, wees niet bang je vrouw Maria bij je te nemen, want het kind dat ze draagt is verwekt door de heilige Geest.

Opmerking: Jozef was bang om een fout te maken. En wellicht daarvoor ook aangekeken te worden door de godsdienstige leiders van het volk.

Marcus 5:33. De vrouw, die bang was geworden en stond te trillen omdat ze wist wat er met haar was gebeurd, kwam naar hem toe en viel voor hem neer en vertelde hem de hele waarheid.

Opmerking: dit gaat over de bloedvloeiende vrouw, die ontmaskerd werd dat ze Jezus had aangeraakt.

Johannes 19:8. Toen Pilatus dat hoorde werd hij erg bang.

Matteüs 27:54. Toen de centurio en degenen die met hem Jezus bewaakten de aardbeving voelden en merkten wat er gebeurde, werden ze door een hevige angst overvallen en zeiden: ‘Hij was werkelijk Gods Zoon.’

Matteüs 28:4. De bewakers beefden van angst en vielen als dood neer.

Marcus 16:8. Ze gingen naar buiten en vluchtten bij het graf vandaan, want ze waren bevangen door angst en schrik. Ze waren zo erg geschrokken dat ze tegen niemand iets zeiden. <<bij bovennatuurlijk en de twee hieronder>>

Handelingen 10:4. Hij hoorde hem zeggen: ‘Cornelius!’ Hij staarde de engel verschrikt aan en vroeg: ‘Wat is er, heer?’ De engel antwoordde: ‘Je gebeden en aalmoezen zijn door God als offer aanvaard.

Opmerking: hier het Griekse woord emphoboi.

Handelingen 22:9. En zij die bij mij waren, zagen wel het licht en werden zeer bevreesd, maar de stem van Hem Die tot mij sprak, hoorden zij niet. [HSV]
Opmerking: hier het Griekse woord emphoboi, de NBV21 vertaalt het woord angst niet.

2 Korintiërs 11:3. Alleen vrees ik dat, zoals Eva door de slang op sluwe wijze bedrogen werd, uw gedachten worden weggelokt van de oprechte en zuivere toewijding aan Christus.

Galaten 4:11. Ik vrees dat al mijn inspanningen voor u volkomen zinloos zijn geweest.

Hebreeën 10:26-27. Wanneer we willens en wetens blijven zondigen nadat we de waarheid hebben leren kennen, is er geen enkel offer voor de zonden meer mogelijk, en kunnen we niet anders dan huiverend wachten op het oordeel en op het vuur dat de tegenstanders gretig zal verslinden.
Hebreeën 10:31. Huiveringwekkend is het te vallen in de handen van de levende God!

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Soms is angst voor de gevolgen van fouten heel terecht. Denk daarom goed na bij wat je doet en hoe je leeft.

6. Bang voor mensen
Matteüs 2:22. Maar toen hij daar hoorde dat Archelaüs zijn vader Herodes was opgevolgd als koning over Judea, durfde hij niet verder te reizen. Na aanwijzingen in een droom week hij uit naar Galilea.

Matteüs 10:26-28. Wees dus niet bang voor hen. Want niets is verborgen dat niet onthuld zal worden en niets is geheim dat niet bekend zal worden. Wat ik jullie in het duister zeg, spreek dat uit in het volle licht, en wat jullie in het oor gefluisterd wordt, schreeuw dat van de daken. Wees niet bang voor hen die wel het lichaam maar niet de ziel kunnen doden. Wees liever bang voor hem die in staat is én ziel én lichaam om te laten komen in de Gehenna.

Matteüs 10:31. Wees dus niet bang, jullie zijn meer waard dan een hele zwerm mussen.

Matteüs 14:5. En hoewel hij hem wilde doden, deed hij dat niet uit vrees voor het volk, dat hem voor een profeet hield.

Matteüs 21:26. Maar als wij zeggen: Uit de mensen, dan zijn wij bevreesd voor de menigte, want zij houden allen Johannes voor een profeet. [HSV]

Matteüs 21:46. Ze wilden hem graag gevangennemen, maar ze waren bang voor de reactie van de volksmassa, daar men hem voor een profeet hield.

