In de christelijke wereld is er de gedachte dat de mens bestaat uit geest, ziel en lichaam. En inderdaad is deze indeling in één tekst in de Bijbel als opsomming te vinden namelijk in 1 Tessalonicenzen 5:23.

En dikwijls voegt men er dan aan toe dat de ziel bestaat uit het verstand, de wil en het gevoel. In deze studie bekijken we wat de Bijbel zegt over verstand, de wil en het gevoel.

De teksten zijn geciteerd uit de NBV of NBV21 vertaling tenzij anders aangegeven.

Studievragen

Over dit onderwerp zijn de volgende vragen te stellen.

Wat is er in het algemeen te zeggen over het rijtje het verstand, de wil en het gevoel?

Is er onderscheid tussen de verschillende woorden die je met verstand kan vertalen?

Hoe kun je het best met je verstand omgaan?
Is er een advies vanuit de Bijbel over je wil?
Hoe kun je het best met je gevoelens omgaan?

In het laatste hoofdstuk Lessen staan antwoorden op deze vragen.

Oude Testament

In het Oude Testament heb ik deze begrippen gevonden over het innerlijk. Het hart van de mens, zijn inzicht, zijn gevoelens, de ‘buik’ en zijn geweten, een zuiver en schoon hart.

Tabun, inzicht

Mensen zijn met een verstand geschapen. Het is ons vermogen om dingen te begrijpen, te doorzien, te bedenken en te kunnen beredeneren. De hersenen worden algemeen beschouwd als het orgaan waar ons verstand is.

In de christelijke psychologie zegt men in je ziel begrepen is je verstand, je wil en je gevoel.

Dit zijn de gegevens van het woord tavoen.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	תָּבוּן tāḇûn	Zelfstandig naamwoord mannelijk	H8394	Inzicht Komt 43 keer voor in 42 verzen. KJV: understanding (38x), discretion (1x), reasons (1x), miscellaneous (3x)

Het woord komt vier keer in de Tora voor en verder vooral in Job (5x), en Spreuken (19x) voor. Hieronder citaten vanuit de Tora.

Exodus 31:1-3. De HEER zei tegen Mozes: ‘Ik heb mijn keuze laten vallen op Besaleël, de zoon van Uri, de zoon van Chur, uit de stam Juda. Ik heb hem uitzonderlijke talenten geschonken, wijsheid, vakmanschap en inzicht op allerlei gebied.

Het boek Exodus herhaalt deze uitspraak over Bedaleël in 35:31 en 36:1.

Deuteronomy 32:28. Want zij zijn een volk dat door raadgevingen verloren gaat, er is geen inzicht bij hen.

Opmerking: dat kan gebeuren bij een volk, geen verstand meer.

Hieronder de eerste tekst van het boek Job en de eerste acht teksten van het boek van de Spreuken.

Bij de oudsten kun je afvragen of er inzicht is, bij God is dat wel.
Job 12:12-13. Is bij de oudsten de wijsheid, en bij de lengte van dagen het inzicht? Bij Hem is wijsheid en macht; Hij heeft raad en inzicht. [HSV]

Spreuken 2:6. Want het is de HEER die wijsheid schenkt, zijn woorden bieden kennis en inzicht.

Spreuken 2:11. Bedachtzaamheid zal je behoeden, inzicht houdt de wacht

Spreuken 10:23. Zoals een dwaas vermaak schept in zijn slechte daden, zo geniet een wijze van zijn inzicht.

Spreuken 11:12. Wie zijn medemens kleineert, heeft geen verstand (Hebr. lev = hart), iemand met inzicht zwijgt.

Spreuken 15:21. Voor wie geen verstand heeft (Hebr. lev = hart), is dwaasheid een vreugde, een mens met inzicht kiest de juiste weg.

Spreuken 17:27. Een verstandig (Hebr. da’at = kennis) mens is karig met zijn woorden, iemand met inzicht is bezonnen.

Spreuken 20:5. Wat omgaat in een mensenhart is als diep verborgen water, iemand met inzicht brengt het naar boven.

