Studie Licht en Duisternis

<<deze studie is nog niet compleet. Vooral het licht is nog onderbelicht>>

Naast goed en kwaad is er ook licht en duisternis. Dat overlapt niet helemaal. De duisternis levert kwaad, maar de mens ook en soms God ook. De duisternis zal zeker geen goed leveren dat blijvend is. Daarvoor moet je bij God zijn en mensen, die in zijn spoor het goede doen.

Als het duister is, dan kun je de dingen niet goed zien. Je bent als het ware blind. Je kunt de problemen niet zien, maar je kunt ook de oplossingen niet zien. Je blijft maar in de ellende dwalen.

De woorden licht en duisternis komen minder voor dan goed en kwaad. Ik heb hier wel alle teksten bekeken, maar alleen die in deze studie opgenomen, die me het meest zinvol leken.

Deze studie is thematisch opgezet, laat tegelijkertijd de teksten uit het Oude en Nieuwe Testament zien. De teksten zijn uit de NBV vertaling tenzij anders vermeld.

Het goede nieuws is dat je vrij kunt komen van de duisternis. Daarover gaat het bij het onderwerp bevrijding, nummer ….

Licht en duisternis in de Bijbel

Er komen in de Bijbel verschillende woorden voor die je met licht en duisternis kunt vertalen.

 WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1אוֹר
‘owr
Zelfstandig naamwoord
vrouwelijk
H216Het licht.
Komt 123 keer voor in 112 verzen.
KJV: light(s) (114x), day (2x), bright (1x), clear (1x), flood (1x), herbs (1x), lightning (1x), morning (1x), sun (1x).
2חֹשֶׁךְ choshekZelfstandig naamwoord
mannelijk
H2822De duisternis.
Komt 80 keer in 77 verzen voor.
KJV: darkness (70x), dark (7x), obscurity (2x), night (1x).
3φῶς phōsZelfstandig naamwoord
onzijdig
G5457Het licht
Komt 70 keer voor in 59 verzen.
KJV: light (68x), fire (2x).
4σκότος skotosZelfstandig naamwoord
onzijdig
G4655De duisternis.
Komt 32 keer voor in 31 verzen.
KJV: darkness (32x).
5σκοτία skotiaZelfstandig naamwoordG4653De duisternis
Komt 16 keer voor in 12 verzen.
KJV: darkness (14x), dark (2x).
6σκοτόω skotoōWerkwoordG4656Verduisteren.
Komt alleen in Openbaringen 16:10 voor. ‘En de vijfde goot zijn schaal uit over de troon van het beest, en zijn rijk werd verduisterd, en zij kauwden op hun tong van pijn’.

Opvallend is dat de combinatie licht en duisternis relatief veel voorkomt. In het Oude Testament komt 25 keer de combinatie licht en duisternis voor.

In het Nieuwe Testament komt licht en duisternis in één tekst 21 keer voor. In de boeken van de apostel Johannes acht keer. Vijf keer in de evangeliën van Matteüs en Lukas. Zes keer in de brieven van Paulus. En dan nog eenmaal het boek Handelingen en eenmaal in de 1ste brief van Petrus.

Eenmaal is een perikoop aan het thema licht en duisternis gewijd. Zie hieronder.

Licht en duisternis in de schepping

In Genesis 1 komen de woorden licht en duisternis al in één tekst voor.
Genesis 1:3-4. God zei: ‘Er moet licht komen,’ en er was licht. God zag dat het licht goed was, en hij scheidde het licht van de duisternis.

Wat staat hier?
1. God schept licht in de duisternis.
2. God scheidt het licht van de duisternis.

Dat de duisternis er blijkbaar al was, dat is in het vers hiervoor te zien.
Genesis 1:2. De aarde was nog woest en doods, en duisternis lag over de oervloed, maar Gods geest zweefde over het water.

Hier komen de woorden ‘woest en doods’ voor, in het Hebreeuws ‘tuhu wabohu’. Die woorden wijzen op narigheid. Deze uitdrukking komt verder alleen voor in Jeremia 4. Daar het een onderdeel van een profetie over het oordeel over Juda.
Jeremia 4:23. Ik zag de aarde, ze was woest en doods. Ik keek op naar de hemel, er was geen licht.

Wat betekent wat God doet voor ons? De HEER gaat ons voor. Het is ook een missie voor ons om licht in de duisternis te brengen en om licht en duisternis van elkaar te scheiden.

Is er nog steeds licht en duisternis gemengd? Zeker. Één van de gelijkenissen van Jezus gaat over het scheiding maken tussen licht en duisternis. Het is de gelijkenis van de tarwe en het onkruid. Matteüs 13:24-30 en 37-43. Jezus zegt dat pas bij de oogst de scheiding zal worden gemaakt.

