Studie onderwijs

De Bijbel vindt onderwijs super belangrijk, cruciaal. Het onderwijs komt tot ons via allerlei middelen.

Het Hebreeuwse woord voor onderwijs is torah. Een bekend woord voor u wellicht.

Onderwijs torah

in de Bijbel gaat het over het zeldfstandig naamwoord onderwijs. Er is ook een werkwoord onderwijzen of onderrichten.

Hebreeuws woordSoort woordStrongOpmerkingen:
1תּוֹרָה towrahZelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H8451Onderwijs, onderricht.
Komt 219 keer voor in 213 verzen.
KJV: vertaalt altijd met ‘law’.
 תּוֹרָה towrahZelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H8452Komt eenmaal voor in 2 Samuel 7:19.
 תּוֹר towrZelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H8448Komt eenmaal voor in 1 Kronieken 17:17.
2 יָרָה yarahWerkwoordH3384Onderrichten.
Komt 82 keer voor.
KJV: ‘teach’ (42x)

Het Hebreeuwse woord wordt in het Nederlands geschreven als Thora, Torah of Tora. Gezien de Hebreeuwse letter Hé aan het eind van het woord lijkt de spelling Torah met een h op het eind het meest passend.

Het Hebreeuws kent geen hoofdletters of kleine letters, het Nederlands wel, dus lastig om te kiezen tussen Torah of torah. Ik kies maar voor torah.

Wikipedia meldt over de betekenis: torah betekent onderwijzing, leer, instructie of wet.

De KJV vertaalt altijd met ‘law’. Dat zegt dus wel iets over de KJV als vertaling. Het aspect onderwijs is er geheel uit verdwenen. Overigens hanteert de Griekse vertaling van het Oude Testament en het Griekse Nieuwe Testament het woord nomos, dat ook wet betekent.

In Deuteronomium 4, in vers 8 en 44 wordt towrah in de NBV vertaalt als onderricht.

De wortel van het woord torah is het werkwoord jara, dat werpen, leggen, schieten, tonen en instrueren betekent.

Torah in de eerste vijf boeken van de Bijbel

In de eerste vijf boeken komt 56 keer het woord torah voor.

Dit is de enige keer dat het woord in het boek Genesis voorkomt.

Genesis 26:5. “Want Abraham heeft naar mij geluisterd en zich gehouden aan wat ik hem opdroeg, aan mijn geboden, voorschriften en regels (towrah)”.
Toelichting: De SV, NBG en HSV vertalen towrah met ‘wetten’ .

De Complete Jewish Bible: “All this is because Avraham heeded what I said and did what I told him to do -he followed my mitzvot, my regulations and my teachings.”

Het woord torah komt zeven keer voor in het boek Exodus.

Ter afsluiting van wat er allemaal over het Pesachfeest wordt gezegd staat deze tekst.
Exodus 12:49. Voor geboren Israëlieten en voor vreemdelingen geldt een en dezelfde regel.’
Toelichting: geldt hetzelfde onderwijs.

En hier gaat het erom dat ouders aan hun kinderen vertellen wat de HEER voor hen heeft gedaan.
Exodus 13:9. Laat dit gebruik zijn als een herinneringsteken om uw arm en op uw voorhoofd, zodat de wetten van de HEER voortdurend op uw lippen zijn. De HEER heeft u immers met sterke hand uit Egypte bevrijd. Toelichting: belangrijk dat het onderwijs van de HEER voortdurend op onze lippen is. 

En hier gaat het er over hoe ze met het gebruik van het manna in de woestijn moeten omgaan.
Exodus 16:4. De HEER zei tegen Mozes: ‘Ik zal voor jullie brood uit de hemel laten regenen. De mensen moeten er dan elke dag op uit gaan om net zo veel te verzamelen als ze voor die dag nodig hebben. Daarmee stel ik hen op de proef: ik wil zien of ze zich aan mijn voorschriften houden.
Opmerking: het onderwijs van de HEER is niet vrijblijvend. Hij beziet in ieder geval of zijn volk zich aan zijn onderwijs over het manna zullen houden.

Toen bleek dat volk zich niet aan het onderwijs van de HEER hield.
Exodus 16:28. Toen zei de HEER tegen Mozes: ‘Hoe lang blijven jullie nog weigeren mijn geboden en voorschriften in acht te nemen?
Opmerking: mitswot is vertaal met ‘geboden’.

