Studie Bijbel

De eerste mensen leefden met God en maakten van alles mee. Je kunt je voorstellen dat ze op gegeven moment de behoefte kregen om wat ze mee maakten dat op een of andere manier vast te houden. Voor zichzelf en voor latere geslachten. Zo ontstonden de boeken van de Bijbel.

Aangezien God, de mensen en de schepping niet wezenlijk veranderden kunnen we van al die ervaringen veel leren.

De vraag is dan wat de kwaliteit en de toepasselijkheid van die overleveringen zijn.

Natuurlijk iedere schrijver heeft zijn deel zo goed mogelijk weergegeven, maar hoe denken latere schijvers nu over eerdere boeken. En zegt God over de kwaliteit en de toepasselijkheid van die boeken voor ons. Daar gaat het in deze studie over.

Natuurlijk gaan de ervaringen van ieder mens met God nog door. Als God nu tot je speekt is dat het levende woord. In deze studie gaat het om de levende woorden van God, en nog veel meer, waar anderen de inspiratie voor kregen om dat voor een breed publiek op te schrijven.

Inleiding

Soms wordt in een boek van de Bijbel een ander boek genoemd. Maar meestel wordt een hele groep van boeken aangeduid. Er zijn dan ook diverse aanduidingen van groepen van boeken van de Bijbel.

De christenen spreken over het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Bij het Nieuwe Testament horen die boeken, die na de komst van Jezus zijn verschenen. Bij het Oude Testament horen die boeken die eerder zijn verschenen. De woorden Oude en Nieuwe Testament komen niet in de Bijbel voor.

De Joodse mensen hebben alleen oog voor wat wij het Oude Testament noemen. Zij hebben daar ook een naam voor. De TeNaCH. De T staat voor Torah, waarmee ze de vijf boeken van Mozes bedoelen. De N staat voor Nebiëm waarmee ze de profetische boeken bedoelen. En de Ch staat voor Chetoebim waar ze de overige boeken mee bedoelen.

Het woord Tenach komt niet in de Bijbel voor. Het woord Torah wel, hoewel dat over meer kan gaan dan de vijf boeken van Mozes. De aanduiding profeten komt ook in de Bijbel voor en het woord Geschiften ook.

De diverse aanduidingen zullen en de inhoud daarvan zullen successievelijk in deze studie aan de orde komen.

De Schriften

In de boeken van het Nieuwe Testament verwijst men naar de Schiften. De woorden, die daarvoor worden gebruikt staan hier in de tabel.

Grieks woordSoort woordStrongOpmerkingen
1γραφή grapheZelfstandig naamwoord vrouwelijkG1124 SB997Schriften, geschriften.
Komt 51 keer voor.
KJV: scripture (51x).
2γράφω graphōWerkwoordG1125
SB998
Schrijven.
Komt 195 keer voor in 183 verzen.
KJV: write (206x), writing (1x), describe (1x), variations of ‘write’ (1x).

In het Nieuwe Testament gaat het 51 keer over graphe, de geschriften. In dertien boeken wordt dit woord genoemd.

Overigens vertaalt de NBV 26 keer met het woord ‘de Schrift’, 16 keer met ‘de Schriften’ en vijf keer met ‘Geschriften’. Waarom drie verschillende namen voor hetzelfde woord? Ik weet het niet.

Welke boeken horen bij de graphe.

Het woord graphe komt het eerst voor in het boek van Matteüs.
Matteüs 21:42. Daarop zei Jezus tegen hen: ‘Hebt u dit nooit in de Schriften gelezen: “De steen die de bouwers afkeurden is de hoeksteen geworden. Dankzij de Heer is dit gebeurd, wonderbaarlijk is het om te zien.”
Toelichting: het gaat hier om een tekst uit Psalm 118.

En hier in Lucas kunnen we lezen wat onderdeel was van de Schiften.
Lucas 24:27. Daarna verklaarde hij hun wat er in al de Schriften over hem geschreven stond, en hij begon bij Mozes en de Profeten.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Uit deze tekst is af te leiden dat in ieder geval de boeken van Mozes, de wet en de profeten onder de geschriften vallen. Er horen dus ook andere boeken bij. Uit de eerste tekst is op te maken dat ook de Psalmen tot de Schiften horen.

Als middel voor je geloof

Marcus 12:24. Jezus antwoordde: ‘Dwaalt u niet? U kent blijkbaar de Schriften niet en evenmin de macht van God. [bijna zelfde tekst in Matteüs 22:29]

Lucas 24:32. Daarop zeiden ze tegen elkaar: ‘Brandde ons hart niet toen hij onderweg met ons sprak en de Schriften voor ons ontsloot?’
Lucas 24:45. Daarop maakte hij hun verstand ontvankelijk voor het begrijpen van de Schriften.