Je zou kunnen denken dat bij de scheppingsdaad van het licht het gaat over de schepping van de zon waardoor we licht op de aarde ontvangen. Nee, dat is niet zo, want de hemellichamen worden pas op de derde dag geschapen en de scheiding van het licht en de duisternis wordt de eerste dag geschapen.

Sommige mensen denken dat er het fout in de Bijbel staat. De schrijver had toch moeten weten dat je de zon nodig hebt voor het licht. Leuk bedacht, maar niet correct. Zij begrijpen niet dat het licht en de duisternis hier geestelijk zijn bedoeld.

Wat opvalt is dat van de geestelijke scheppingsdaden in vers 3 en 4 het daarna steeds meer naar de zichtbare werkelijkheid overgaat. Hier gaat ook de zon een rol spelen. Alsof de zon werd geschapen om het licht en de duisternis ook in de zichtbare werkelijkheid te realiseren.

Genesis 1:5. het licht noemde hij dag יוֹם, yowm, de duisternis noemde hij nacht לַיִל, layil. Het werd avond en het werd morgen. De eerste dag.

Genesis 1:15-18 geeft aan dat de lichten in het hemelgewelf scheiding maken tussen de dag en de nacht en ook heersen op de dag en in de nacht om scheiding te maken tussen het licht en tussen de duisternis. [SV]   

Er komt ooit een dag dat het anders zal zijn.
Zacharia 14:6-7. Op die dag zal er geen licht zijn; de hemellichamen verliezen hun glans. Op die ene dag, die alleen de HEER kent, zal er geen onderscheid zijn tussen dag en nacht. Pas tegen het vallen van de avond zal er weer licht gloren.

Job 12:22. Hij (elohim) onthult het diepste van de duisternis en brengt het zwartste donker naar het licht.
Job 26:10. Hij trekt een cirkel rond de wateren, langs de verste grens van licht en duisternis. [dit gaat over God de schepper]
Job 38:19. Waar is de weg naar de oorsprong van het licht, en de plaats van het donker – is die jou bekend.

Jesaja 45:6b-7. Ik ben de HEER, er is geen ander die het licht vormt en het donker schept, die vrede maakt en onheil schept. Ik ben het, de HEER, die al deze dingen doet.

Johannes 1:5. Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen. [dit is een gegeven van de schepping]

Wij zijn kinderen van het licht

Hier een kleine selectie van teksten die gaan over de combinatie van licht en duisternis

Hier gaat het over de man met ontzag voor de HEER en liefde voor zijn geboden.
Psalm 112:4. Hij straalt voor de oprechten als licht in het duister.

Psalm 139:11-12. Al zei ik: ‘Laat het duister mij opslokken, het licht om mij heen veranderen in nacht,’ ook dan zou het duister voor u niet donker zijn – de nacht zou oplichten als de dag, het duister helder zijn als het licht.

Prediker 2:13. het licht is nuttiger dan de duisternis.

Jesaja 9:1. Het volk dat in duisternis ronddoolt ziet een schitterend licht. Zij die in het donker wonen worden door een helder licht beschenen.
Jesaja 58:10. .. wanneer je de hongerige schenkt wat je zelf nodig hebt en de verdrukte gul onthaalt, dan zal je licht in het donker schijnen, je duisternis wordt als het licht van het middaguur.

Micha 7:8. Jij die me haat, maak je niet vrolijk over mij. Al ben ik gevallen, ik sta op, al is het donker om mij heen, de HEER is mijn licht. [dit is een geloofsuitspraak]

De apostel Johannes
Voor de apostel Johannes is het licht en duisternis belangrijk om het evangelie te kunnen brengen.

Johannes 3:19-21. Dit is het oordeel: het licht kwam in de wereld en de mensen hielden meer van de duisternis dan van het licht, want hun daden waren slecht. Wie kwaad doet, haat het licht; hij schuwt het licht omdat anders zijn daden bekend worden. Maar wie oprecht handelt zoekt het licht op, zodat zichtbaar wordt dat God werkzaam is in alles wat hij doet.’

Let op mensen, die niet transparant zijn, want die hebben iets te verbergen. Weest oprecht dan kun je het licht opzoeken.

Volg Jezus in het licht, dat geeft leven.
Johannes 8:12 Jezus nam opnieuw het woord. Hij zei: ‘Ik ben het licht voor de wereld. Wie mij volgt loopt nooit meer in de duisternis, maar heeft licht dat leven geeft.’ 