Spreuken 28:16. Een heerser zonder inzicht onderdrukt op grote schaal, wie winstbejag haat, zal lang regeren.

Hieronder nog twee teksten uit het boek Jesaja. De eerste gaat over het verstand van God en de tweede over het verstand van mensen, die beelden vereren.

Jesaja 40:14. Wie raadpleegt hij, wie biedt hem inzicht? Wie leidt hem op de paden van het recht? Wie leidt hem naar de wijsheid? Wie toont hem de weg van het inzicht?

Jesaja 44:18-19. Ze begrijpen het niet, ze beseffen het niet; blijkbaar zitten hun ogen dichtgeplakt, waardoor ze niets zien en het hun aan inzicht (Hebr. sjakal =bedachtzaamheid) schort. Het dringt niet tot hen door, ze missen de kennis en het inzicht om te bedenken: Met de ene helft heb ik een vuur gestookt, op de gloeiende houtskool heb ik brood gebakken en vlees geroosterd om te eten. Van wat overbleef heb ik een gruwelijk beeld gemaakt. Ik buig me dus neer voor een blok hout.

Verder zijn er nog de volgende woorden in het Hebreeuws om te onderzoeken: בִּינָה H998 “inzicht, onderscheidingsvermogen, verstand”, בִּינָה H999 “inzicht, onderscheidingsvermogen, verstand”, דַּעַת H1847 “verstand, verstandig, onwetende, kennis, kennen, kennen, weten, wetenschap”, לֵב H3821 “hart, verstand”, לֵבָב H3824 “innerlijk (het), verstand, wil, hart, ziel, verstand”, שֶׂכְוִי H7907 “hart, verstand”, שָׂכַל H7919 “prosper, wisely, understand, understanding, verstandig”, שֶׂכֶל H7922 “inzicht, verstand.

Het Gevoel

De NBV vertaalt drie keer met het woord gevoelens of gevoel. Het is inzicht gevend wat er dan in het Hebreeuws staat. Hier zijn ze.

Job 32:20. Laat mij spreken en mijn gevoelens luchten, ik zal het woord nemen en zeggen wat ik denk.

Opmerking: in het Hebreeuws staat er letterlijk, zie Blue Letter Bible: ‘Ik zal spreken dat ik zal worden verfrist, ik zal openen mijn lippen en antwoord’.

Spreuken 29:11. Een dwaas geeft uiting aan al zijn gevoelens, een wijze houdt ze in toom.

Opmerking: in het Hebreeuws staat er letterlijk, zie Blue Letter Bible:’Een dwaas brengt heel zijn geest naar voren, maar een wijze houdt het in tot na afloop’.

Spreuken 18:20. Als een mens iets goeds zegt, heeft hij een gevoel van welbehagen, hij voedt zich met de vruchten van zijn mond.

Opmerking: in het Hebreeuws staat er letterlijk, zie Blue Letter Bible: ‘De buik van een man wordt tevreden met de vruchten van zijn mond en met de vrucht van zijn lippen zal hij tevreden worden.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Het zijn nogal vrije vertalingen, die ik overigens wel treffend vind.

Job uitte zijn gevoelens. Job 32:20. Verstandig lijkt mij.

Het is goed om in wijsheid met het uiten van je gevoelens om te gaan. Spreuken 29:11.

Als je iets verstandigs zegt voelt dat inderdaad goed aan. Spreuken 18:20. Een aansporing om iets wat verstandig is te zeggen.

Nieuwe Testament

Hieronder citaten van teksten van verstand, wil en gevoel zoals dat in het Nieuwe Testament voorkomt.

Nous, verstand

Hier de gegevens rond het woord nous.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	νοῦς nous	Zelfstandig naamwoord mannelijk	G3563 SB3049	Verstand. Komt 24 keer voor in 22 verzen. KJV: mind (21x), understanding (3x).
2	διάνοια dianoia	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G1271 SB1132	Verstand Komt 13 keer voor in 13 verzen. KJV: mind (9x), understanding (3x), imagination (1x).
3	ἔννοια ennoia	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G1771	Inzicht Komt 2 keer voor in 2 verzen. KJV: intent (1x), mind (1x)

Met je verstand kun je denken. Door te denken kun je begrijpen. Deze dingen komen aan de orde in de studie over denken, zie link.