Johannes 2:22. Na zijn opstanding uit de dood herinnerden zijn leerlingen zich dat hij dit gezegd had, en zij geloofden de Schrift en alles wat Jezus gezegd had.

Johannes 5:39. U bestudeert de Schriften en u denkt daardoor eeuwig leven te hebben. Welnu, de Schriften getuigen over mij,

Handelingen 18:24. Intussen arriveerde er in Efeze een uit Alexandrië afkomstige Jood, die Apollos heette. Hij was een ontwikkeld man, die goed onderlegd was in de Schriften.

Romeinen 15:4. Alles wat vroeger is geschreven, is geschreven om ons te onderwijzen, opdat wij door te volharden en door troost te putten uit de Schriften zouden blijven hopen.

Romeinen 16: 25-27. Aan hem die bij machte is u kracht te geven, overeenkomstig het evangelie van Jezus Christus dat ik verkondig, overeenkomstig de onthulling van het geheim waarover eeuwenlang gezwegen is, maar dat nu is geopenbaard en op bevel van de eeuwige God door de geschriften van de profeten bij alle volken bekend is geworden om ze tot gehoorzaamheid en geloof te brengen aan hem, de enige, alwijze God, komt de eer toe, door Jezus Christus, tot in eeuwigheid. Amen.

2 Petrus 1:20-21. Besef daarbij vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit is een profetie voortgekomen uit menselijk initiatief: mensen die namens God spraken werden daartoe altijd gedreven door de heilige Geest.

Wat kunnen we leren van deze teksten?

Het is mogelijk hoewel je dagelijks bezig bent met de Schiften dat je ze toch niet kent. De kracht God kennen is daarbij belangrijk. Marcus.

Wat nodig is voor ons, is het ontsluiten van de Schriften. En dat ons hart ontvankelijk wordt voor het begrijpen. Lukas.

Het onderzoeken van de Schriften levert niet het eeuwige leven op.

Over de kwaliteit van de geschriften

Johannes 10:35. De Schrift blijft altijd van kracht. [NBG: kan niet gebroken worden]

Johannes 13:18. Wat in de Schrift staat zal in vervulling gaan: “Hij die at van mijn brood heeft zich tegen mij gekeerd.” [HSV en NBG: moet vervuld worden]

2 Timoteüs 3:15-16. … en bent van kindsbeen af vertrouwd met de heilige geschriften die je wijsheid kunnen geven, zodat je wordt gered door het geloof in Christus Jezus. Elke schrifttekst is door God geïnspireerd en kan gebruikt worden om onderricht te geven, om dwalingen en fouten te weerleggen, en om op te voeden tot een deugdzaam leven.

In 2 Petrus 3:15-16 spreek Petrus over de geschriften van Paulus en de overige geschriften.

Wat kunnen we leren van deze teksten?
Er was nog geen afgebakende set van wat precies bij de Geschriften hoorde. In ieder geval de verzamelingen wet en de profeten en Psalmen. Maar wellicht nog meer. Matteüs en 2 Petrus.

Die teksten, die door God waren geïnspireerd gingen tot de heilige geschriften horen. Die kan men gebruiken voor onderwijs. 2 Timoteüs.

De Schriften blijven altijd van kracht en moeten worden vervuld. Johannes.

Er staat geschreven …

Als het werkwoord schrijven in het Nieuwe Testament staat, kan het gaan om wat in die tijd gebeurde, een verhaal over iemand, die iets schrijft of over Paulus, die over het schrijven van een brief schrijft.

Maar een kleine honderd keer gaat het over wat er vroeger is geschreven. Een bekende uitdrukking is: ‘Er staat geschreven’ en dan volgt het citaat.

De eerste tekst waar dit woord voorkomt is als koning Herodus een vraag stelt.
Matteüs 2:4-5. Hij riep alle hogepriesters en schriftgeleerden van het volk samen om aan hen te vragen waar de messias geboren zou worden. ‘In Betlehem in Judea,’ zeiden ze tegen hem, ‘want zo staat het geschreven bij de profeet.

De volgende drie keer bij het verhaal van de verzoeking van Jezus in de woestijn, steeds antwoord Jezus met ‘er staat geschreven’.
Matteüs 4:4. Maar Jezus gaf hem ten antwoord: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen, maar van ieder woord dat klinkt uit de mond van God.”’

Matteüs 4:7. Jezus antwoordde: ‘Er staat ook geschreven: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’

Matteüs 4:10. Daarop zei Jezus tegen hem: ‘Ga weg, Satan! Want er staat geschreven: “Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen hem.”’ Daarna liet de duivel hem met rust, en meteen kwamen er engelen om voor hem te zorgen.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Voor de schriftgeleerden waren de geschriften de hoogste autoriteit. De Messias wordt in Bethlehem geboren.

Voor Jezus waren de woorden van de geschriften niet alleen woorden met gezag voor henzelf, maar ook woorden met gezag voor de machten van het rijk van de duisternis.