Johannes 12:44-46. ‘Jezus had luid en duidelijk gezegd: ‘Wie in mij gelooft, gelooft niet in mij, maar in hem die mij gezonden heeft, en wie mij ziet, ziet hem die mij gezonden heeft. Ik ben het licht dat naar de wereld is gekomen, opdat iedereen die in mij gelooft niet meer in de duisternis is.

1 Johannes 2: 7-11. Geliefde broeders en zusters, ik houd u in deze brief geen nieuw gebod voor maar een oud, dat u vanaf het begin bekend is. Dat oude gebod is de boodschap die u gehoord hebt. Toch is het ook een nieuw gebod, omdat de duisternis wijkt en het ware licht al schijnt, en dit is werkelijkheid in Jezus’ leven en in uw leven. Wie zegt in het licht te zijn maar zijn broeder of zuster haat, bevindt zich nog altijd in de duisternis. Wie de ander liefheeft, blijft in het licht en komt niet ten val, maar wie de ander haat, bevindt zich in de duisternis. Hij gaat zijn weg in het duister, zonder te weten waarheen die weg voert, want de duisternis heeft hem blind gemaakt.

1 Petrus 2:9 ‘Maar u bent een uitverkoren geslacht, een koninkrijk van priesters, een heilige natie, een volk dat God zich verworven heeft om de grote daden te verkondigen van hem die u uit de duisternis heeft geroepen naar zijn wonderbaarlijke licht‘.

Samenvatting:
1. Je treft teksten met oproepen om de keus voor het licht te maken.
2. Er zijn teksten die inzicht bieden in licht en duisternis.
3. De Heer roept ons uit het duister tot zijn wonderbaarlijke licht (zie laatste tekst).

Noem het duister geen licht.

Door de profeet Jesaja wordt een vloek uitgesproken over mensen, die het kwade goed noemen en het licht duister. Dus niet goedpraten, geen mooie zalvende woorden voor de lieve vrede.

Jesaja 5:20. Wee degenen die het kwade goed noemen en het goede kwaad, die het licht tot duisternis maken en het duister tot licht, die van zoet bitter maken en van bitter zoet.

Een belangrijke waarschuwing!!!!

We komen dit ook tegen bij de vrienden van Job. Ze zijn het onderscheid tussen licht en duisternis kwijt.
Job 17:12. Zij maken van de nacht de dag, zeggen dat het licht is waar het donker heerst.

Leven in de duisternis

Er zijn mensen, die zoeken de duisternis om slechte dingen te doen. Anderen, die slechte dingen hebben gedaan komen in de duisternis. Weer anderen krijgen als oordeel de duisternis. Maar er is ook een weg terug. Neem je verantwoordelijkheid. Bekeer je.

Zoeken van de duisternis
Sommigen zoeken de duisternis, het verborgene om slechte dingen te doen, zoals hier bij Job, waar het gaat over de echtbreker, die zich stiekem gedraagt.
Job 24:16. In het donker dringen zij de huizen binnen; na zonsopgang houden zij zich schuil om aan het daglicht te ontsnappen.

Voor anderen is de duisternis een gevolg van kwade wandel of een straf zoals hier bij Job.

Job 18:18. …. uit het licht wordt hij het duister in geworpen. [de goddeloze]

Je kunt in de duisternis komen.
Je kunt in de duisternis komen als persoon, als groep en als volk.

Hier over personen.
Job 12:25. Ze tasten in een lichtloos duister rond. [kan een straf van elohim zijn voor aanvoerders]

Hier analyses van verschillende profeten over Juda zoals in het eerste vers. Soms over Israël of andere naties.

Jesaja 5:30. Wanneer men naar de aarde kijkt, zie, duisternis en benauwdheid, en het licht zal door haar rookwolken verduisterd zijn. [HSV]

Jesaja 59:9-10. Daarom blijft het recht ver van ons en is gerechtigheid voor ons onbereikbaar. Wij hopen op licht, maar het is duister, op een sprankje licht, maar we dolen in het donker. We tasten als blinden langs de muur, we tasten rond als iemand die niets kan zien.

De duisternis kan ook een oordeel van God zijn.
En dat kan voor mensen persoonlijk, een groep van mensen of een heel volk.

Klaagliederen 3:2. Hij leidt mij en voert mij – in een lichtloos duister.

Ezechiël 32:8. Alle lichten die boven je aan de hemel stralen zal ik verduisteren, het zal donker zijn in je land – zo spreekt God, de HEER.

