Studie Kinderen

Wat zegt de Bijbel over kinderen? Daar gaat deze studie over.

Hoe vind je de teksten, die over kinderen gaan? Ik heb geen Hebreeuws woord dat je één op één kunt vertalen met kinderen. Maar als het om een zoon gaat of een dochter, dan is er natuurlijk sprake van kinderen.

En ook als het gaat om geborenen. Of als het over zuigelingen gaat, dan gaat het ook over kinderen.

Interessant en wat mij betreft richtinggevend is hoe men in Israël tegen kinderen aankijkt. Ook heel interessant is welke zaken er staan over de opvoeding.

Dit is weer zo’n onderwerp waarbij het goed in om de teksten van de Bijbel zelf te lezen en niet alleen de vertalingen. Door het lezen van de Bijbel zelf krijg je een nauwkeuriger indruk van wat de Bijbel wil zeggen.

<deze studie is nog heel incompleet>

In het Oude Testament

In het Oude Testament komen diverse woorden voor, die voor kinderen en voor verzorgers van kinderen worden gebruikt.

Zoon en dochter

Heel algemeen zijn de woorden ‘ben’ en ‘bat’, die zoon of dochter betekenen. We kennen die woorden wellicht van bar mitswa en bat mitswa. Het feestje bij de joden als de jongen of het meisje 13 resp. 12 jaar worden en allerlei dingen van de wet al weten. En daardoor in de synagoge ook mogen voorlezen.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1בֵּן
bēn
Zelfstandig
naamwoord
mannelijk
H1121Zoon, kind.
Komt 4.906 keer voor in 3.654
verzen
KJV: son (2,978x), children (1,568x), old (135x), first (51x), man (20x), young (18x), young (with H1241) (17x), child (10x), stranger (10x), people (5x), miscellaneous (92x).
בְּנִ֖י
bə·nî
IdemH1121
(e)
Mijn zoon
Komt tachtig keer voor.
KJV: my son (80x).
בַּר
bar Aramees
Zelfstandig
naamwoord
mannelijk
H1247Zoon
Komt 8 keer voor in 7 verzen
KJV: son (7x), about (1x).
בַּר
bar
Zelfstandig
naamwoord
mannelijk
H1248Zoon (geleend van het Aramees)
Komt vier keer voor in twee verzen Ps. 2:12 en Spr. 31:2.
KJV: son (4x).
2
k
H2145mannetje, kan ook een klein mannetjes en kind zijn
H5347vrouwtje, kan ook een klein vrouwtje zijn
H2233zaad. Zijn zaad.

H2056 is meer kinderen, nageslacht. H2029 en H2030 is zwanger worden en zwangerschap van een kind.

Ben

Ben is het woord voor zoon, maar ook voor kind. Het meervoud van dit woord, ‘banim’, staat meestal voor kinderen. Is ook het woord voor kleinzoon of kleinkind. Ook voor de jeugd. Ook het woord voor levenloze dingen.

In veel eigennamen komt het woord ‘ben’ voor. Denk maar aan Benjamin of Ben Hur.

In de Arameese taal zeggen ze niet ‘ben’ maar ‘bar’. Denk aan Barabbas de misdadiger, die Pilatus in plaats van Jezus vrijliet.

Als een Joodse jongen de proef ver de Joodse wet heeft doorstaan en hij in het vervolg in de synagoge ook mag voorlezen, dan noemt men hem een bar mitswa. Een zoon van de wet.

Dit is de eerste tekst in de Bijbel waarin het woord ‘ben’ voorkomt.
Genesis 3:16. Tegen de vrouw zei Hij: Ik zal uw moeite in uw zwangerschap zeer groot maken; met pijn zult u kinderen baren.

Mijn zoon, beni

Tachtig keer komt in e Bijbel de uitdrukking voor ‘mijn zoon’. In het Hebreeuws is dat beni. In het Nederlands komt er een persoonliik voornaamwoord voor in het Hebreeuws vervoegen ze het zelfstandig naamwoord zou je kunnen zeggen om dit aan te duiden. Ze zetten de letter jod achter het zelfstandig naamwoord om er ‘mijn’ van te maken.