Met het verstand kun je kennis verzamelen. Door de gave van de geest weet je soms dingen, die je niet kan weten. Dat komt aan de orde bij de gave van kennis, zie link.

Het werkwoord noeo betekent vooral begrijpen. En noema gedachten.

Met het woord nous wordt dikwijls meer dan het verstand bedoeld. Soms wordt ook de morele en ethische kant van het verstand bedoeld. Dat kan er ook bij horen.

Aan de andere kant als de vertalingen met verstand vertalen, dan is het mogelijk dat ze het woord te smal opvatten. Hier de woorden waarbij de NBV met verstand vertaalt.

Ad. 1. Nous, verstand.
Hieronder alle teksten met dit woord.

Lucas 24:45. Daarop maakte hij hun verstand ontvankelijk voor het begrijpen van de Schriften.

Romeinen 1:28. En omdat het hun niet goeddacht God te erkennen, heeft God hen overgegeven aan verwerpelijk denken, om dingen te doen die niet passen. [HSV]

Romeinen 7:23-25. … maar in alles wat ik doe zie ik die andere wet. Hij voert strijd tegen de wet waarmee ik met mijn verstand instem en maakt van mij een gevangene van de wet van de zonde, die in mij leeft. Wie zal mij, ongelukkig mens, redden uit dit bestaan dat beheerst wordt door de dood? Dat doet God! Dank aan hem door Jezus Christus, onze Heer. Met mijn verstand onderwerp ik mij aan de wet van God, maar door mijn natuur onderwerp ik mij aan de wet van de zonde.

Romeinen 11:34. Want: wie heeft de zin des Heren gekend? Of wie is Hem tot raadsman geweest? [NBG]

Romeinen 12:2. En wordt niet gelijkvormig aan deze wereld, maar wordt hervormd door de vernieuwing van uw denken, opdat gij moogt erkennen wat de wil van God is, het goede, welgevallige en volkomene. [NBG]

Romeinen 14:5. De een beschouwt bepaalde dagen als een feestdag, voor de ander zijn alle dagen gelijk. Laat iedereen zijn eigen overtuiging volgen.

1 Korintiërs 1:10. Broeders en zusters, in de naam van onze Heer Jezus Christus roep ik u op om allen eensgezind te zijn: om scheuringen te vermijden en in uw denken en uw overtuiging volkomen één te zijn.

Opmerkingen: een vertaling van ‘uw denken en uw afwegingen’ is ook mogelijk.

1 Korintiërs 2:16. Er staat immers geschreven: ‘Wie kent de gedachten van de Heer, zodat hij Hem zou kunnen onderwijzen?’ Welnu, onze gedachten zijn die van Christus.

1 Korintiërs 14:14-15. Wanneer ik namelijk in klanktaal bid, bid ik weliswaar met mijn geest, maar doe ik niets nuttigs met mijn verstand.
Dus wat moet ik doen? Ik moet bidden met mijn geest, maar ook met mijn verstand; ik moet zingen met mijn geest, maar ook met mijn verstand.

Opmerking: een mens heeft zowel een verstand als een geest. Je verstand kan geïnspireerd zijn door de geest, maar je kunt de balans verder laten doorslaan naar je geest dominant is.

1 Korintiërs 14:19. In de gemeente echter wil ik liever vijf woorden spreken met mijn verstand, om ook anderen te onderwijzen, dan tienduizend woorden in een andere taal. [HSV]

Opmerking: bij onderwijs in de gemeente heb je weinig aan uitingen van de Geest. Je hebt meer aan een door de Geest geïnspireerd verstand.

Efeziërs 4:17. Op gezag van de Heer zeg ik u dus met klem: ga niet langer de weg van de heidenen met hun loze denkbeelden.