Amos 5:18-20. Wee degenen die verlangen naar de dag van de HEER! Wat zal hij jullie brengen, de dag van de HEER? Duisternis, geen licht. Zoals wanneer iemand die vlucht voor een leeuw, aangevallen wordt door een beer, en dan, als hij een huis binnenvlucht en met zijn hand tegen de muur leunt, gebeten wordt door een slang. De dag van de HEER zal duisternis zijn, en geen licht; aardedonker, zonder glans.

Terug van de duisternis naar het licht.
De weg terug van de duisternis naar het licht kan beginnen met verlangen, zoals hier bij Job.
Job 29:2-3. Job zette zijn betoog voort: ‘Was alles maar als in de dagen van weleer, als in de dagen dat God over mij waakte, in de tijd dat zijn lamp boven mij scheen en mijn weg door het donker verlichtte.

De apostel Johannes geeft de weg aan van bekering.
1 Johannes 1:6.  Indien wij zeggen, dat wij gemeenschap met Hem hebben en in de duisternis wandelen, dan liegen wij en doen de waarheid niet …
1 Johannes 2:9. Wie zegt in het licht te zijn en zijn broeder haat, die is in de duisternis tot nu toe.
1 Johannes 2:11.  Maar wie zijn broeder haat, is in de duisternis en wandelt in de duisternis en hij weet niet waar hij heengaat, want de duisternis heeft zijn ogen verblind. [deze drie teksten NBG vertaling]

De duisternis is een rijk.

Het woord βασιλεία, basileia, Strong nummer G932 komt 162 keer voor in het Nieuwe Testament. Het woord basileia kun je met ‘rijk’ of ‘koninkrijk’ vertalen. Meestal gaat het over de basileia m.b.t. God. Het koninkrijk van God of koninkrijk van de hemel zijn belangrijke begrippen. Soms gaat het over aardse rijken en op drie plaatsen schrijft de Bijbel over het rijk van de duisternis.

De Statenvertaling vertaalt bij deze drie plaatsen het woord met ‘rijk’, de NBV vertaalt twee keer dit woord met koninkrijk en eenmaal met rijk. Hieronder de teksten uit de NBV.

Matteüs 12:26. Als Satan Satan uitdrijft, keert hij zich tegen zichzelf. Hoe kan zijn koninkrijk dan standhouden?
Lucas 11:18. Als ook Satan innerlijk verdeeld is, hoe kan zijn koninkrijk dan standhouden? Jullie zeggen toch dat ik dankzij ​Beëlzebul​ demonen uitdrijf!

En deze tekst uit de zeven schalen van de wraak van God. Dit is wat de vijfde engel doet.
Openbaringen 16:10. En de vijfde goot zijn schaal uit over de troon van het beest, en zijn rijk werd verduisterd, en zij kauwden op hun tong van pijn.  

De duisternis kun je dus zien als een rijk. Een rijk, dat op dwang, angst en onrecht is gebaseerd. We kennen die rijken ook wel in de zichtbare wereld. Een rijk van moordenaars, dieven en leugenaars,  een ongeregelde bende. Ze houden soms lang stand, maar het wordt nooit een welvarende goed functionerende gemeenschap.

De duisternis heeft autoriteit.

Op een paar plaatsen in de Bijbel staat geschreven dat de duisternis autoriteit ‘exousia’, Strong G1849 heeft en dat er wezens zijn met autoriteit ‘exousia’. Het woord exousia kun je met autoriteit, macht of gezag vertalen.

Lukas 22:53. Dagelijks was ik bij u in de tempel, en toen hebt u geen vinger naar me uitgestoken, maar dit is uw uur, het uur van de macht van de duisternis.’ [Context: woorden van Jezus toen Hij gevangen werd genomen]

Kolossenzen 1:13. Hij heeft ons gered uit de macht van de duisternis en ons overgebracht naar het rijk van zijn geliefde Zoon.

Handelingen 26:18. .. om hun de ogen te openen, zodat ze zich van de duisternis naar het licht keren, en van de macht van Satan naar God. Door het geloof in mij zullen ze vergeving krijgen voor hun zonden, en samen met allen die mij toebehoren zullen ze deel krijgen aan mijn koninkrijk.” [Context: dit is de samenvatting van de apostel Paulus over zijn opdracht voor de volken]

Hier worden vier soorten duistere geestelijke persoonlijkheden genoemd met autoriteit.
Efeziërs 6:10. Ten slotte, zoek uw kracht in de Heer, in de kracht van zijn macht. Trek de wapenrusting van God aan om stand te kunnen houden tegen de listen van de duivel. Onze strijd is niet gericht tegen mensen maar tegen hemelse vorsten (archè), de heersers (exousia) en de machthebbers van de duisternis (kosmokrator skotos), tegen de kwade geesten (pneumatikos poneria) in de hemelsferen.