Matteüs 25:25. … en uit angst besloot ik uw talent te begraven; alstublieft, hier hebt u het terug.”

Marcus 10:32. Ze waren onderweg naar Jeruzalem en Jezus liep voor hen uit; de leerlingen waren ongerust en ook de mensen die hen volgden waren bang. Hij nam de twaalf weer apart en vertelde hun wat hem zou overkomen:

Marcus 11:18. De hogepriesters en de schriftgeleerden hoorden wat er gebeurd was en zochten naar een mogelijkheid om hem uit de weg te ruimen; ze waren bang voor hem, omdat het hele volk in de ban was van zijn onderricht.

Marcus 11:32. Maar als we zeggen: “Van mensen,” wat dan?’ Ze waren namelijk bang voor de menigte, want iedereen hield Johannes voor een echte profeet.

Marcus 12:12. Daarop wilden ze hem gevangennemen, want ze wisten dat hij hen op het oog had bij het vertellen van deze gelijkenis, maar ze waren bang voor de reactie van de menigte. Dus lieten ze hem staan en gingen weg.

Lucas 12:4-5. Tegen jullie, mijn vrienden, zeg ik: wees niet bang voor degenen die het lichaam kunnen doden, maar niet tot iets ergers in staat zijn. Ik zal jullie zeggen voor wie je bang moet zijn. Wees bang voor hem die de macht heeft om iemand niet alleen te doden maar ook in de Gehenna te werpen. Ja, ik zeg jullie, wees bang voor hem!

Lucas 19:21. Ik was bang voor u, omdat u een streng man bent die terugvordert wat hij niet heeft gestort en oogst wat hij niet heeft gezaaid.” [bang voor mensen. In dit verhaal.]

Lucas 20:19. De schriftgeleerden en hogepriesters, die wisten dat Jezus deze gelijkenis met het oog op hen verteld had, wilden hem op dat moment laten grijpen, maar ze waren bang voor de reactie van het volk.

Lucas 22:2. De hogepriesters en de schriftgeleerden zochten naar een mogelijkheid om hem uit de weg te ruimen, maar dan heimelijk, bang als ze waren voor de reactie van het volk.

Johannes 7:13. Maar niemand durfde openlijk over hem te spreken uit angst voor de Joden.

Johannes 9:22. Dat zeiden de ouders omdat ze bang waren voor de Joden, omdat die toen al besloten hadden dat ze iedereen die Jezus als de messias zou erkennen uit de synagoge zouden zetten.

Johannes 19:38. Na deze gebeurtenissen vroeg Josef uit Arimatea – die uit vrees voor de Joden in het geheim een leerling van Jezus was – aan Pilatus of hij het lichaam van Jezus mocht meenemen. Pilatus gaf toestemming en Josef nam het lichaam mee.

Johannes 20:19. Op de avond van die eerste dag van de week waren de leerlingen bij elkaar; ze hadden de deuren afgesloten, omdat ze bang waren voor de Joden. Jezus kwam in hun midden staan en zei: ‘Ik wens jullie vrede!’

Handelingen 5:26. Daarop ging het hoofd van de tempelwacht hen met zijn wachters halen, maar zonder geweld te gebruiken, omdat ze bang waren dat het volk hen zou stenigen.

Handelingen 9:26. Toen hij terug was in Jeruzalem wilde hij zich aansluiten bij de leerlingen, maar die waren bang voor hem omdat ze niet geloofden dat ook hij een leerling was geworden.

Handelingen 16:38. De gerechtsdienaars brachten deze woorden over aan de stadsbestuurders, wie de schrik om het hart sloeg toen ze hoorden dat Paulus en Silas Romeinse burgers waren.

Handelingen 18:9. ’s Nachts zei de Heer in een visioen tegen Paulus: ‘Wees niet bang, maar blijf spreken en zwijg niet!

Handelingen 22:29. Meteen lieten de soldaten, die op het punt stonden hem te verhoren, hem met rust, en ook de tribuun sloeg de schrik om het hart nu hij besefte dat hij een Romeins burger had laten vastbinden.