De Wet én de Profeten.

Elf keer komen we in het Nieuwe Testament de uitdrukking ‘de Wet en de Profeten’ tegen. Met ‘de Wet en de Profeten’ wordt zo’n beetje het hele Oude Testament bedoeld. Hier staan ze alle elf teksten.

Hier gaat het over de relatie van Jezus met de Wet en de Profeten.
Matteüs 5:17. Denk niet dat ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen. Ik ben niet gekomen om ze af te schaffen, maar om ze tot vervulling te brengen.

Hier gaat het om Jezus visie wat de inhoud van de Wet en de Profeten is.
Matteüs 7:12. Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen. Dat is het hart van de Wet en de Profeten.
Matteüs 22:40. ‘Deze twee geboden (God liefhebben boven alles en de naast als jezelf) zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat’.

Hier gaat het over de Wet en Profeten als tijdperk.
Matteüs 11:13. Want de profetieën van alle profeten en van de wet reiken tot de dagen van Johannes.
Lucas 16:16. De Wet en de Profeten gaan tot aan Johannes: sindsdien wordt het koninkrijk van God verkondigd, en iedereen wordt met klem genodigd binnen te komen.

Hier gaat het er over, dat de Wet en de Profeten over Jezus spreken.
Lucas 24:44. ‘Hij zei tegen hen: ‘Toen ik nog bij jullie was, heb ik tegen jullie gezegd dat alles wat in de Wet van Mozes, bij de Profeten en in de Psalmen over mij geschreven staat in vervulling moest gaan.’
Johannes 1:45. Hij kwam Natanaël tegen en zei tegen hem: ‘We hebben de man gevonden over wie Mozes in de wet geschreven heeft en over wie ook de profeten spreken: Jezus, de zoon van Jozef, uit Nazaret!’
Toelichting: Lukas 24 voegt ook nog de Psalmen toe. Terecht.

Paulus probeert de mensen voor Jezus te winnen op grond van de Wet en de Profeten.
Handelingen 28:23. Ze maakten een afspraak en kwamen op de vastgestelde dag in groten getale naar hem toe. Van de ochtend tot de avond legde Paulus getuigenis af en sprak hij uitvoerig met hen over het koninkrijk van God, terwijl hij hen op grond van de Wet van Mozes en de Profeten voor Jezus probeerde te winnen.

Deze tekst gaat er over wat in de synagoge gebruikelijk was.
Handelingen 13:15. Na de voorlezing uit de Wet en de Profeten werd hun namens de leiders van de synagoge gezegd: ‘Broeders, als u voor de mensen een bemoedigend woord hebt, ga dan uw gang.’
Reactie: mooie gewoonte om eventueel gasten aan het woord te laten. Zouden we ook bij onze kerkdiensten moeten doen.

Dit is Paulus houding t.a.v. de inhoud van de Wet en de Profeten.
Handelingen 24:14. Maar wel wil ik hier verklaren dat ik overeenkomstig de Weg, die zij een sekte noemen, de God van onze voorouders dien en dat ik geloof in alles wat in de Wet en de Profeten geschreven staat.

En dit is nog een stukje inhoud van de Wet en de Profeten.
Romeinen 3:21. Gods gerechtigheid, waarvan de Wet en de Profeten al getuigen, wordt nu ook buiten de wet zichtbaar. 

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Jezus kwam niet om de Wet en de Profeten af te schaffen maar om ze te vervullen, waar te maken. Bij vervullen denk ik aan de wat ze met de mensen beoogden, die mooie beloften en vergezichten. En dat was o.a. de liefde tot God en de onderlinge liefde. Dat maakt Jezus ook waar. Zie de eerste drie genoemde teksten.

Na het tijdperk van de Wet en de Profeten komt het tijdperk van het Koninkrijk van God. Niet om het oude af te schaffen maar te vervullen. Alleen helaas, dat hebben we ons als kerken, uit de handen laten glippen. Laten we de wet en de profeten opnieuw waarderen en vandaar uit verder zoeken naar het Koninkrijk van God.

De Wet en de Profeten getuigen van Jezus. Paulus probeerde dan ook om op grond van de Wet en de Profeten de mensen voor Jezus te winnen. Dat kunnen wij nog steeds zo met mensen doen, die de Wet en de Profeten als belangrijkste zien en Jezus nog niet kennen.

Paulus geloofde alles wat in de Wet en de Profeten staat. Dat lijkt een goed voorbeeld om na te volgen.

Naast de liefde tot God en de onderlinge liefde laten de Wet en de Profeten ook Gods gerechtigheid zien. Dat is dat als je doet wat God van je vraagt, dat dan zijn goedheid, zijn zegen over je komt. Die goedheid van God kan nu trouwens ook op een andere manier over ons komen.

Verwijzing naar de Torah, de Wet.

Het Nieuwe Testament spreekt regelmatig over de wet. Hoe dikwijls eigenlijk. En waar verwijst dit woord naar?