Mozes moet aan voor veel mensen van zijn volk recht spreken en dingen uitleggen.
Exodus 18:16. Als ze een geschil hebben, wordt dat aan mij voorgelegd, en dan beslis ik wie er in zijn recht staat en vertel ik hun hoe Gods wetten en voorschriften luiden.’
Opmerking: choqqa is vertaald met ‘wetten’. Het gaat om inzettingen.

Dan komt de goede raad van Jehtro.
Exodus 18:20. Prent hun zijn wetten en voorschriften in en leer hun welke weg ze moeten bewandelen en welke plichten ze moeten vervullen.
Opmerking: ook hier is ‘chokka vertaal met ‘wetten’.

Exodus 24:12. De HEER zei tegen Mozes: ‘Kom naar mij toe, de berg op, en wacht daar; dan zal ik je de stenen platen geven waarop ik de wetten en geboden heb geschreven om het volk te onderrichten.’ 
Opmerkinge: hier is torah weer vertaalt met wetten. Op de stenen platen staat het onderwijs van de HEER. En inderdaad, die bevatten ook geboden, mitswot.

In het boek Leviticus komt het woord torah onderwijs 16 keer voor. Zeven keer gaat het om onderwijs voor een bepaald offer. Vijf keer over het onderwijs van de plaag of melaatsheid.

In Leviticus 11 gaat het over het onderwijs over reine en onreine dieren. En in Leviticus 12 over rein en onrein na een bevalling. En hoofdstuk 15 over onrein na vloeiingen.

In het 26ste hoofdstuk wordt dit nog eens allemaal samengevat.

Levitics 26:46. Dit zijn de bepalingen, regels en voorschriften waarin de HEER de betrekkingen tussen hem en de Israëlieten heeft vastgelegd, en die hij op de Sinai aan Mozes heeft bekendgemaakt.

Torah in de Psalmen

in de Psalmen komt 36 keer het woord torah voor, waarvan 25 keer in Psalm 119.

Dit zijn de eerste drie teksten van de Psalmen waarin het woord torah voorkomt.

Psalm 1:2. .. maar aan des Heren wet zijn welgevallen heeft, en diens wet overpeinst bij dag en bij nacht. [NBG]
Opmerking: the Complete Jewish Bible vertaalt: “Their delight is in ADONAI’s Torah; on his Torah they meditate day and night”.

Psalm 19:8. De wet des Heren is volmaakt, zij verkwikt de ziel; de getuigenis des Heren is betrouwbaar, zij schenkt wijsheid aan de onverstandige. [NBG]

Psalm 37:30-31. De mond van de rechtvaardige spreekt wijsheid, zijn tong spreekt gerechtigheid, hij draagt de wet van God in zijn ​hart en zijn voeten struikelen niet. [NBV]

En hier de eerste twee teksten van Psalm 119 waarin het woord torah voorkomt.

Psalm 119:1. Gelukkig wie de volmaakte weg gaan en leven naar de wet van de HEER.
Opmerking: in de Hebreeuwse tekst gaat om de volmaakten, tamim, H8549 op de manier van het leven naar het onderwijs van de HEER. Je bent niet volmaakt als je leeft naar het onderwijs, dat zou niet helemaal correct zijn, maar het heeft veel met elkaar te maken.

Psalm 119:18. Ontsluit mijn ogen en laat mij aanschouwen de wonderen van Uw wet. [HSV]
Opmerking: Wat zou dat zijn de wonderen van het onderwijs van de Heer? Ik denk dat als je het onderwijs van de Heer serieus neemt dat dan God je wonderen laat meemaken.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Blij zijn met Gods onderwijs is belangrijk. En het onderwijs van God overpeizen geeft ook zegen. Psalm 1:2. Uit ervaring zeg ik: dat klopt helemaal”.

Het onderwijs van de HEER is volmaakt. Psalm 19.

De rechtvaardige draagt het onderwijs van de HEER in zijn hart. Psalm 37.

Zalig ben je als je leeft naar het onderwijs van de Heer. Je zal veel wonderen meemaken. Psalm 119.

De torah in het boek Spreuken.

In het boek van de Spreuken komt in dertien verzen het woord torah voor. De eerste vier keren gaat het om het onderwijs van vader en moeder.