Galaten 2:12. Hij at altijd met de heidenen, maar toen er afgezanten van Jakobus kwamen, trok hij zich terug en at hij apart, uit angst voor de voorstanders van de besnijdenis.

Hebreeën 11:23. Door hun geloof konden Mozes’ ouders hem na zijn geboorte drie maanden verborgen houden. Ze vonden hun kind erg mooi en waren niet bang voor het bevel van de koning.

Hebreeën 11:27. Door zijn geloof verliet hij Egypte zonder angst voor de woede van de koning; hij volhardde, als zag hij de Onzienlijke.

1 Petrus 3:14. Maar zelfs als u zou lijden omwille van de gerechtigheid, dan bent u toch gelukkig te prijzen. Wees daarom niet bang voor de mensen en laat u door niets in verwarring brengen.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Het is beter om geen angst te hebben voor mensen, ook al is het een koning.

7. Bang voor omgeving en natuurgeweld
Matteüs 14:30. Maar toen hij voelde hoe sterk de wind was, werd hij bang. Hij begon te zinken en schreeuwde het uit: ‘Heer, red me!’

Lucas 21:11. … er zullen zware aardbevingen komen en hongersnoden en epidemieën alom, en er zullen aan de hemel grote en verschrikkelijke tekenen verschijnen.
Opmerking: hier staat het woord phobetra G5400 dat eenmalig voorkomt.

Handelingen 27:17. De bemanning hees de sloep omhoog en verstevigde bij wijze van veiligheidsmaatregel de romp van het schip met touwen. Uit angst om in de Syrte aan de grond te lopen, wierpen ze het drijfanker uit en lieten het schip drijven.

Handelingen 27:29. Uit angst om op een klip te lopen, wierpen ze van de achtersteven vier ankers uit en baden dat het dag mocht worden.

Handelingen 27:24. Hij zei: “Wees niet bang, Paulus, je moet voor de keizer verschijnen, en daarom heeft God je in zijn goedheid het leven van alle opvarenden geschonken.”

Hebreeën 12:18-21. U hebt niet, zoals het volk destijds, voor een laaiend en allesverzengend vuur gestaan, of in dreigende duisternis en woeste wind, noch te midden van bazuingeschal en stemgedonder. Het volk dat dit alles onderging smeekte dan ook dat er geen woord meer tot hen zou worden gesproken, omdat wat hun werd opgedragen ondraaglijk was: ‘Zelfs een dier dat de berg aanraakt, moet gestenigd worden!’ Zo schrikbarend was de verschijning dat Mozes uitriep: ‘Ik sidder van angst!’

Openbaring 11:13. Op dat moment kwam er een zware aardbeving, die een tiende deel van de stad verwoestte. Zevenduizend mensen werden door de aardbeving gedood, de rest werd door vrees bevangen en begon de God van de hemel eer te bewijzen.

Opmerking: hier het Griekse woord emphoboi.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Het is logisch dat je bang bent voor natuurgeweld. Maar als je inzicht hebt dat je weg is dat je nog iets moet doen, wees dan niet bang. Zie ook de teksten van de storm op het meer bij het woord deilia.

8. Angst voor ziekte en dood
Dit zegt Jezus tegen de leider van de synagoge als hij hoort dat het meisje dat ziek was al gestorven is.
Marcus 5:36. Maar Jezus hoorde dat en zei tegen de leider van de synagoge: ‘Wees niet bang, maar blijf geloven.’
Lucas 8:50. Maar Jezus hoorde het en zei: ‘Wees niet bang, maar geloof, dan zal ze worden gered.’

Hebreeën 2:15. … en zo allen te bevrijden die slaaf waren van hun levenslange angst voor de dood.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Angst voor de dood is voor een volgeling van Jezus niet nodig. Hebreeën 2:15.

Het kan zijn dat je weet dat iemand gaat genezen, dan is angst voor overlijden niet nodig. Marcus 5:36 en Lucas 8:50.

9. Angst in het algemeen
Lucas 12:7. Zelfs de haren op jullie hoofd zijn alle geteld. Wees niet bang, jullie zijn meer waard dan een hele zwerm mussen.

Lucas 12:32. Vrees niet, kleine kudde, want jullie Vader heeft jullie het koninkrijk willen schenken.