We kennen van het boek van de Spreuken wel de uitdrukking “mijn zoon” en dan volgt een wijze les.

Maar ook in het boek Genesis komt 25 keer het woord beni, ‘mijn zoon’ voor.

In het boek Exodus komt ‘beni’ twee keer voor. Het gaat dan over Israël, die de HEER mijn zoon noemt.
Exodus 4:22-23. En dan moet jij tegen de farao zeggen: “Dit zegt de HEER : Israël is mijn zoon, mijn eerstgeboren zoon. Ik heb je bevolen mijn zoon te laten gaan om mij te vereren, maar dat heb je geweigerd. Daarom zal ik je eerstgeboren zoon doden.”’

In het boek van de Psalmen komt het woord ‘beni’ maar eenmaal voor. In Psalm 2 wordt op bedekte manier de komst van een bijzondere zoon onthuld. Eerst met deze tekst.
Psalm 2:7. Het besluit van de HEER wil ik bekendmaken. Hij sprak tot mij: ‘Jij bent mijn zoon, ik heb je vandaag verwekt.

En daar komt aan het eind van de Psalm nog dit vervolg op. Opvallend is dat in deze tekst het Aramese woord voor zoon wordt gebruikt
Psalm 2:10-12. Daarom, koningen, wees verstandig, wees gewaarschuwd, leiders van de aarde. Onderwerp u, toon de HEER uw ontzag, breng hem bevend uw hulde. Bewijs eer aan zijn zoon met een kus, anders ontvlamt zijn woede, en uw weg loopt dood, want bij het geringste ontsteekt hij in toorn. Gelukkig wie schuilen bij hem.

En dan hier de wijze lessen uit het boek van de Spreuken.

Spreuken 1:8. Mijn zoon, luister naar de lessen van je vader, verwaarloos niet wat je moeder je leert.
Spreuken 1:10. Mijn zoon, als zondaars je proberen in te palmen, geef er niet aan toe.
Spreuken 1:15. Mijn zoon, ga niet met hen op pad, mijd de weg die zij gaan.

Spreuken 2:1. Mijn zoon, als je in acht neemt wat ik zeg, mijn richtlijnen altijd onthoudt, <>

Spreuken 3:1. Mijn zoon, vergeet mijn lessen niet, houd in je hart mijn richtlijnen vast.
Spreuken 3:11. Mijn zoon, een berisping van de HEER mag je nooit terzijde schuiven, zijn bestraffing moet je zonder afschuw ondergaan,
Spreuken 3:21. Mijn zoon, streef naar bedachtzaamheid en wijs beraad, verlies die nooit uit het oog.

Spreuken 4:10. Mijn zoon, luister, neem mijn woorden aan, ze vermeerderen de jaren van je leven.
Spreuken 4:20. Mijn zoon, heb aandacht voor mijn woorden, geef aan mijn uitspraken gehoor.

Spreuken 5:1. Mijn zoon, luister naar mijn wijsheid, schenk mijn inzicht een aandachtig oor,
??Spreuken 5:20. Waarom, mijn zoon, zou je dan dwalen bij een lichtzinnige vrouw, je vlijen aan de borsten van zo’n afgedwaalde?

Spreuken 6:1. Mijn zoon, als je borg staat voor een ander, hem dat met handslag hebt beloofd,
Spreuken 6:3. bevrijd je dan, mijn zoon, want die ander heeft je in zijn greep. Vooruit, vat moed, ga op hem af,
Spreuken 6:20. Mijn zoon, houd vast aan wat je vader je opdraagt, verwerp de lessen van je moeder niet.

Spreuken 7:1. Mijn zoon, denk altijd aan mijn uitspraken, vergeet mijn woorden niet,

Spreuken 19:27. Mijn zoon, luister maar niet langer naar mijn onderricht als je mijn wijze woorden in de wind wilt slaan.