Dit is de eerste tekst over het onderwijs van je moeder.
Spreuken 1:8. Hoor, mijn zoon, de tucht van uw vader en verwerp de onderwijzing van uw moeder niet. [NBG]

Opmerking: hier gaat het ook over de tucht van je vader. Het Hebreeuwse woord מוּסָר, mûsār, Strong H4148 komt dertig keer voor in het boek van de Spreuken. Naast onderwijs dus ook disciplineren, tucht.

Via welke wegen gaat het onderwijs?

Het onderwijs gaar via diverse wegen. Hieronder staan er een achttal, maar misschien zie ik er nog wel één over het hoofd. Wat opvalt is de moeite, die de KJV heeft om het met eenduidige woorden te vertalen.

Hebreeuws woordSoort woordStrongOpmerkingen:
1דָּבָר dabarZelfstandig  naamwoord
mannelijk
H1697Woord inclusief daad.
Komt 1439 keer voor in … verzen.
KJV: word (807x), thing (231x), matter (63x), acts (51x), chronicles (38x), saying (25x), commandment (20x), misc (204x).
2מִצְוָה mitsvahZelfstandig  naamwoord
vrouwelijk
H4687Gebod.
Komt 181 keer voor in 177 verzen. KJV:
3מִשְׁפָּט mishpat Zelfstandig  naamwoord
mannelijk
H4941Rechtvaardig oordeel.
Komt 421 keer voor in 406 verzen.
KJV: judgment (296x), manner (38x), right (18x), cause (12x), ordinance (11x), lawful (7x), order (5x), worthy (3x), fashion (3x), custom (2x), discretion (2x), law (2x), measure (2x), sentence (2x), miscellaneous (18x).
4חק choq Zelfstandig  naamwoord
mannelijk
H2706Inzetting
Komt 127 keer voor in 124 verzen.
KJV: statute (87x), ordinance (9x), decree (7x), due (4x), law (4x), portion (3x), bounds (2x), custom (2x), appointed (1x), commandments (1x), miscellaneous (7x).
 חֻקָּה chuqqahZelfstandig  naamwoord
vrouwelijk
H2708Inzetting
Komt 104 keer voor in 100 verzen.
KJV: statute (77x), ordinance (22x), custom (2x), appointed (1x), manners (1x), rites (1x)
5צָוָה tsavahWerkwoordH6680Opdracht.
Komt 494 keer voor in 475 verzen.
KJV: command (514x), charge (39x), commandment (9x), appoint (5x), bade (3x), order (3x), commander (1x), misc (4x).
6דָּת dathZelfstandig  naamwoord
vrouwelijk
H1881Wet.
Komt 22 keer in 21 verzen voor.
KJV: law (9x), decree (9x), commandment (2x), manner (1x), commission (1x). 20 keer in het boek Esther. 1 keer in Deut 33:2 (heel raar in de NBV vertaalt) en in Ezra 8:36.
7פִּתְגָּם
pithgam (Aramaic)
Zelfstandig  naamwoord
mannelijk
H6600Komt zes keer voor in Ezra en Daniel
8mashalZelfstandig  naamwoord
mannelijk
H4912Spreuk, gelijkenis.
9toledothZelfstandig  naamwoord
vrouwelijk
H8435Verhaal van een geslacht

Woord en woorden dabar

Het boek Deuteronomium begint met ‘Davariem’, dat betekent ‘Dit zijn de woorden’. Het boek heet in de Tenach dan ook ‘davariem’. Het boek davariem bevat een overzicht dat Mozes geeft aan het volk Israël van alle geboden,

Exodus 24:3. Mozes​ maakte het volk bekend met alle geboden (dabar) en regels (mishpat) die de HEER had gegeven, en het volk verklaarde eenstemmig dat het zich zou houden aan alles wat de HEER geboden (dabar) had.

In de NBG vertaling zijn de woordeb dabar en mishpat anders vertaald:

Exodus 24:3. Toen kwam ​Mozes​ en deelde het volk al de woorden des Heren en al de verordeningen mee, en het gehele volk antwoordde eenstemmig: Al de woorden, die de Here gesproken heeft, zullen wij doen.

Volgens deze tekst is dabar een samenvattend woord. “Al de woorden, die de Here gesproken heeft, zullen wij doen”. Onder al die woorden zijn mitswot, mishpat, chukkah en nog meer.

Bij een jongerenbond van de HGJB hebben ze een tak van werk: Dabar werk. Daar zeggen ze dat in dabar niet alleen het woord, maar ook de daad is inbegrepen. Dat geldt zeker. Dat geldt wel voor al het onderwijs. Alle woorden, die de HEER spreekt, die zijn er om te doen. In Israël en zeker in het latere Jodendom ging het daar dan ook vooral om. Misschien wel in een te overdreven vorm.