Johannes 12:15. ‘Vrees niet, Sion, je koning is in aantocht, en hij zit op een ezelsveulen.’

Romeinen 8:15. U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen te zijn, en om hem te kunnen aanroepen met ‘ Abba , Vader’.

Opmerking: Als slaaf leef je in angst. Je kunt worden verkocht. Je moet een vreselijke opdracht uitvoeren. Je kunt zomaar worden gestraft.

2 Korintiërs 12:20. Ik ben namelijk bang dat ik u bij mijn komst anders zal aantreffen dan ik zou wensen, en dat onze ontmoeting dus anders zal uitpakken dan u wilt. Ik ben bang voor tweespalt, jaloezie, woede, gekonkel, kwaadsprekerij, geroddel, arrogantie en wanorde.

Opmerking: het tweede ‘ik ben bang voor’ staat niet in het Grieks.

Hebreeën 13:5-6. Laat uw leven niet beheersen door geldzucht, neem genoegen met wat u hebt. Hij heeft immers zelf gezegd: ‘Nooit zal ik u afvallen, nooit zal ik u verlaten,’ zodat we vol vertrouwen kunnen zeggen: ‘De Heer is mijn helper, ik heb niets te vrezen. Wat zouden mensen mij kunnen doen?

1 Johannes 4:17-18. Hierin is de liefde bij ons volmaakt, opdat wij vrijmoedigheid mogen hebben in den dag des oordeels, namelijk dat gelijk Hij is, wij ook zijn in deze wereld. [HSV] De liefde laat geen ruimte voor angst; volmaakte liefde sluit angst uit, want angst veronderstelt straf. In iemand die angst kent, is de liefde geen werkelijkheid geworden.

Opmerking: als je dichtbij God leeft, Hem liefheeft, heb je geen angst voor Hem, en je hoeft ook niet bang te zijn voor de dag van het oordeel.

1 Petrus 3:6. … zoals Sara; zij gehoorzaamde Abraham en noemde hem ‘heer’. U bent haar dochters wanneer u het goede doet en u zich geen angst laat aanjagen.

Judas 1:23. .. en red anderen door hen aan het vuur te ontrukken. Uw medelijden met nog weer anderen moet gepaard gaan met vrees; verafschuw zelfs de kleren die ze met hun lichaam bezoedeld hebben.

Hebreeën 4:1. Laten wij er dan beducht voor zijn dat iemand van u ooit schijnt achter te blijven, terwijl de belofte om in Zijn rust binnen te gaan nog van kracht is. [HSV]

Openbaring 2:10. Wees niet bang voor wat u nog te wachten staat. Sommigen van u zullen door de duivel in de gevangenis worden gegooid, en zo op de proef worden gesteld; tien dagen lang zult u het zwaar te verduren hebben. Wees trouw tot in de dood, dan zal ik u als lauwerkrans het leven geven.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Ontzag voor God is mooi en belangrijk. En aan de andere kant als je dichtbij God leeft hoef je niet bang voor Hem te zijn. Romeinen 8:15. Hebreeën 13:6, 1 Johannes 4:17-18.

Integendeel God zorgt voor je, je hoeft niet bang te zijn. Lucas 12:7, Lucas 12:32, Johannes 12:15.

Laat je geen angst aanjagen. 1 Petrus 3:6

Voor mensen waar het slecht mee gaat hebben we medelijden, maar wat onderdeel is van hun kwaad bijvoorbeeld hun kleren nemen we afstand. Judas 1:23

We hebben zorg voor hen, die onvoldoende leren om in de rust te komen. Hebreeën 4:1.

Dit is de grootste uitdaging voor volgelingen van Jezus: niet bang zijn ondanks het lijden wat je op je af ziet komen. Openbaring 2:10.

Eulabeomai. ontzag hebben

Dit zijn de gegevens rond het woord eulabeomai.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	εὐλάβεια eulabeia	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G2124 SB1936	Komt in 2 verzen voor. KJV: godly fear (1x), fear (1x).
2	εὐλαβέομαι eulabeomai	Werkwoord	G2125 SB1937	Ontzag hebben Komt in 2 verzen voor. KJV: fearing (1x), moved with fear (1x).