Spreuken 23:15. Mijn zoon, als je je verstand gebruikt, loopt mijn hart over van vreugde.
? Spreuken 23:19. Luister, mijn zoon, en word wijs, kies de juiste weg.
? Spreuken 23:26. Mijn zoon, geef me je vertrouwen, vind vreugde in de weg die ik je wijs.

Spreuken 24:13. Mijn zoon, eet honing, dat is goed voor je, zoete honing streelt de tong.
Spreuken 24:21. Mijn zoon, heb ontzag voor de HEER en de koning, ga niet om met wie zich tegen hen verzetten.

Spreuken 27:11. Mijn zoon, wees wijs, dan geef je mij vreugde, en heb ik een weerwoord voor wie mij beschimpt.

En hier de Aramese versie van beni namelijk beri.
Spreuken 31:2. Wat, mijn zoon, en wat, zoon van mijn schoot, ja, wat zal ik je aanraden, zoon van mijn geloften?
In deze tekst wordt ook de Aramese versie van zoon gebruikt.


Prediker 12:12. En tot slot, mijn zoon, nog deze waarschuwing: er komt geen einde aan het aantal boeken dat geschreven wordt, en veel lezen mat het lichaam af.

Ezechiël 21:10.

Dochter Bat

Naast dat het Hebreeuwse woord ‘bat’ dochter betekent, wordt het woord ook gebruikt voor schoondochter, pleegdochter, kleindochter en zus.

WoordSoort woordStrongOpmerking:
1בַּת
baṯ
Zelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H1323Dochter
Komt 588 keer voor in 499 verzen.
KJV: daughter (526x), town (32x), village (12x), owl (with H3284) (8x), first (3x), apple (1x), branches (1x), children (1x), company (1x), daughter (with H8676) (1x), eye (1x), old (1x).
2בְּתוּלָה bᵊṯûlâZelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H1330Maagd
Komt 50 keer voor in 50 verzen
KJV: virgin (38x), maid (7x), maiden (5x).
3נַעֲרָה naʿărâZelfstandig
naamwoord
vrouwelijk
H5291Klein meisje
KJV: damsel (34x), maiden (16x), maid (7x), young (4x), young woman (1x).

De combinatie zoons en dochter, ben en bat komt 224 keer voor, vooral in het boek Genesis namelijk 47 keer.
Genesis 5:4. Na de geboorte van Set duurde Adams leven nog 800 jaar. Hij verwekte zonen en dochters. (banim ubanoot)

Betula komt van een Hebreeuws woord dat afgescheiden betekent.

Vader en moeder

WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1אָב ‘ab  Zelfstandig naamwoord mannelijkH1Vader
Komt 1215 keer voor 1061 verzen.
KJV: father (1,205x), chief (2x), families (2x), desire (1x), fatherless (with H369) (1x), forefathers (with H7223) (1x), patrimony (1x), prince (1x), principal (1x).
2אֵם  ’emZelfstandig naamwoord vrouwelijkH517Moeder
Komt 220 keer voor in 202 verzen.
KJV: mother (214x), dam (5x), parting (1x).

In Genesis 2:24 komen de woorden av en eem voor het eerst voor en gelijk samen.

Av vader

Vader, God de Vader, voorouder, hoofd van een familie.

‘Em moeder

Het woord betekent moeder in het algemeen. Het kan naast moeder ook jonge vrouw en moeder van dieren betekenen.

Geboren, boreling

Er is geen Hebreeuws woord dat alleen wordt gebruikt voor de geboorte van een mens. Er staat zoiets dat je kinderen krijgt, het precies proces is niet wat dit woord aangeeft.

Heel algemeen zijn de woorden ‘ben’ en ‘bat’, die zoon of dochter betekenen. We kennen die woorden wellicht van bar mitswa en bat mitswa. Het feestje bij de joden als de jongen of het meisje 13 resp. 12 jaar worden en allerlei dingen van de wet al weten. En daardoor in de synagoge ook mogen voorlezen.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1יָלַד yālaḏWerkwoordH3205Voortbrengen
Komt 498 keer voor in 403 verzen.
KJV: beget (201x), bare (110x), born (79x), bring forth (25x), bear (23x), travail (16x), midwife (10x), child (8x), delivered (5x), borne (3x), birth (2x), labour (2x), brought up (2x), miscellaneous (12x).
2יֶלֶד yeleḏZelfstandig
naamwoord
mannelijk
H3206Komt 89 keer voor in 76 verzen.
KJV: child (72x), young man (7x), young ones (3x), sons (3x), boy (2x), fruit (1x), variant (1x).
H2145mannetje, kan ook een klein mannetjes en kind zijn
H5347vrouwtje, kan ook een klein vrouwtje zijn
H2233zaad. Zijn zaad.