Grieks woordSoort woordStrongOpmerkingen
1νόμος
nomos
Zelfstandig
naamwoord
mannelijk
G3551 SB3037Torah, wet.
Komt 197 keer voor in 185 verzen.
KJV: law (197x).
2Μωϋσῆς
mōysēs
EigennaamG3475Mozes
Komt 80 keer voor in 79 verzen.
KJV: Moses (80x).

Het woord nomos is het Griekse woord voor ‘de wet’. Soms wordt de wet als de wet van Mozes genoemd en soms alleen maar Mozes. Hij was de grote man van de wet.

De wet van Mozes zijn de eerste vijf boeken van de Bijbel: de boeken Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium.

Van die veelheid van keren dat het over de wet gaat, lijkt mij dat het altijd of bijna altijd een verwijzing is naar die eerste vijf boeken van het Oude Testament. Daarin is ook het verbond beschreven wat het volk Israël met God is aangegaan. Namelijk dat het volk de wet zou houden. Dan zou God zegen geven en als ze dat niet houden dan zou het volk de vloek accepteren.

In de tijd van het Nieuwe Testament was de wet heel actueel. Het had een belangrijke plaats in de gemeente. De wet was een levend onderdeel van het leven in die eerste gemeenten van Jezus.

Soms wordt gesproken over de wet en de profeten, dan gaat het over het hele of bijna het hele Oude Testament. Als het in de evangeliën over de wet gaat, dan gaat het meestal over Jezus, die met diverse joden het gesprek over de geboden van God aangaat, zoals hieronder.

Hier de eerste tekst, die alleen over de wet gaat.
Matteüs 12: 1-5. In die tijd liep Jezus op een sabbat door de korenvelden. Zijn leerlingen hadden honger en begonnen aren te plukken en ervan te eten. Toen de farizeeën dat zagen, zeiden ze tegen hem: ‘Kijk, uw leerlingen doen iets dat op sabbat niet mag.’ Hij antwoordde: ‘Hebt u niet gelezen wat David deed toen hij en zijn metgezellen honger hadden, hoe hij het huis van God binnenging en er met hen van de toonbroden at, terwijl noch hij noch zijn mannen daarvan mochten eten, alleen de priesters? En hebt u niet in de wet gelezen dat de priesters die op sabbat in de tempel dienstdoen en zo de sabbat ontwijden, onschuldig zijn? 

In dit voorbeeld gelijk een moment voor verdieping. Voor de joden hoorde bij de wet ook wat er door de tijd als uitleg bij was gemaakt. ‘Geen aren plukken op de sabbat’ staat niet in de wet, het is een interpretatie. Je mag geen voedsel verzamelen. Maar is een paar aren plukken en die opeten ook voedsel verzamelen.

En wat Jezus zegt over de priesters. Inderdaad moesten ze ook op sabbat allerlei werk doen in de tempel. Dat ze voor dat werk onschuldig zijn is logisch, want het was een opdracht van God. Het feit dat ze onschuldig zijn wordt volgens mij niet vermeld. Dat is een logische interpretatie.

Hier de tweede tekst, die alleen over de wet gaat.
Matteüs 22:35-40. Om hem op de proef te stellen vroeg een van hen, een wetgeleerde: ‘Meester, wat is het grootste gebod in de wet?’ Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’

Dit lijkt een letterlijk citaat uit de wet, maar is dat niet. Jezus voegt een tweetal teksten, die niet in de wet bij elkaar staan samen en presenteert ze in een nieuw jasje.

In de brieven van Paulus gaat het ook over de wet, maar dan gaat het om het doel, de functie en de problematische kant van de wet, namelijk ook over de vloek van de wet.

Direct al in Romeinen 2.
Romeinen 2:12-16. Allen die gezondigd hebben zonder de wet te kennen, zullen ook zonder de wet verloren gaan; en allen die gezondigd hebben terwijl ze de wet wel kennen, zullen door de wet worden veroordeeld. Niet wie de wet slechts aanhoort zal voor God rechtvaardig zijn, maar wie de wet naleeft. Wanneer namelijk heidenen, die de wet niet hebben, de wet van nature naleven, dan zijn ze zichzelf tot wet, ook al hebben ze hem niet. Ze bewijzen door hun daden dat wat de wet eist in hun hart geschreven staat; en hun geweten bevestigt dit, omdat ze zichzelf met hun gedachten beschuldigen of vrijpleiten. Dit alles zal blijken op de dag waarop, volgens het evangelie dat ik verkondig, God door Christus Jezus oordeelt over wat er in de mens verborgen is.

Mozes
Soms wordt over de eerste boeken van de Bijbel niet als ‘de wet gesproken’ of de ‘wet van Mozes’, maar kortweg over ‘Mozes’. Van de tachtig keer dat de naam van Mozes in het Nieuwe Testament wordt genoemd gaat het soms over de persoon van Mozes, maar meestal over wat de verhalen en geboden, die hij aan het volk Israël heeft nagelaten.