Efeziërs 4:23. Geef dus uw vroegere levenswandel op en leg de oude mens af, die te gronde gaat aan bedrieglijke begeerten; laat u voortdurend vernieuwen in uw geest en uw denken en trek de nieuwe mens aan, die naar Gods wil geschapen is in waarachtige rechtvaardigheid en heiligheid.

Filippenzen 4:7. Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, uw hart en gedachten in Christus Jezus bewaren.

Opmerking: ‘alle verstand te boven’ oftewel je begrijpt niet hoe je aan die vrede komt.

Kolossenzen 2:18. Laat u niet veroordelen door mensen die opgaan in zelfvernedering en engelenverering, zich verdiepen in visioenen of verblind door hun eigen bedenksels menen heel wat te zijn. 

2 Tessalonicenzen 2:1-2. Broeders en zusters, over de komst van onze Heer Jezus Christus, waarbij we met Hem worden verenigd, zeggen we u: verlies niet meteen uw verstand en raak niet in paniek wanneer een profetie, een uitspraak of een brief die door ons zou zijn geschreven, het voorstelt alsof de dag van de Heer al is aangebroken.

1 Timoteüs 6:5. Verkeerde krakelingen van mensen, die een verdorven verstand hebben, en van de waarheid beroofd zijn, menende, dat de godzaligheid een gewin zij. Wijk af van dezulken. [Statenvertaling]

2 Timoteüs 3:8. Gelijkerwijs nu Jannes en Jambres Mozes tegenstonden, alzo staan ook dezen de waarheid tegen; mensen, verdorven zijnde van verstand, verwerpelijk aangaande het geloof. [Statenvertaling]

Titus 1:15. Alle dingen zijn wel rein den reinen, maar den bevlekten en ongelovigen is geen ding rein, maar beide hun verstand en geweten zijn bevlekt. [Statenvertaling]

Openbaring 13:18. Hier komt het aan op wijsheid. Laat ieder die inzicht heeft het getal van het beest ontcijferen; er wordt een mens mee aangeduid. Het getal is zeshonderdzesenzestig.

Openbaring 17:9. Hier komt het aan op wijsheid en inzicht. De zeven koppen zijn zeven heuvels waarop de vrouw zit, en het zijn zeven koningen.

Ad. 2 Dianoia, verstand.
Dit zijn de teksten waarin het woord dianoia voorkomt.

Dianoia heeft vooral de betekenis van de dingen doordenken. De impact wordt gelijk al duidelijk bij de eerste verzen hieronder.

Matteüs 22:37. Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. 

Opmerking 1: Deze tekst komt ook voor in Marcus 12:30 en Lukas 10:27.
Opmerking 2: het is goed om God lief te hebben ook met ons denken, onze mijmeringen en onze meditatie over de woorden van God.

Verder nog: Luk 1:51, Eph 1:18, Eph 2:3, Eph 4:18, Col 1:21, Heb 8:10, Heb 10:16, 1Pe 1:13, 2Pe 3:1, 1Jo 5:20. <<teksten nog citeren en analyseren>>

Ad. 3. Ennoia, verstand.
Dit zijn de twee teksten waarin dit woord voorkomt.

Hebreeën 4:12. Het woord van God is levend en krachtig, en scherper dan een tweesnijdend zwaard: het dringt diep door tot waar ziel en geest, been en merg elkaar raken, en het is in staat de opvattingen en gedachten van het hart te ontleden.

1 Petrus 4:1. Nu dan, omdat Christus tijdens zijn leven op aarde heeft geleden, moet u zich wapenen met dezelfde gezindheid als Hij. Immers, wie in zijn aardse leven geleden heeft, heeft afstand genomen van de zonde. 

Wat kunnen van deze teksten leren?
In onze Westerse opvatting is het verstand een zelfstandig iets. Maar in de Bijbel kan het verstand verlicht, vernieuwd zijn door de Geest of verduistert door het kwaad. Dat zie je ook in de praktijk. Hooggeschoolde mensen, die domme opvattingen hebben en verkeerde keuzen maken en praktisch geschoolde mensen juist het tegenovergestelde.