Geboden mitsvah en mitswot

Het meest betrekking op wat wij onder een gebod verstaan is het woord mitsvah, meervoud mitswot.

We kennen dit woord van, die Joodse jongen, die als hij de leeftijd van dertien jaar bereikt dat er dan een feestelijke bijeenkomst waarbij hij een ‘bar mitswa’ wordt, zoon van het gebod. Wat  minder bekend is wellicht de ‘bat mitswa’ de feestelijke bijeenkomst van een meisje dat twaalf jaar wordt.

Op die momenten wordt de jongen en het meisje zelf verantwoordelijk om de geboden na te leven. Tot dan toe lag alle verantwoordelijkheid bij de ouders. Hij en zij krijgen ook verantwoordelijkheden in de gemeenschap. De jongen mag een Schriftgedeelte lezen in de synagoge en ook soms een uitleg doen.

Er zijn mensen, die een lijst hebben gemaakt van alle mitswot in de Bijbel. Dat is niet zo gemakkelijk als het lijkt, want je kunt van alles samenvatten of verbijzonderen. En soms staat het er niet uitdrukkelijk bij dat het een mitswot is.

De lijst van Maimonides is het meest bekend en bevat 613 mitswot. Deze lijst tref je aan bij deze link http://nl.wikipedia.org/wiki/613_mitswot  

Van de mitswot wordt gezegd dat als je ze niet opvolgt, dat je dan schuldig bent en je ook de gevolgen zal moeten dragen (Leviticus 5:17). Voorbeelden van mitswot zijn wat moeilijk te geven, omdat God allerlei aanwijzingen heeft, maar er niet bij zegt dat het mitswot zijn.

Recht of rechten misjpa

De vertaling van het Hebreeuwse woord mispat is de Nederlandse taal is nogal verschillend.

Recht is misschien wel het meest juiste woord om te vertalen. NBV: regels, NBG: verordeningen, HSV: bepalingen. SV: recht tenminste in Exodus 21:31. <<Zowel SV, NBG als AV passen nog wel een twintigtal andere woorden om te vertalen toe. >>

Het woord mispat komt 82 keer voor in de Torah. Overigens wordt het recht ook dikwijls bezongen. In de Psalmen komt het woord 64 keer voor. <<nog verder dit onderwerp uitzoeken>>

De eerste keer dat het woord voorkomt is in de teksten hier direct onder.

Genesis 18:19. Want ik heb hem uitgekozen, hij moet zijn zonen en zijn verdere nakomelingen voorhouden de weg te volgen die ik wijs, door ​rechtvaardig​ en goed te handelen. Alleen dan zal ik verwezenlijken wat ik ​Abraham​ heb toegezegd.

Genesis 18:19. .. want Ik heb hem gekend, opdat hij gebieden zou, dat zijn zonen en zijn ​huis​ na hem de weg des Heren zouden bewaren door ​gerechtigheid​ en recht te doen, opdat de Here aan ​Abraham​ vervulle wat Hij over hem gesproken heeft. [NBG]

Dit is de overweging van de HEER om Abraham te vertellen over Sodom en Gomorra. Rechtvaardig handelen, tsaddiek en goed te handelen, in NBG vertaling recht te doen, staan hier naast elkaar. In de NBG tekst staat de weg van de Heer, een term, die de eerste christengemeente voor zichzelf zal gebruiken. “Derech JHWH”

Genesis 18:25. Zoiets kunt u toch niet doen, hen samen met de schuldigen laten omkomen! Dan zouden schuldigen en onschuldigen over één kam worden geschoren. Dat kunt u toch niet doen! Hij die rechter is over de hele aarde moet toch ​rechtvaardig​ handelen?’

Dit is uit het pleidooi van Abraham om de steden te sparen. Hier wordt rechtvaardig handelen, in de NBG vertaling recht doen, gekoppeld aan de rechter.

De hoofdstukken Exodus 21, 22 en 23 bevatten allerlei rechten: wat betreft slavernij, mishandelingen, vervloekingen, ruzies en vechtpartijen, ongelukken, bezittingen etc.

Het borstplaat van de Hogepriester was de plaat van de mishpat, 3 keer zo genoemd in het boek Exodus 28.