Hier de betreffende teksten uit het evangelie van Matteüs.

Matteüs 8:4. Jezus zei tegen hem: ‘Denk erom dat u er met niemand over praat, maar ga u aan de priester laten zien en breng als getuigenis voor de mensen het offer dat Mozes heeft voorgeschreven.’

Matteüs 19:7-8. Toen vroegen ze hem: ‘Waarom heeft Mozes dan voorgeschreven haar een scheidingsbrief te geven en haar zo te verstoten?’ Hij antwoordde: ‘Omdat u harteloos en koppig bent, daarom heeft Mozes u toegestaan uw vrouw te verstoten. Maar dat is niet vanaf het begin zo geweest.

Matteüs 22:24. ‘Meester, Mozes heeft gezegd: “Indien iemand kinderloos sterft, moet zijn broer met de weduwe trouwen omdat hij haar zwager is, en voor zijn broer nakomelingen verwekken.”

Matteüs 23:2. … en zei: ‘De schriftgeleerden en de farizeeën hebben plaatsgenomen op de stoel van Mozes.

Samenvatting: als ik de teksten over de wet na ga in het Nieuwe Testament, dan zie ik alleen maar respect voor dat deel van het Oude Testament. Wat er wel gebeurt is een nadere interpretatie en ook dat de vloek ervan af is.

Verwijzing: Het onderwerp ‘de adviezen van God’ gaat nader in op het belang van de wet en Gods geboden voor ons nu nog. Een belangrijk onderwerp. Dat Bijbel vraagt wat anders dan wat wij gewoon zijn om te doen.

In de boeken van het Nieuwe Testament wordt zonder uitzondering waarderend gesproken over de eerdere boeken.

Maar ook in de Psalmen kom je al veel verwijzingen tegen naar de wet. Het meest bekende is Psalm 119. Ik denk dat hierbij naar de boeken van Mozes wordt verwezen, de wet, maar ook naar de woorden, die God in het dagelijks leven spreekt en die ook inhouden wat we moeten doen.

Verwijzing naar de Profeten

In het Nieuwe Testament wordt over de ‘Profeet’ of over de ‘Profeten’ gesproken. Over welke profeten gaat het dan? Die van oude tijden of van die tijd dat de boeken werden geschreven. Als het om die van vroeger gaat, gaat het dan om hun boeken of specifieke woorden, die ze hebben gezegd.

Grieks woordSoort woordStrongOpmerkingen
1προφήτης prophētēsZelfstandig naamwoord mannelijkG4396 SB3853De profeet of de profeten. Komt 149 keer voor.
KJV: prophet (149x).

In de boeken van het Nieuwe Testament gaat het 56 keer over de profeten van die nieuwe tijd. Die van de gemeenten. Ook Johannes de Doper wordt een profeet genoemd. En ook Jezus wordt een profeet genoemd.

Het gaat 34 keer over een profeet of over de profeten van het Oude Testament als mens. Bijvoorbeeld dat ze werden vervolgd. Dat de mensen in de tijd van Jezus het teken van de profeet Jona zou krijgen. Dat de profeten hadden willen zien wat in de tijd van Jezus werd geopenbaard.

Een vijftal keren leek het mij dat het over de profeten in het algemeen ging. Of ze nu van het Oude of Nieuwe Testament zouden zijn.

Een twaalftal keren gaat het over de ‘Wet en de Profeten’. Hier is een apart hoofdstuk over, zie verder op.

En de overige keren gaat het om de boeken van de profeten of boodschappen uit de boeken van de profeten.

De eerste keer in enkelvoud in Matteüs 1.
Matteüs 1:22. Dit alles is gebeurd opdat in vervulling zou gaan wat bij monde van de profeet door de Heer is gezegd”. Wat was gezegd dat was dat de maagd zwanger zal worden en een zoon baren.

De eerste keer in het meervoud staat in
Matteüs 2:23. Hij ging wonen in de stad Nazaret, en zo ging in vervulling wat gezegd is door de profeten: ‘Hij zal Nazoreeër genoemd worden.’

En hier gaat het niet om een citaat van een profeet.
Matteüs 26:55-56. Toen zei Jezus tegen de omstanders: ‘Met zwaarden en knuppels bent u uitgetrokken om mij te arresteren, alsof ik een misdadiger ben! Dagelijks was ik in de tempel om onderricht te geven, en toen hebt u me niet gevangengenomen. Maar dit alles gebeurt opdat de geschriften van de profeten in vervulling gaan.’ Daarop lieten alle leerlingen hem in de steek en vluchtten weg.

Lukas 18:31. Hij nam de twaalf apart en zei tegen hen: ‘We zijn nu op weg naar Jeruzalem, en alles wat door de profeten is geschreven zal men de Mensenzoon laten ondergaan. 