Yalad

Er wordt heel wat voortgebracht in de Bijbel. Kinderen krijgen is een essentieel onderwerp in de Bijbel.

Dit is de eerste tekst met het woord yalad.
Genesis 3:16. Tegen de vrouw zei Hij: Ik zal uw moeite in uw zwangerschap zeer groot maken; met pijn zult u kinderen baren.

Het woord wordt ook gebruikt als een man kinderen krijgt, dat kun je natuurlijk niet met baren vertalen.
Genesis 17:20. En wat Ismaël betreft, ik verhoor je: ik zal hem zegenen, hem vruchtbaar maken en hem veel, heel veel nakomelingen geven. Twaalf stamvorsten zal hij verwekken en er zal een groot volk uit hem voortkomen.
Toelichting: de HSV gebruikt trouwens ook het woord verwekken. Maar je moet hier niet denken aan dat ze seks met elkaar hebben. In het Hebreeuws staat hier het woord voor voortbrengen. De Statenvertaling hanteert dan ook het woord ‘gewinnen’.

Dit is ook een tekst, die wij niet zo zouden zeggen. Wij verwekken kinderen, maar niet onze kleinkinderen. Je zou het ook anders kunnen formuleren. Als je kinderen en kleinkinderen hebt voorgebracht. De Statenvertaling noemt het ‘gewonnen’.
Deuteronomium 4:25. Als u kinderen en kleinkinderen verwekt zult hebben en in het land oud geworden zult zijn en verderfelijk zult handelen, als u een beeld zult maken, de afbeelding van enig ding, en doen wat slecht is in de ogen van de HEERE, uw God, om Hem tot toorn te verwekken. [HSV]
Opmerking: in het Hebreeuws staat “banim ubene banim”, meervoud van het het Hebreeuwse woord ‘ben’, en ‘ben’ en meervoud van ‘ben’.

Yeled

Isaak is een yeled toen hij jong was. Ismaël was een yeled toen hij jong was. Komt van een werkwoord geboren worden. Borelingen.

Toen Jacob met zijn kinderen naar Israël terugkeerde hielp hij zijn yeled over de beek de Jabbok.

Mozes was een yeled toen hij in het biezen kistje werd gelegd.

In 2 Samuël 12 wordt een yeled geboren bij de vrouw van Uria. Het kind wordt ziek en sterft.

Andere woorden

In het Hebreeuws komen nog andere woorden voor. Zelfstandig naamwoord yalda Strong H3207 jong meisje, zelfstandig naamwoord yaldut, Strong H3208 zoiets als jeugd, bijvoeglijk naamwoord yilod, Strong H3209, geborene bijvoeglijk naamwoord yalid geborene H3211.

Zuigelingen, voedsters

In het Nederlands hebben we het woord zuigeling, iemand die nog bij zijn moeder de borst krijgt of een fles. Het woord baby komt uit het Engels en is een verkleinwoord van ‘babe’ schat, liefje.

In vroeger tijden toen er nog geen flesvoeding was en er ook mensen waren, die iemand zochten, die de voeding voor de zuigeling wilde doen, kwamen er ook voedsters voor. Vrouwen, die van hun eigen moedermelk een zuigeling van een ander voedde. In onze cultuur voor velen een raar idee.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1w יָנַק yānaqWerkwoordH3243Doen zuigen, voeden.
Komt 32 keer voor in 30 verzen
KJV: suck (14x), nurse (7x), suckling (6x), sucking child (3x), milch (1x), nursing mothers (1x).