De Heer kan je verstand ontvankelijk maken voor het begrijpen van de Geschriften. Lucas 24:45

Het verstand kan geïnspireerd zijn door het kwaad, de duisternis. Dat heeft gevolgen. Zoals verwerpelijk denken, Romeinen 1:28. Geperverteerde loze denkbeelden. Efeziërs 4:17. Zelf verzonnen bedenksels. Kolossenzen 2:18. Een corrupt verstand. 1 Timoteüs 6:5. Eem verdorven verstand. 2 Timoteüs 3:8. Een bevlekt verstand Titus 1:15.

Je kunt met je verstand wel dingen willen, maar door je behoeften als mens kun je toch uiteindelijk andere dingen doen. Romeinen 7:23-25.

Soms spreekt de tekst over het verstand van God. Romeinen 11:34. Wij hebben het verstand van Christus. 1 Korintiërs 2:16.

Je mag je eigen verstandelijke overwegingen maken. Romeinen 14:5. Maar probeer zoveel mogelijk op dezelfde manier verstandig te zijn in een gemeente. 1 Korintiërs 1:10. Je geest, die contact heeft met de Geest, is als het goed is leidend en beïnvloed je verstand. 1 Korintiërs 14:14-15. Met je verstand moet je onderwijs geven. 1 Korintiërs 14:19.

Laat je verstand voortdurend vernieuwen. Romeinen 12:2, Efeziërs 4:23. En de vrede van God gaat het verstand te boven. Filippenzen 4:7

Heb gezonde argwaan wat wordt beweerd. Gebruik je verstand. 2 Tessalonicenzen 2:1-2

Als je een goed verstand hebt dan begrijp je profetieën. Openbaring 13:18 en 17:9.

Het hart heeft ook een soort verstand. Hebreeën 4:12

Lijden kan helpen om verstandig te worden. 1 Petrus 4:1.

Noēma, verstand

Dit zijn de gegeven van het woord noema.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	νόημα noēma	Zelfstandig naamwoord onzijdig	G3540 SB3026	Verstand. Komt 6 keer voor in 6 verzen. KJV: mind (4x), device (1x), thought (1x).

Dit zijn de teksten waar het woord noema in voorkomt.

2Co 2:11, 2Co 3:14, 2Co 4:4, 2Co 10:5, 2Co 11:3, Phl 4:7 <<teksten nog citeren en analyseren>>

Phronēma, verstand

Dit zijn de gegevens van het woord phronēma.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	φρόνημα phronēma	Zelfstandig naamwoord onzijdig	G5427	Verstand. Komt 4 keer voor in 3 verzen. KJV: mind (2x), carnally minded (with G4561) (1x), spiritually minded (with G4151) (1x).

Romeinen 8:6-7. Want het denken van het vlees is de dood, maar het denken van de Geest is leven en vrede. Immers, het denken van het vlees is vijandschap tegen God. Het onderwerpt zich namelijk niet aan de wet van God, want het kan dat ook niet. En zij die in het vlees zijn, kunnen God niet behagen. [HSV]

Romeinen 8:27. En Hij Die de harten doorzoekt, weet wat het denken van de Geest is, omdat Hij naar de wil van God voor de heiligen pleit. [HSV]

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Ons verstand kan ons zowel in de goede richting als in een slechte richting leiden. Zowel het leven als de dood.

De Wil

Volgens de christelijke psychologie waar ik vroeger les in heb gehad staat de wil in het rijtje het verstand, de wil en het gevoel als onderdeel van de ziel.

In de NBV vertaling heb ik twee keer de wil gevonden van een mens. Hier staat de tekst.

Romeinen 8:7-8. Onze eigen wil staat vijandig tegenover God, want hij onderwerpt zich niet aan zijn wet en is daar ook niet toe in staat. Wie zich door zijn eigen wil laat leiden, kan God niet behagen. 