Lukas 24:25-27. Toen zei hij tegen hen: ‘Hebt u dan zo weinig verstand en bent u zo traag van begrip dat u niet gelooft in alles wat de profeten gezegd hebben? Moest de messias al dat lijden niet ondergaan om zijn glorie binnen te gaan?’ Daarna verklaarde hij hun wat er in al de Schriften over hem geschreven stond, en hij begon bij Mozes en de Profeten.

Johannes 6:43-45. Jezus zei: ‘Ik hoor u bezwaren maken. Toch kan niemand bij mij komen, tenzij de Vader die mij gezonden heeft hem bij me brengt, en ik zal hem op de laatste dag tot leven wekken. Het staat geschreven in de Profeten: “Zij zullen allemaal door God onderricht worden.” Iedereen die naar de Vader luistert en van hem leert komt bij mij. 

Handelingen 7:42. Maar God keerde zich van hen af en liet hen de sterren en hemelgoden aanbidden, zoals in het boek van de Profeten geschreven staat: “Hebben jullie mij soms dierenoffers en brandoffers gebracht toen jullie veertig jaar door de woestijn trokken, volk van Israël? 

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Net zoals bij de geschriften of bij de wet het geval is, is het ook bij de profeten het geval. Geen enkele keer is er ook maar een zweem van kritiek op de woorden van de profeten. Bij Jezus, de evangelisten en de apostelen tref je alleen maar respect aan voor de boeken en de woorden van de profeten.

Verwijzing naar andere boeken

Er wordt ook naar andere boeken verwezen in het Nieuwe Testament, bijvoorbeeld naar het boek van de Psalmen.

Grieks woordSoort woordStrongOpmerkingen
1ψαλμός
psalmos
Zelfstandig
naamwoord
mannelijk
G5568
SB4880
Psalmen
Komt 7 keer voor in 7 verzen.
KJV: psalm (5x), Psalm (2x).
2Ἠσαΐας
ēsaias
EigennaamG2268Jesaja.
Komt 21 keer voor in 21 verzen.
KJV: Esaias (21x).

Psalmen
Van de zeven keer dat Psalmen worden genoemd wordt vier keer verwezen naar het boek van de Psalmen, drie keer daarvan met een citaat. Zie hieronder.

Lucas 20:42. Want David zelf zegt in het boek van de Psalmen: “De Heer sprak tot mijn Heer: ‘Neem plaats aan mijn rechterhand,

Handelingen 1:20. In het boek van de Psalmen staat namelijk geschreven: “Laat zijn woonplaats een woestenij worden en laat niemand daar meer verblijven.” En ook: “Laat een ander zijn taak overnemen.”

Handelingen 13:32-33. Wij verkondigen u het goede nieuws dat God zijn belofte aan onze voorouders in vervulling heeft doen gaan ten behoeve van hun kinderen – ten behoeve van ons – doordat hij Jezus tot leven heeft gewekt. Daarover staat in de tweede psalm geschreven: “Jij bent mijn zoon, ik heb je vandaag verwekt.”

Jesaja
In het Nieuwe Testament wordt 21 keer over Jesaja gesproken. Steeds worden zijn woorden geciteerd.

Hier de eerste drie keer in het Nieuwe Testament.
Matteüs 3:3. Dit was de man over wie de profeet Jesaja sprak toen hij zei: ‘Luid klinkt een stem in de woestijn: “Maak de weg van de Heer gereed, maak recht zijn paden.”’

Matteüs 4:14-16. Zo ging in vervulling wat gezegd is door de profeet Jesaja: Land van Zebulon en Naftali, gebied aan de weg naar zee en aan de overkant van de Jordaan, Galilea van de heidenen, luister: Het volk dat in duisternis leefde, zag een schitterend licht, en zij die woonden in de schaduw van de dood werden door het licht beschenen.’

Matteüs 8:17. … opdat in vervulling ging wat gezegd is door de profeet Jesaja: ‘Hij was het die onze ziekten wegnam en onze kwalen op zich heeft genomen.’

En hier de citaten van Jesaja in de brief aan de Romeinen.
Romeinen 9:27-29. En Jesaja roept over Israël uit: ‘Al zou het volk van Israël zo talrijk zijn als zandkorrels aan de zee, slechts een klein deel zal worden gered. Want de Heer zal zijn woord op aarde gestand doen, onvoorwaardelijk en onverkort.’ En zoals Jesaja al heeft gezegd: ‘Had de Heer van de hemelse machten ons geen nageslacht gelaten, het zou ons zijn vergaan als Sodom en Gomorra.’

Romeinen 10:16. Toch hebben slechts weinigen aan het evangelie gehoor gegeven, want Jesaja vraagt: ‘Heer, heeft iemand geloofd wat wij hebben gezegd?’