Ook bij het eerstgeboorterecht wordt mispat gebruikt.

Bij doodstraf of dan eigenlijk doodsrecht. Het priesterrecht. Het vreemdelingenrecht.

Wederzijdse rechten. Die rechten moesten worden gerespecteerd.

Inzettingen choq en chuqqah

Ook de woorden choq en chuqqah worden op verschillende manieren vertaald.

De sabbath en de feesten zijn inzettingen. Allerlei zaken rond de tempeldienst en de offers zijn inzettingen.

Exodus 12 en 13 gaat het over de instelling van het Pesach feest voor het volk Israël. (4x chukkah)

29:8 gaat over het priesterschap van Aaron en hun zonen en 30:21 voeten wassen voor Aaron en zijn zonen.

Leviticus 3:17. Dit zij een altoosdurende inzetting (chukkah) voor uw geslachten in al uw woonplaatsen: gij zult volstrekt geen vet en geen ​bloed​ eten. [NBG]

De verbinding van dit woord met ‘owlam’, H5769, de ‘choq owlam’ en de chuakkah owlam maken het woord tot een indrukwekkend begrip. Combinaties, die respectievelijk elf en 23 keer voorkomen in de Bijbel, meestal de Torah.

De ‘chocq owlam’ is vertaald als ‘altoos durende inzetting’ (NBG), een eeuwige verordening (HSV) of een eeuwige  inzetting (SV). De NBV vertaalt ‘owlam’ niet. Waarom niet?

Exodus 12 gaat het over de instelling van het Pascha.
Exodus 12:14 en 17.
Exodus 12:24. Dit voorschrift blijft voor u en uw kinderen voor altijd van kracht.

Exodus 27:21
Exodus 28:43
Exodus 29:9  en 28
Exodus 29:28. Ja, het moet voor de Israëlieten ten behoeve van Aäron en zijn zonen een eeuwige verordening zijn, want het is een hefoffer, een hefoffer van de Israëlieten, afkomstig van hun dankoffers. Het is hun hefoffer voor de HEERE. [HSV]

Exodus 30:17-21. De HEER zei tegen Mozes: ‘Maak een bronzen wasbekken op een bronzen onderstel, voor de wassingen. Zet het tussen de ontmoetingstent en het altaar en doe er water in. Met dit water moeten Aäron en zijn zonen hun handen en hun voeten wassen. Ze moeten dit doen voordat ze de ontmoetingstent binnengaan, anders zullen ze sterven. Ook wanneer ze dienst gaan doen bij het altaar en de HEER een offer gaan brengen, moeten ze hun handen en hun voeten wassen, anders zullen ze sterven. Deze bepaling blijft voor altijd van kracht voor Aäron en zijn nakomelingen, voor alle komende generaties.’

Leviticus 3:17.
Leviticus 6:18 en 22
Leviticus 7:36
Leviticus 10:9 en 15
Leviticus 16:29, 31 en 34
Leviticus 17:7
Leviticus 23: 14, 21, 31 en 41.
Leviticus 3 en 9. gaat over regels van de offers voor Aaron en zijn zonen.

Numeri 10:8.
Numeri 15:15
Numeri 18:8, 11, 19 en 23. Gaat over het deel van de offergaven, die altijd voor Aaron en zijn zonen zullen zijn.
Numeri 19:10 en 21.

Jeremia noemt een speciale eeuwige inzetting.
Jeremia 5:22. Zou u voor Mij niet bevreesd zijn, spreekt de HEERE, of zou u voor Mijn aangezicht niet beven? Ik, Die het zand gemaakt heb tot een grens voor de zee, een eeuwige verordening, die zij niet zal overschrijden. Al kolken haar golven, zij zullen niets kunnen uitrichten, al bruisen zij, zij zullen hem niet overschrijden. [HSV]

Ook Ezechiël noemt het dagelijkse offer als een altijd durende inzetting.
Ezechiël 46:13-15. Breng dagelijks een eenjarige ram zonder enig gebrek als brandoffer aan de HEER, elke morgen weer. En breng daarbij elke morgen een graanoffer van een zesde efa graan en een derde hin olie om door de tarwebloem te mengen, als graanoffer voor de HEER. Deze bepalingen blijven voor altijd van kracht. Elke morgen moeten de priesters een jonge ram, een graanoffer en olie offeren, als een dagelijks brandoffer.