Ad. 1. Eulabeia, ontzag.
Dit zijn de twee teksten met dit woord.

Hebreeën 5:7. Christus heeft tijdens zijn leven op aarde onder tranen en met luide stem gesmeekt en gebeden tot Hem die Hem kon redden van de dood, en werd verhoord vanwege zijn diep ontzag voor God.

Opmerking: de NBV 21 gaat in de vertaling uitleggen hoe ze de tekst begrepen. De HSV vertaalt met ‘En Hij is uit de angst verhoord.’

Hebreeën 12:28. Laten we daarom het onwankelbare koninkrijk in dankbaarheid aanvaarden, om God zo te dienen dat hij er behagen in schept, met eerbied en ontzag.

Opmerking: de grondtekst die de NBV21 hanteert heeft hier ook het woord deilos dat met ontzag is vertaald, zie volgende paragraaf.

Ad. 2. Eulabeomai, ontzag hebben
Dit zijn de twee teksten met dit woord

Handelingen 23:10. Toen de onenigheid nog toenam, vreesde de tribuun dat Paulus door de leden van het Sanhedrin verscheurd zou worden. Hij liet een afdeling soldaten komen om hem te ontzetten en hem terug te brengen naar de kazerne.

Hebreeën 11:7. Door het geloof heeft Noach, toen hij een aanwijzing van God ontvangen had van de dingen die nog niet te zien waren, uit ontzag voor God de ark gebouwd, tot redding van zijn gezin. Daardoor heeft hij de wereld veroordeeld en is hij een erfgenaam geworden van de rechtvaardigheid die overeenkomstig het geloof is. [HSV]

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Diep ontzag voor God was er bij Jezus en dat bracht grote overwinningen. Hebreeën 5:7. God met dankbaarheid dienen daar gaat het om. Hebreeën 12:28. Ontzag voor God bracht ook Noach ertoe om de ark te bouwen. Hebreeën 11:7

Deilia, angstigheid

Dit zijn de gegevens rond het woord deitos.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	δειλός deilos	Bijvoeglijk naamwoord	G1169	Angstige Komt in drie verzen voor. KJV: fearful (3x).
2	δειλία deilia	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G1167	Vreesachtigheid, timiditeit Komt eenmaal voor. KJV: fear (1x).
3	δειλιάω deiliaō	Werkwoord	G1168	Bang zijn Komt eenmaal voor. KJV: be afraid (1x)

Hieronder citaten van alle verzen in de volgorde die de tabel aangeeft.

De twee teksten hieronder gaan over de storm op het meer die Jezus zou gaan stillen.

Matteüs 8:26. Hij zei tegen hen: ‘Waarom zijn jullie zo angstig, kleingelovigen?’ Toen stond Hij op en sprak de wind en het water bestraffend toe, en het meer kwam geheel tot rust.

Marcus 4:40. Hij zei tegen hen: ‘Waarom zijn jullie zo angstig? Geloven jullie nog steeds niet?’

Openbaring 21:8. Maar voor hen die laf en trouweloos zijn geweest, die zich hebben ingelaten met gruwelijke dingen, met moord, ontucht, toverij of afgodendienst, voor allen die de leugen hebben gediend: hun deel is de vuurpoel met brandende zwavel, dat is de tweede dood.’

Opmerking: er zijn twee redenen voor laf, angst en lui zijn. De HSV vertaalt met lafhartigen. De SV met vreesachtigen. Dat is m.i. meest nauwkeurig.

2 Timotheüs 1:7. Want God heeft ons niet gegeven een geest van vreesachtigheid, maar van kracht en liefde en bezonnenheid. [HSV]

Opmerking: de NBV21 vertaalt met ‘lafhartigheid’.