Opmerking: de eerste onderstreping is de vertaling van de tekst phronema tes sarkos, letterlijk het verstand van het vlees. De tweede onderstreping is een grotendeels een herhaling van de vertaler, hier staat alleen sarki. Bij het maken van de NBV21 heeft men wellicht ook ontdekt dat de vertaling gekunsteld is. Er staat nu: ‘Het aardse streven staat vijandig tegenover God, want het onderwerpt zich niet aan zijn wet en is daar ook niet toe in staat. Wie beheerst wordt door het aardse, kan God niet behagen’. 

Ik kwam ook nog deze tekst tegen die ook over de wil van de mens lijkt te gaan.

1 Korintiërs 4:5. Houd dus op te oordelen en wacht de tijd af dat de ​Heer​ komt, omdat hij het is die aan het licht zal brengen wat in het duister verborgen is en zal onthullen wat de mensen heimelijk beweegt. En dan zal God het zijn die ieder de lof geeft die hem toekomt.

Ik ben wel het werkwoord willen tegengekomen.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	βούλομαι boulomai	Werkwoord	G1014 SB905	Willen. Komt 36 keer voor in 34 verzen. KJV: will (15x), would (11x), be minded (2x), intend (2x), be disposed (1x), be willing (1x), list (1x), of his own will (1x).
2	. θέλω thelo	Werkwoord	G2309 SB2084	Willen. Komt 213 voor in 201 verzen. KJV: KJV: will/would (159x), will/would have (16x), desire (13x), desirous (3x), list (3x), to will (2x), miscellaneous(4x).

Van de 36 keer dat het eerste werkwoord voorkomt, gaat het vijf keer over mensen, die iets willen. Bij het tweede werkwoord heb ik dat niet nagegaan. Zie ook de studie over de Raad en de wil van God, zie link.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
Hoewel de wil in de christelijke psychologie in het rijtje staat, heb ik teksten over onze wil of de wil in het algemeen tot nu toe niet kunnen vinden. Wel over de wil van God, dat staat in bovengenoemde studie.

Het is wel zo dat soms is vermeld dat mensen iets willen. Willen is dus wel iets wat een mens kan. Dat willen van mensen ontstaan vanuit zijn natuurlijk verlangens. Je kunt dat ook aardse verlangens of vleselijke verlangens noemen.

Splagchnon, het Gevoel

Dit zijn de gegevens rond het woord splagchnon.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	σπλάγχνον splagchnon	Zelfstandig naamwoord onzijdig	G4698 SB4083	Het gevoel Komt 11 keer voor in 11 verzen. KJV: bowels (9x), inward affection (1x), tender mercy (with G1656) (1x).
2	σπλαγχνίζομαι splagchnizomai	Werkwoord	G4697 SB4082	Diep voelen Komt 12 keer voor in 12 verzen. KJV: have compassion (7x), be moved with compassion (5x).

Het Griekse woord splagchnon is het woord voor ingewanden, het hart, de longen en de lever. In die zin komt dit woord voor in Handelingen 1:18.

De andere keren wordt het woord wat men noemt overdrachtelijk gebruikt. De ingewanden werden bij de Grieken beschouwd als de zetel van de meer gewelddadige hartstochten, zoals woede en liefde; maar door de Hebreeën als de zetel van de tedere genegenheden, in het bijzonder vriendelijkheid, welwillendheid en mededogen [bron: Outline of Biblical Usage].

Hier de tien teksten waar het woord overdrachtelijk wordt gebruikt.

Uit de lofzang van Zacharias.
Lukas 1:78. … door de innige gevoelens van barmhartigheid van onze God, waarmee de Opgang uit de hoogte naar ons omgezien heeft. [HSV]

Onderstaande tekst
2 Korintiërs 6:11-12. Onze mond is opengedaan tegen u, o Korinthiërs, ons hart is uitgebreid. Gij zijt niet nauw in ons, maar gij zijt nauw in uw ingewanden. [SV]
Toelichting: mij lijkt dit de beste vertaling. ‘Wij hebben een ruim hart voor jullie, maar je gevoelens voor ons zijn afgebakend’.