Vertalingen proberen de tekst zo dicht mogelijk bij de mensen te brengen. Zoals hier deze tekst over Sara.
Genesis 21:7. Verder zei zij: Wie zou Abraham hebben durven zeggen: Sara heeft zonen de borst gegeven? Voorzeker, ik heb een zoon gebaard in zijn ouderdom.

Hier gaat het over de voedster van Rebekka, de vrouw van Jacob, ze heet Debora. Had zij destijds Rebekka de borst gegeven toen zij zuigeling was. En had zij Jozef en Benjamin de borst gegeven in plaats van Rebekka. Deze vrouw had in ieder geval een warme plek in het gezin van Jacob.
Genesis 24:59. Toen lieten zij Rebekka, hun zuster, en haar voedster en de dienaar van Abraham en zijn mannen vertrekken.
Genesis 35:8. Toen stierf Debora, de voedster van Rebekka, en zij werd begraven ten zuiden van Bethel, onder die eik die hij de naam Eik van geween gaf.

Dit is een onderdeel van het cadeau wat Jacob aan Ezau wil geven.
Genesis 32:15. …. dertig zogende kamelen met hun veulens, veertig koeien en tien stieren, twintig ezelinnen en tien ezels.

Exodus 2:7. Toen zei zijn zuster tegen de dochter van de farao: Zal ik voor u een voedster uit de Hebreeuwse vrouwen gaan roepen, die dat kindje voor u de borst kan geven? De dochter van de farao zei tegen haar: Ga maar. Toen ging het meisje de moeder van het kind roepen. En de dochter van de farao zei tegen haar: Neem dit kind mee en geef het voor mij de borst. Ikzelf zal u uw loon geven. De vrouw nam het jongetje (yeled) mee en gaf het de borst (nüq).
Toelichting: het woord nüq, Strong 5134, komt slechts eenmaal voor in de Bijbel.

Dit beeld dat Mozes gebruikt, vers 12, spreekt over het verzorgen van Mozes als man, van een zuigeling.
Numeri 11:11-12. En Mozes zei tegen de HEERE: Waarom hebt U Uw dienaar kwaad gedaan en waarom heb ik geen genade gevonden in Uw ogen, dat U de last van heel dit volk op mij legt? Ben ík soms zwanger geweest van heel dit volk? Of heb ík het gebaard, zodat U tegen mij zou kunnen zeggen: Draag het in uw schoot, zoals een verzorger (aman) een zuigeling draagt, naar het land dat U hun vaderen gezworen hebt?

2 Koningen 11:2. Maar Joseba, de dochter van koning Joram, de zuster van Ahazia, nam Joas, de zoon van Ahazia, en nam hem weg uit het midden van de zonen van de koning die ter dood gebracht werden, en bracht hem en zijn voedster naar de linnenkamer. En zij verborgen hem voor Athalia, zodat hij niet gedood werd.

2 Kronieken 22:11. Maar Josabat, de dochter van de koning, nam Joas, de zoon van Ahazia, en nam hem weg uit het midden van de koningszonen die ter dood gebracht werden, en bracht hem en zijn voedster naar de linnenkamer. En Josabat, de dochter van koning Jehoram, de vrouw van de priester Jojada – zij was namelijk de zuster van Ahazia – verborg hem voor Athalia, zodat zij hem niet doodde.

1 Thessalonicenzen 2:7. … maar wij zijn in uw midden vriendelijk geweest, zoals een voedster haar kinderen koestert.

Kinderen zonder vader Yatom

Een Yatom is een kind zonder vader. Het komt van een Hebreeuws woord dat eenzaam betekent. Wij zouden dit woord kunnen vertalen met wees.

Teksten die hier over gaan, gaan over bescherming van zo een kind. De HEER wil dat zo’n kind extra bescherming krijgt.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1תוֹם yāṯômZelfstandig
naamwoord
mannelijk
H3490Vaderloos kind.
Komt 42 keer voor in 42 verzen
KJV: fatherless (38x), fatherless child (3x), orphans (1x).
2אָמַן ‘āmanWerkwoordH539Verzorger
Komt 108 keer voor in 102 verzen
KJV: believe (44x), assurance (1x), faithful (20x), sure (11x), established (7x), trust (5x), verified (3x), stedfast (2x), continuance (2x), father (2x), bring up (4x), nurse (2x), be nursed (1x), surely be (1x), stand fast (1x), fail (1x), trusty (1x).