Johannes 14:27. Vrede laat Ik u, Mijn vrede geef Ik u; niet zoals de wereld die geeft, geef Ik die u. Laat uw hart niet in beroering raken en niet bevreesd worden. [HSV]

Opmerking: de NBV21 vertaalt met ‘verlies de moed niet’.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Als je angstig bent voor de natuur moet je eens bedenken dat Jezus heel rustig was. Matteüs 8:26. Marcus 4:40

Angst is situaties dat je moet optreden is een categorie zonde. Openbaring 21:8. Angst toelaten in je hart is niet goed. Johannes 14:27

God geeft ons een geest van kracht, liefde en bezonnenheid. 2 Timotheüs 1:7

Synoche, ptyro, angst en vrees

Dit zijn de gegevens van de woorden synoche en ptyro..

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	συνοχή synochē	Werkwoord	G4928 SB<<>>	Benauwdheid Komt in 2 verzen voor. KJV: distress (1x), anguish (1x).
2	πτύρω ptyrō	Werkwoord	G4426 SB<<>>	Angstig laten maken Komt alleen in Fil 1:28 voor. KJV: terrify (1x).

Lucas 21:25. Dan zullen er tekenen zijn aan de zon en de maan en de sterren, en op aarde zullen de volken sidderen van angst voor het gebulder en het geweld van de zee.

2 Korintiërs 2:4. Want in veel verdrukking en benauwdheid van hart heb ik u geschreven, onder veel tranen, niet opdat u bedroefd zou worden, maar opdat u de liefde zou leren kennen die ik overvloedig voor u heb. [HSV]

Opmerking: een typisch opmerking ‘angst van het hart’. Paulus was blijkbaar bang dat hij verkeerd zou worden begrepen.

Filippenzen 1:28. Laat u op geen enkele manier door uw tegenstanders angst aanjagen, want dat is een teken van God: voor hen dat ze ten onder gaan, voor u dat u wordt gered.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Angst voor natuurgeweld kwamen we ook bij Phobeo tegen. Lucas 21:25

Goed advies van Paulus, laat je geen angst aanjagen door je tegenstanders. Filippenzen 1:28. Maar bang dat je verkeerd wordt begrepen kan dan wel weer bij ons mensenleven horen. 2 Korintiërs 2:4

Aphobe, onbevreesd

Dit zijn de gegevens van het woord aphobe.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	ἀφόβως aphobōs	Bijvoeglijk naamwoord	G870 SB<<>>	Onbevreesd, zonder vrees Komt in 4 keer voor in 4 verzen KJV: without fear (4x)

Het woord aphobe, onbevreesd, komt vier keer voor, hier alle teksten met dit woord.

Lucas 1:74-75. … dat wij, verlost uit de hand van onze vijanden, Hem zouden dienen zonder vrees, in heiligheid en gerechtigheid voor Hem alle dagen van ons leven. [HSV]

Opmerking: dit is een tekst uit de lofzang van Zacharia.

1 Korintiërs 16:10. Als Timotheüs komt, let er dan op dat hij zonder vrees bij u kan zijn, want hij doet het werk van de Heere, zoals ook ik.

Filippenzen 1:12-14. En ik wil dat u weet, broeders, dat wat er met mij is gebeurd, veeleer tot bevordering van het Evangelie heeft gediend,
zodat in het hele gerechtsgebouw en aan alle overigen bekend is geworden dat ik een gevangene ben om Christus’ wil, en dat het merendeel van de broeders in de Heere door mijn gevangenschap vertrouwen heeft gekregen om het Woord nog overvloediger onbevreesd te durven spreken. [HSV]

Judas 1:12. Ze zijn een schandvlek op uw liefdemaaltijden: ze doen zich schaamteloos te goed en zorgen alleen voor zichzelf. Wolken zonder water zijn het, voortgejaagd door de wind, bomen die zelfs in het late najaar geen vrucht dragen, tweemaal afgestorven, ontworteld,
Toelichting: zonder angst is hier met schaamteloos vertaald.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Toekomstmuziek: God dienen zonder vrees. Lucas 1:74-75

Je kunt het je voorgangers zo moeilijk maken, dat ze voor de gemeente angstig worden. 1 Korintiërs 16:10.

Wat de apostel Paulus allemaal heeft meegemaakt hielp hem om onbevreesd te spreken. Filippenzen 1:12-14

Soms zou het goed zijn als mensen wel bang waren. Judas 1:12.

Andere bronnen

Er zijn diverse boeken over angst.