Verder lezen we van de dichter van Psalm 119 dat hij of zij bereidt is de inzettingen eeuwig uit te voeren.
Psalm 119:112. Met hart en ziel ben ik bereid uw wetten uit te voeren, eeuwig, tot het einde toe.

Werkwoord gebieden tsavah gebieden

Het werkwoord tsavah komt voor het eerst voor in Genesis.

Genesis 2:16-17. En de Heere God gebood de mens, zeggende: Van alle boom van deze hof zult gij vrij eten;  Maar van de boom der kennis des goeds en des kwaads, daarvan zult gij niet eten; want ten dage, als gij daarvan eet, zult gij de dood sterven. [SV]

Hier is gekozen voor de tekst van de Statenvertaling. De SV en HSV zijn vertalingen die ‘tsahvah’ als werkwoord vertalen. De andere vertalingen NBV, NBG, CJB en zelfs de Naardense Bijbel maken ervan dat God een gebod geeft. Een combinatie van een zelfstandig naamwoord en werkwoord.

JHWH gebied volgens de Bijbel steeds bepaalde mensen. Adam bijvoorbeeld, zoals hierboven, maar ook Noach, Abraham, Isaak en Jacob.

Familiegeschiedenis toledoth

Het gaat volgens mij over opsommingen van de geslachtenlijn incl. de verhalen, die daarbij hoorden. Het woord komt van yalad, dragen, voortbrengen en krijgen. Een woord dat voor de geboorte van mensen wordt gebruikt. Familieverhalen.

Het woord toledoth komt voor in Genesis, Numeri en 1 Kronieken en ook eenmaal in het boek Ruth.

Genesis 2:4.

Genesis 5:1

Genesis 6:9.

Genesis 10:1.

10:32.

11:10.

11:27.

Van Ismaël.

Genesis 25:12-13.

Van Isaak.
Genesis 25:19.

Teksten met overzichten

Sommige teksten in de Bijbel bevatten meer dan één van bovenstaande woorden. Het zijn dikwijls samenvattende teksten. Goed om te onthouden

Genesis 26:5 Want Abraham heeft naar mij geluisterd en zich gehouden aan wat ik hem opdroeg, aan mijn geboden (mitswah), voorschriften (chuqqah) en regels (towrah).

Toelichting: de SV, HSV en NBG vertalen mitswah ook met ‘geboden’. De AV vertaalt met “commandments”.

Genesis 26:4-5. En Ik zal uw nageslacht vermenigvuldigen als de sterren des hemels, en Ik zal uw nageslacht al die landen geven, en met uw nageslacht zullen alle volken der aarde gezegend worden, omdat ​Abraham​ naar Mij geluisterd en mijn dienst in acht genomen heeft: mijn geboden (mitsva), mijn inzettingen (chuqqah) en mijn wetten (torah). [NBG]

Toelichting: Er is hier vertaalt ‘Abraham heeft naar Mij geluisterd’. In de Hebreeuwse tekst staat “mijn stem gehoorzaamt” . Dat is overeenkomstig wat wij moeten doen: de stem van God gehoorzamen.

Leviticus 26:46. Dit zijn de inzettingen (choq) en verordeningen (mishpat) en wetten (torah), die de Here gegeven heeft tussen Zich en de Israëlieten op de berg ​Sinai, door de dienst van ​Mozes. [NBG]

Bovenstaande woorden komen zo dikwijls voor, dat in deze studie alleen een heel beperkt overzicht kan worden gegeven.

Het lijkt duidelijk als ieder woord een afgebakende betekenis heeft. Zoals in onze taal het woord stoel en tafel duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn. In het Hebreeuws hebben we dikwijls met woorden, waarvan de betekenissen elkaar overlappen. Dat is ook met de woorden hierboven het geval.

Andere bronnen

De Joodse godsdienst is gespecialiseerd op dit onderwerp. De torah heeft grote betekenis voor hun leven.

Zo worden jongens als ze dertien worden en meisjes als ze twaalf worden respectievelijk bar mitswa en bat mitswa.

Het laatste Joodse feest noemt men Sjimchat Thora. Vreugde over het onderwijs.

Samenvatting

Soms gaat het over de tien geboden <?? nog opzoeken>

<<>> In de Bijbel zelf kan het woord torah wel drie verschillende dingen betekenen. Het woord komt nogal eens terug in een rijtje met andere woorden zoals geboden en instructies (1). Een voorbeeld daar waar het woord voor het eerst wordt gebruikt, in Genesis 26.

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.