Hier gaat het over Titus, iemand die de apostel Paulus helpt.
2 Korintiërs 7:15. En zijn innige gevoelens voor u zijn des te overvloediger, als hij zich de gehoorzaamheid van u allen herinnert, hoe u hem met vrees en beven hebt ontvangen. [HSV]

Filippenzen 1:8. Want God is mijn Getuige hoe vurig ik naar u allen verlang, met de innige gevoelens van Jezus Christus. [HSV]
Filippenzen 2:1. Als er dan enige bemoediging is in Christus, als er enige troost is van de liefde, als er enige gemeenschap is van de Geest, als er enige innige gevoelens en ontfermingen zijn, maak dan mijn blijdschap volkomen, doordat u eensgezind bent, dezelfde liefde hebt, één van ziel bent en één van gevoelen. <<>>(Strong G5476) [HSV]

Kolossenzen 3:12. Kleedt u zich dan, als uitverkorenen van God, heiligen en geliefden, met innige gevoelens van ontferming, vriendelijkheid, nederigheid, zachtmoedigheid, geduld. [HSV]

Filemon 1:6-7. Moge uw gemeenschap in het geloof zich krachtig openbaren in de kennis van al het goede dat in u is met betrekking tot Christus Jezus, want wij beleven veel vreugde en troost aan uw liefde, omdat de heiligen innerlijk door u verkwikt zijn, broeder! [HSV]

Dit schtrijft Paulus over de voormalige slaaf Onesimus.
Filemon 1:12. Neem dan hem, met wie ik innig verbonden ben, weer aan.
Toelichting: Paulus schrijft letterlijk Onesimus is mijn ingewanden. [HSV]

Filemon 1:20. … verkwik mijn ingewanden in den Heere. [SV]

1 Johannes 3:17. Wie dan de goederen van de wereld heeft, en zijn broeder gebrek ziet lijden, maar zijn hart voor hem toesluit, hoe kan de liefde van God in hem blijven? [HSV]
Toelichting: de KJV heeft wel ingewanden. Maar in de Nederlandse vertalingen heb ik alleen maar het hart gezien als vertaling.

Het Griekse woord splagchnizomai, zie regel 2 uit de tabel, is als het ware je ingewanden bewegen. Diepe gevoelens komen dan over je.

Hieronder alle teksten in de HSV vertaling. Die vertaalt iedere keer met ‘innerlijk met ontferming bewogen zijn’. De NBV soms met ‘medelijden hebben’. Deze vertaling mist de diepe emotie. In Het Boek kwam ik ‘diep geroerd’ tegen bij de eerste tekst.

Mattheüs 9:36. Toen Hij de menigte zag, was Hij innerlijk met ontferming bewogen over hen, omdat zij vermoeid en verstrooid waren, zoals schapen die geen herder hebben.

Toelichting: de vertaling van Het Boek “Hij was diep geroerd toe Hij zag dar de hoe de mensen afgemat waren en zich geen raad wisten. Ze leken op een kudde schapen zonder herder.

Mattheüs 14:14. En toen Jezus uit het schip ging, zag Hij een grote menigte, en Hij was innerlijk met ontferming bewogen over hen en genas hun zieken.

Mattheüs 15:32. En Jezus riep Zijn discipelen bij Zich en zei: Ik ben innerlijk met ontferming bewogen over de menigte, omdat zij al drie dagen bij Mij gebleven zijn, en zij hebben niets wat zij kunnen eten; Ik wil hen niet nuchter wegsturen, opdat zij onderweg niet bezwijken.

Mattheüs 18:27. En de heer van deze dienaar was innerlijk met ontferming bewogen, liet hem gaan en schold hem de schuld kwijt.

Mattheüs 20:34. En Jezus, Die innerlijk met ontferming bewogen was, raakte hun ogen aan; en meteen werden hun ogen ziende, en zij volgden Hem.

Markus 1:41. En Jezus, innerlijk met ontferming bewogen, stak Zijn hand uit, raakte hem aan en zei tegen hem: Ik wil het , word gereinigd!

Markus 6:34. En toen Jezus uit het schip ging, zag Hij een grote menigte en was innerlijk met ontferming bewogen over hen, want zij waren als schapen die geen herder hebben; en Hij begon hun veel dingen te onderwijzen.