Op andere plaatsen in de Bijbel is ook van de macht van de satan te lezen. In het boek Daniël, in 10:13, is te lezen van de aartsengel Michaël die 21 dagen werd tegengehouden door de vorst van de Perzen. Zie verder Daniël 10:21 en 12:1. Ook in

Judas 1:9. Zelfs de aartsengel Michaël waagde het niet de duivel te beschuldigen en te veroordelen toen hij met hem twistte over het lichaam van Mozes. Hij zei alleen: ‘Moge de Heer u straffen.’.

Openbaring 12:7. Toen brak er oorlog uit in de hemel. Michaël en zijn engelen bonden de strijd aan met de draak. De draak en zijn engelen boden tegenstand.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
De autoriteit, macht en gezag van de duisternis is aanwezig in onze werkelijkheid. Het is goed om dit te zien of om te gaan leren zien. Bidt om meer inzicht. Wees waakzaam en behoedzaam.

De buitenste duisternis.

In het evangelie van Matteüs komt drie keer het begrip ‘exoteros skotos’ voor. Het zijn de Strong nummers G1857 en G4655. De SV, HSV en NBG vertalen dit met ‘buitenste duisternis’, de NBV met ‘uiterste duisternis’. Die laatste lijkt mij juister. De locatie, buitenste is niet zo interessant maar de kwaliteit lijkt me hier aan de orde.

Alle drie keer dat het begrip voorkomt is er de toevoeging van het jammeren en het tandenknarsen. Dat staat voor wroeging. Je had de hoofdprijs kunnen hebben, maar die heb je gemist. Terwijl je die zo had kunnen nemen.

Dit is een uitspraak van Jezus na zijn verwondering over het geloof van de Romeinse centurio.
Matteüs 8:12.  … maar de erfgenamen van het koninkrijk zullen worden verbannen naar de uiterste duisternis; daar zullen zij jammeren en knarsetanden.

Dit gaat in een gelijkenis over de zwerver die geen mooi kleed had aangedaan bij het bruiloftsmaal.
Matteüs 22:13. Daarop zei de koning tegen zijn hofdienaars: “Bind zijn handen en voeten vast en gooi hem eruit, in de uiterste duisternis, waar men jammert en knarsetandt.

Dit gaat over de dienaar die zijn talenten niet had gebruikt.
Matteüs 25:30. En die nutteloze dienaar, gooi die eruit, in de uiterste duisternis, waar men jammert en knarsetandt.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Wat ook opvalt is, dat er graden van duisternis zijn. Je hebt duisternis, maar het kan nog erger, de uiterste duisternis. Daar zie je helemaal niets.

En dat je daar terecht komt was niet nodig. Als kind van het Koninkrijk had je het zo kunnen grijpen. Als zwerver was het logisch dat je het mooie kleed had aangedaan. En waarom heb je het talent wat je hebt gekregen niet gebruikt.

De vorst van de duisternis?

In kerkelijke kringen heb ik regelmatig over de ‘vorst der duisternis’ horen spreken. Dit begrip komt niet voor in de vertalingen van de Bijbel waarin ik heb gezocht: de SV, HSV, NBG, Willibrord, NBV en de Bijbel in gewone taal. Ik zag dat er wel een Nederlandse roman is met dit begrip als titel en een Engels boek Prince of Darkness en ook een horror film uit 1987 met die titel.

In Ezechiël 28 wordt in een profetie wel gesproken over de vorst van Tyrus, die aan de leider van de duisternis doet denken. Er zijn namelijk beschrijvingen over die vorst, die verder gaan dan de menselijke kant. “Je leefde in Eden, in de tuin van God” (deel van vers 13) en “Je was een cherub” (deel van vers 14).

Er wordt op drie plaatsen ook gesproken over de “overste van de wereld” namelijk in Johannes 12:31, 14:30 en 16:11 in de NBG vertaling. In de NBV vertaling heet het “heerser over deze wereld”. In Efeziërs 2:2 gaat het over de overste of heerser (NBV) van de macht van de lucht. Zie ook de studie Geestelijke wezens.

Andere bronnen

De woorden buitenste duisternis worden wel verbonden met de hel, het leven na dit leven. Volgens mij geeft de tekst dat niet aan. Als je kwaad doet zul je in het leven veel narigheid meemaken. Het joodse volk heeft heel wat op deze wereld moeten jammeren en knarsetanden.

Samenvatting

Werkvorm

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.