	Schrijver:	Titel en ondertitel:
1	Dr. Judson Brewer	Vrij van Angst. Ervaar minder paniek en angst dankzij de nieuwste wetenschap
2	Dawna da Silva	Overcoming Fear. The supernatural strategy to live in freedom”

Ad. 2. Dit boek gaat uit van de drieslag, die in dit vers staat. 2 Timotheüs 1:7. Want God heeft ons niet gegeven een geest van vreesachtigheid, maar van kracht en liefde en bezonnenheid. [HSV]

Er zijn ook boeken waarin angst een onderdeel is van het boek, zoals bijvoorbeeld het boek van Selma Fraiberg, ‘de magische wereld van het kind’.

Ook al zou je alles doen om angst uit de wereld van het kind te houden, dan lukt dat niet. Kinderen zijn bang voor een leeuw of een bom onder hun bed, of dat ze door het afvoerputje worden weggespoeld. Natuurlijk is het niet goed om het kind extra angst aan te jagen. Wat je moet doen als ouder is het kind leren omgaan met angst.

Wat je kunt doen is het kind helpen. Kijk onder het bed en constateer dat er geen leeuw is. Een bom kun je zogenaamd oppakken en in de wc wegspoelen.

Een kind zal in de loop van de tijd een manier van omgaan vinden met de irrationele angsten.

Overwegingen

Angst voor God, of misschien beter te noemen ontzag voor God, heeft in onze samenleving nauwelijks nog meer een plek. Is dat een winst of een verlies?

In de Lofzang van Zacharias staat, zie Lucas 1:74-75, een ideaal namelijk dat we God zouden dienen zonder vrees.

Lessen

Is het bedoeling van een christen om niet angstig te zijn?
In de Bijbel staat geen enkele oproep aan gelovigen om je zorgen te maken of angstig te zijn. Wel om ontzag voor God te hebben.

Een zorgeloos en angstloos leven maar wel ontzag voor God dat is de doelstelling van het leven van een christen. Ontzag voor God helpt om goed te leven.

Wat zijn de verschillende kanten van angstig zijn?
Zeker. De volgende vormen van angst zijn in de Bijbel te vinden. Ontzag voor God, waaronder angst voor het oordeel van God. Ontzag voor dienstknechten van God. Ontzag voor de overheid. Ontzag, angst voor het bovennatuurlijke. Angst bij bovennatuurlijke ervaringen. Angst iets te doen wat verkeerd zou uitpakken. Angst voor mensen. Angst voor misdadigers, oorlog en natuurgeweld. Angst voor ziekten en de dood.

Is zorgen maken ook een vorm van angstig zijn?
Zorgen is goed, maar als je de zorg het overdrijft kan het een vorm van angst zijn.

Zijn er ook helpende vormen van angstig zijn?
Zeker. Ontzag voor God kan heel behulpzaam zijn. Angst voor de gevaren in het leven.

Het zorgt ervoor dat je beducht bent voor gevaar. Dat je alert bent. Dat mensen het heil missen. Of dat je afstand houdt van verkeerde mensen.

Je kunt wel bidden dat degenen, die kwaad doen, angstig worden. Angst bij de tegenstander. Dat voorkomt immers nog meer verkeerde daden.

Geeft de Bijbel aan hoe je van angsten af kunt komen?
Zeker. Bijvoorbeeld door de liefde van God te accepteren. Door zijn kracht te willen ontvangen. En door veel van de Bijbel te willen weten zodat de bezonnenheid toe kan nemen.

Is het verstandig om te werken aan vermindering van onnodige angsten?
Als mens kan angst zo je leven stempelen. Soms is het de anderen te zien: dat is een persoon van angst. Dat is niet wat de bedoeling is met het leven van een mens. Voor ieder mens geldt: is mijn angst beleving in een goede balans.

Heeft de christelijke wereld dit onderwerp goed begrepen en toegepast?
In kerken en christelijke gemeenten is het niet of nauwelijks een onderdeel van het onderwijs dat er is.

Is er voor iedere Nederlanders iets van te leren?
Zeker. Ontzag voor God helpt om meer bewust en verstandiger te leven. Dichtbij God leven zorgt voormeer rust en vrede