Markus 8:2. Ik ben innerlijk met ontferming bewogen over de menigte, want zij blijven al drie dagen bij Mij en hebben niets wat zij kunnen eten.

Markus 9:22. En vaak heeft hij hem ook in het vuur en in het water geworpen om hem om te brengen; maar als U iets kunt, wees dan met innerlijke ontferming bewogen over ons en help ons.

Lukas 7:13. En toen de Heere haar zag, was Hij innerlijk met ontferming bewogen over haar, en zei Hij tegen haar: Huil niet.

Lukas 10:33. Maar een Samaritaan die op reis was, kwam in zijn buurt, en toen hij hem zag, was hij met innerlijke ontferming bewogen.

Lukas 15:20. En hij stond op en ging naar zijn vader. En toen hij nog ver van hem verwijderd was, zag zijn vader hem en deze was met innerlijke ontferming bewogen en hij snelde hem tegemoet , viel hem om de hals en kuste hem.

Wat kunnen we van deze teksten leren?

Jezus geeft ons het voorbeeld van diep bewogen zijn. Het leed van mensen raakte Hem in zijn innerlijk. Zijn ingewanden bewogen als het ware.

Dianoia, verstand

Dit heeft vooral de betekenis van de dingen doordenken. De impact wordt gelijk al duidelijk bij de eerste verzen hieronder. We moeten God liefhebben ook met onze mijmeringen onze meditatie over de woorden van God. Joodse mensen houden van het doordenken van de woorden van God. Dat zouden wij ook moeten doen.

Matteüs 22:37. Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. 

Deze tekst komt ook voor in Marcus 12:30 en Lukas 10:27.

Suniemi en sunetos

<<nog aanvullen>>

Andere bronnen

In Nederland is psychologie een onderwerp van de wetenschap. Er zijn ook boeken door christenen geschreven over psychologie zoals deze.

	Schrijver:	Titel en ondertitel:
1	Willem Ouweneel	Psychologie. Een christelijke kijk op het mentale leven
2	Willem Ouweneel	Hart en Ziel

Overwegingen

Is verstand wel het juist Nederlandse woord als vertaling?
Het lijkt me wel het beste woord, maar het gaat verder dan goed kunnen rekenen en snel kunnen denken. Er zit bij verstand ook wat je op basis van je waarden en normen doet. Met je verstand kom je tot overtuigingen en afwegingen.

Kunnen we leren van het Jodendom?
Joodse mensen houden van het doordenken van de Torah en verder over alles wat daarover is geschreven. Het is een soort van doorleefd verstandelijk bezig zijn. Het lijkt me dat we daar wel van kunnen leren. Dat zouden wij ook kunnen doen.

Lessen

Hier staan antwoorden op vragen die bij Studievragen zijn gesteld.

Wat is er in het algemeen te zeggen over het rijtje het verstand, de wil en het gevoel?
Van de indeling geest, ziel en lichaam kunnen we zeggen, dat hij inderdaad in één tekst voorkomt. Voor het rijtje het verstand, de wil en het gevoel is dat niet het geval. De wil en het gevoel zijn zelfs als zelfstandige begrippen niet gemakkelijk te vinden.

Er worden allerlei woorden gebruikt, die je met zoiets als verstand zou kunnen vertalen, maar die waarschijnlijk toch wel een nuance van elkaar verschillen.

De wil is denk ik een voor de Bijbel te abstract begrip. En dat geldt ook voor het gevoel. Deze woorden heb ik dan in de Bijbel ook niet kunnen vinden. Natuurlijk komen in zeer ruime mate wel allerlei gevoelens in de Bijbel voor: angst, boosheid, verdriet etc. Zie andere studies op deze site.

Is er onderscheid tussen de verschillende woorden die je met verstand kan vertalen?
Heb ik niet ontdekt.

Hoe kun je het best met je verstand omgaan?

Is er een advies vanuit de Bijbel over je wil?

Hoe kun je het best met je gevoelens omgaan?