Aman

Dit woord komt 116 keer voor. De Qal vorm van het werkwoord duidt op verzorgen. Het kan gaan over verzorgen in het algemeen. Het kan ook gaan zorgen voor een zuigeling, zie Numeri 11:12 hierboven of om het zorgen voor een kind.

Het woord wordt in het Engels dikwijls vertaald met ‘believe’ dat je zou kunnen opvatten als het vertrouwen dat God voor je zorgt.

Jesaja 49:22-23. Zo zegt de Heere HEERE: Zie, Ik zal Mijn hand opheffen naar de heidenvolken, naar de volken zal Ik Mijn banier omhoogsteken. Dan zullen zij uw zonen brengen in de armen, en uw dochters zullen gedragen worden op de schouder. En koningen zullen uw verzorgers (aman) zijn en hun vorstinnen uw voedsters (yanak). Zij zullen zich voor u neerbuigen met het gezicht ter aarde en zij zullen het stof van uw voeten likken. U zult weten dat Ik de HEERE ben: zij zullen niet beschaamd worden die Mij verwachten.

Hier gaat het over de koningszonen, die zoals de NBV vertaalt een ‘voogd’ hadden.
2 Koningen 10:1. In Samaria woonden nog zeventig zonen van Achab. Jehu stelde brieven op die hij naar Samaria stuurde, naar de bevelhebbers van Jizreël, de oudsten en de voogden die Achab had aangesteld. 5. De paleis- en de stadscommandanten, de oudsten en de voogden van de koningszonen …

Deze tekst gaat over Esther, die later koningin zou worden. Hier vertaalt de NBV met pleegvader. Je zou ook met verzorger of voogd kunnen vertalen.
Esther 2:7. Deze Mordechai was de pleegvader van Hadassa, ook Ester genoemd, die een nicht van hem was en geen vader of moeder meer had. Na de dood van haar ouders had Mordechai haar als dochter aangenomen. Het meisje was lieftallig en mooi.
Toelichting: er staat in het Grieks ‘nam als dochter’, ze was als een eigen dochter voor hem. Een aangenomen dochter vertaalt de NBV.

Dit is een inkijkje in het gezinsleven van Naomi of zoals de NBV schrijft Noömi
Ruth 4:13-16. Daarna nam Boaz Ruth bij zich, zij werd zijn vrouw, en hij sliep met haar. De HEER liet haar zwanger worden en ze baarde een zoon. De vrouwen zeiden tegen Noömi: ‘Geprezen zij de HEER, die jou vandaag iemand gegeven heeft die voor je zorgen zal. Moge zijn naam in Israël blijven voortbestaan! Hij zal je je levensvreugde teruggeven en je onderhouden als je oud bent, want je schoondochter, die je liefheeft en die meer waard is dan zeven zonen, heeft hem gebaard.’ Noömi nam de jongen op haar schoot en bleef hem vanaf dat moment verzorgen. De buurvrouwen gaven hem zijn naam. ‘Noömi heeft een zoon gekregen,’ zeiden ze, en ze noemden hem Obed. Hij is de vader van Isaï, die de vader is van David.

Hier een dramatisch verhaal van een ongeluk op de vlucht bij levensgevaar.
2 Samuel 4:4. Er was ook nog een zoon van Sauls zoon Jonatan. Hij was mank. Dat was zo gekomen: Toen hij vijf jaar oud was kwam uit Jizreël het bericht over Saul en Jonatan. Zijn voedster tilde hem op om te vluchten, maar in haar haast om weg te komen liet ze hem vallen, zodat hij kreupel werd. Zijn naam was Mefiboset.
Toelichting: de NBV vertaalt met voedster. Het gaat om een jongen van vijf jaar. Deze vrouw droeg zorg voor hem.

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.