Romeinen 10:20-21. En bij Jesaja staat zelfs: ‘Ik heb me laten vinden door wie mij niet zochten, ik heb me bekendgemaakt aan wie niet naar mij hebben gevraagd.’ Maar bij Jesaja staat over Israël: ‘Heel de dag heb ik mijn handen uitgestrekt naar mijn ongehoorzaam en opstandig volk.’

Romeinen 15:12. En verder zegt Jesaja: ‘Isaï zal een telg voortbrengen: hij die komt om over de heidenen te heersen; op hem zullen zij hun hoop vestigen.’

Hergebruik van woorden en beelden

Er zijn ook tientallen keren citaten om het onderwijs te ondersteunen of gebeurtenissen te duiden. Zie je wel dat dit moest gebeuren want er was al een profetie, die dit aangaf. Dat is dan de boodschap.

In Israël in de tijd van het Nieuwe Testament kende men de beelden en verhalen van het Oude Testament. Die worden gebruikt zonder verwijzing. Het gaat om honderden van dit soort verwijzingen.

<<nog enkele voorbeelden toevoegen>>

Wat zeggen de boeken van OT over elkaar?

In de boeken van het Oude Testament wordt ook naar andere boeken van het Oude Testament verwezen. Daar worden de volgende woorden voor gebruikt.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen
1כָּתַב kathabWerkwoordH3789Schrijven
KJV: write (210x), describe (7x), subscribe (4x), recorded (1x), write up (1x).
2סֵפֶר cepherZelfstandig naamwoord
mannelijk of vrouwelijk
H5608Boek, rol, brief.
Komt 184 keer voor in 174 verzen
KJV: book (138x), letter (29x), evidence (8x), bill (4x), learning (2x), register (1x), learned (with H3045) (1x), scroll (1x).

Dat ‘schrijven’ in oude tijden kon op allerlei manieren gebeuren. Graveren in steen of schrijven op papier (paryrus) of huiden (perkament).

Wat men vastlegde waren de woorden van God of men legde bepaalde gebeurtenissen vast. Zo ontstonden de boeken van de Bijbel. Er staat men ‘schreef de woorden’ kathab en dabar H1697. De combinatie komt 93 keer voor. Soms gaat het er over dat de woorden van een persoon , die worden opgeschreven. Zoals de woorden van Samuël, Natan, Gad, Jedo, Semaja, Iddo, Jehu en Chosai.

Niet alles wat genoemd is te zijn opgeschreven is ook in de Bijbel terecht gekomen. De geschriften van Samuël zijn opgenomen in de Bijbel, die van de anderen zijn mij niet bekend.

Kerkgeschiedenis

In de eerste eeuwen van de kerk ontstond weerstand tegen het Oude Testament.

Voor die ontwikkeling zijn diverse oorzaken aan te wijzen. De vervolging van christenen door het Joodse Sanhedrin. De aversie in het Romeinse rijk tegen de rebellerende joden. Het feit dat veel joden Jezus niet als hun Heer wilde aannemen en hun eigen Joodse leven wilden voortzetten. Joodse mensen, die wel Jezus als hun Heer aannamen maar vasthielden aan hun stricte tradities en daardoor de ontwikkeling in de jonge kerken bemoeilijkten.

De bewogenheid en de liefde voor het Joodse volk smolt weg. Er ontstond weerzin tegen alles wat Joods was, zoals het Oude Testament. Die ontwikkeling was niet goed, er ontstond daardoor duisternis in de kerk.

Inmiddels spelen de oorspronkelijke oorzaken geen rol meer, behalve dab wellicht dat de Jezus niet als hun messia willen aannemen.

Maar die eeuwenlange aversie tegen het Oude Testament is er nog steeds. Het is goed om te beseffen dat die een duistere oorsprong heeft.

Een volgende stap in de ontwikkeling in de kerk was dat de leer van de kerk belangrijk werd. Kerkvaders ontwikkelden een theologie. Men kreeg theologische geschillen. Er kwamen synodes om over die geschillen knopen door te hakken. Tenslotte werd de leer van de kerk dominanter dan de Bijbel.

In de praktijk vierde men vooral de mis. Dat is prachtig. Het gewone volk echter verloor het zicht op de Bijbel. Dat duurde zo de gehele middeleeuwen.

In de tijd van de boekdrukkunst en de reformatie was er een wending. Men kreeg weer oog voor de Bijbel. Maar de leer van de kerk, ook bij die van de reformatie bij, bleef dominant. In kerken, die daarna ontstonden was hun specifieke invulling van de leer van hun kerkgenootschap dominant.

De boodschap is dan. De Bijbel is zo voor verschillende uitleg vatbaar, dat er een mooi overzicht is gemaakt van hoe je de leer kunt zien. Als iemand iets ontdekt in de Bijbel dan is dat mooi zolang het past in de leer van de kerk. Dit leeft nog steeds in kerken.

Een ontwikkeling van de laatste eeuwen is het kritisch zijn op de Bijbel. Men ging allerlei kritische vragen stellen over de Bijbel.

Misschien zijn die boeken wel in een andere tijd geschreven, dan wij altijd dachten. Misschien zijn de genoemde schrijvers niet degenen, die de uiteindelijke redactie hebben gedaan. Voor mij maakt dit die boeken niet minder belangrijk omdat je aan de boeken de inspiratie van de Heilig Geest proeft.

Andere vragen werden ingegeven door ongeloof. Dat een profeet, die weet wat God gaat doen, dat kan toch niet. Een wonder buiten onze natuurwetten, dat kan toch ook niet.

Weer anderen bedachten dat de teksten door het vele overschrijven volkomen onbetrouwbaar zouden zijn. Er zouden miljoenen fouten in moeten zitten. Maar toen de Dode Zee rollen in de vijftiger jaren van de vorige eeuw werden ontdekt, ontdekte men ook dat die veel oudere teksten goed overeenkwamen met onze jongere handschriften.

Persoonlijk advies

Voor ieder die dit leest zeg ik: lees de boeken van de Bijbel. Of ze nu van het Oude of Nieuwe Testament zijn. Die brengen leven. Op deze site wil ik ruimte geven aan de boeken van de Bijbel.

Andere boeken zijn soms best aardig, best interessant of zelfs heel boeiend. Maar niet meer dan dat.

Doe nooit iets af van de boodschap van de Bijbel. Als je iemand van de weg van de Bijbel afhaalt, door kritische opmerkingen over de Bijbel, dan beneem je hem wellicht de mogelijkheid om het leven binnen te gaan.

Je kunt iemand het aardse leven benemen. Dat is heel slecht, je hoort dan in de gevangenis thuis. Je kunt ook iemand het hemelse leven benemen. Dat is nog erger. Wees gewaarschuwd.

Samenvatting

Er wordt zo’n 600 keer in het Nieuwe Testament naar de boeken van het Oude Testament verwezen. Niet eenmaal lees ik in die teksten een kritische noot. Een heel enkele keer gaat het over aanvullende inzichten over een tekst. Maar meestal worden de oude teksten gezien als het fundament.

Er is ook een uitdrukking van een combinatie van deze woorden, namelijk de uitdrukking ‘de wet en de profeten’. Die komt elf keer voor.

De combinatie wet, profeten en geschriften komt niet voor in het Nieuwe Testament. Wel komt eenmaal de combinatie wet, profeten en Psalmen voor. De Psalmen zijn in Joodse ogen een geschrift.

De boeken van het Nieuwe Testament ontlenen hun gezag aan uitspraken van het Oude Testament. Vanzelfsprekend lees je dan in die boeken ook geen kritische opmerkingen over het Oude Testament.

Joodse geleerden noemen het Nieuwe Testament dan ook wel een midrash, een uitleg en toepassing, van het Oude Testament. Daarmee doe je het Nieuwe Testament tekort. Er staan ook geheel nieuwe ontwikkelingen in. Het leven van Jezus, zijn geboorte, zijn veroordeling tot het kruis, de kruisdood en zijn opstanding. Ook de wonderen en het overvloedige werk van de Geest is uniek.

<<Het boek dat de joden de Tenach noemen. Er zijn wel kritische noten als het gaat om de andere boeken, die de joden in de tijd van Jezus belangrijk vonden. Zie ook de studie Jezus en de tradities.

De tekst van het Nieuwe Testament kan bij eerste lezingen het meest aanspreken. Maar je zult ontdekken dat de bron en de basis van het Nieuwe Testament, het Oude Testament is. Als je dan het Oude Testament gaat bestuderen begrijp je vervolgens dan ook beter het Nieuwe Testament.

De boeken van het Nieuwe Testament verwijzen naar de Tenach en voegen ook zaken toe. Het Nieuwe serieus nemen en het Oude Testament niet serieus nemen, dat gaat niet. De boeken van de Bijbel zijn in totaliteit net een gebouw. Als je de onderste verdiepingen weghaalt stort het hele gebouw in.

Het noemen van de Geschriften heeft diverse doelen:
1. Als bron of basis om te komen tot een overtuiging. Zoals in de tekst hierboven van Matteüs.
2. Om aan te geven wat in de Geschriften staat in vervulling ging. Dat heeft dikwijls betrekking op het leven van Jezus.
3. De Geschiften als middel voor ons geloof.
4. Wat direct gaat over de kwaliteit van de Geschriften.

Aangezien de voorbeelden van 1. bij de diverse onderwerpen aan de orde komen en 2. bij de studie van Jezus, hieronder de teksten van de soort 3. en 4.

Zijn ze kritisch over elkaar zoals je wel kritiek aantreft in de kerk als het over de Bijbel gaat of is dat nu juist niet het geval.

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.