Een schande is een staat van oneer. Een schande is een beschamende toestand. Dat kan een vernederende situatie zijn dat zorgt voor minachting van anderen.

Een schande kan tot schaamte leiden. Maar je ergens voor schamen betekent niet dat je iets schandaligs hebt gedaan.

Ergens schande van spreken is iets aan de kaak stellen dat niet goed is. Iets wat een schande of schandalig is, hoeft nog niet strafbaar te zijn.

Als je iemand smaadt of lastert, dan kan iemand tot schande worden gemaakt. Dit komt vaak voor in de media en vooral bij mensen, die in de schijnwerpers staan. Het kwam ook in Bijbelse tijden voor. Iemand in een kwaad daglicht stellen is een effectief maar oneerlijk middel om iemand te bestrijden.

De citaten zijn van de NBV vertaling, tenzij anders is aangegeven.

Studievragen

Hoe kijkt de Bijbel tegen het onderwerp schande aan en geeft de Bijbel ook nog aanwijzingen hoe ermee om te gaan.

Oude Testament

Er komen in het Oude Testament wel drie woord families voor, die met schande zijn te vertalen. Hieronder staan ze.

Cherpah schande/verwijt

Hier de gegevens van het woord cherpah en de wortel van dit woord het werkwoord charaph.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	חֶרְפָּה cherpah	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	H2781	Schande, verwijt Komt 73 keer voor in 72 verzen KJV: reproach (67x), shame (3x), rebuke (2x), reproachfully (1x).
2	חָרַף charaph	Werkwoord	H2778	Tot schande maken, Komt 41 keer voor in 40 verzen. KJV: reproach (27x), defy (8x), betrothed (1x), blasphemed (1x), jeoparded (1x), rail (1x), upbraid (1x), winter (1x).

Hoewel de KJV vertaling beide woorden meestal vertaalt met reproach, dat verwijt betekent, heeft het meer de betekenis van kleinere, hoon en schande. Van het werkwoord heb ik slechts twee teksten geciteerd.

Het woord schande komt twee keer in Genesis voor. En verder niet in de torah, de vijf boeken van Mozes.

Het gaat hier over Rachal, die maar geen kinderen kreeg.
Genesis 30:23. … en zij werd zwanger en baarde een zoon. Toen zei ze: God heeft mijn schande weggenomen! Zij gaf hem de naam Jozef en zei: Moge de HEERE mij nog een zoon geven! [HSV]

Het gaat hier om het uithuwelijken van Dina de zus van deze broers.
Genesis 34:14. … en zeiden zij tegen hen: Wij kunnen dit niet doen, onze zuster geven aan een man die zijn voorhuid nog heeft, want dat zou een schande voor ons zijn. [HSV]

Boek Jozua
Bij de plaats Gilgal ging Jozua de mannen besnijden, die het beloofde land zouden gaan veroveren.

Jozua 5:9. En de HEER zei tegen Jozua: ‘Vandaag heb ik de schande van Egypte van jullie afgewenteld,’ en Jozua noemde die plaats Gilgal. Zo heet die plaats tot op de dag van vandaag.

Opmerking: Wat was de schande van Egypte? Was dat ze zich niet hadden besneden in Egypte? Dat ze dat niet mochten of niet wilden? Na de besnijdenis was de schande weg.

Bij David
1 Samuel 11:2. Maar Nahas, de Ammoniet, zei tegen hen: Op deze voorwaarde zal ik een verbond met u sluiten, dat ik bij u allen het rechteroog uitsteek. Zo zal ik schande over heel Israël brengen.

Het gaat hier om de Filistijn Goliath.
1 Samuel 17:26. David vroeg aan de soldaten die in zijn buurt stonden: ‘Wat gebeurt er met degene die die Filistijn daar verslaat en Israël van deze schande bevrijdt? Wat denkt die onbesneden Filistijn wel, dat hij de gelederen van de levende God durft te beschimpen!’

Het gaat hier om Tamar die door een zoon van David werd verkracht.
2 Samuel 13:13. Want ik, waar zou ik mijn schande [H2781] brengen? En wat jou betreft, jij zou zijn als een van de dwazen in Israël. Welnu, spreek toch met de koning, want hij zal mij aan jou niet onthouden.

Psalmen
Het zelfstandig naamwoord en het werkwoord komen wel 31 keer in het boek van de Psalmen voor. Hier de eerste vijf verzen waar het woord in voorkomt.

Psalm 15:1-3. HEERE, wie zal verblijven in Uw tent? Wie zal wonen op Uw heilige berg? Hij die oprecht wandelt en gerechtigheid beoefent, die met zijn hart de waarheid spreekt. Die met zijn tong niet lastert, zijn vrienden geen kwaad doet en geen smaad jegens zijn naaste op de lippen neemt. [HSV]
Opmerking: zou vertalen met ‘van schande spreken’ beter zijn?

Psalm 22:7-9. Maar ik ben een worm en geen mens, door iedereen versmaad, bij het volk veracht. Allen die mij zien, bespotten mij, ze schudden meewarig het hoofd: ‘Wend je tot de HEER! Laat hij je verlossen, laat hij je bevrijden, hij houdt toch van je?’

En dit is ook een verzuchting een klacht in een Psalm van David.
Psalm 31:11. Vanwege al mijn tegenstanders ben ik tot een smaad geworden, voor mijn buren het meest, en tot een bron van angst voor mijn bekenden; wie mij op straat zien, ontvluchten mij.

Psalm 39:9. Red mij van al mijn overtredingen, maak mij niet tot een smaad voor de dwaas.
Opmerking: dit is een gebed van David.

Psalm 42:10. Met een doodsteek in mijn beenderen honen mijn tegenstanders mij, omdat zij de hele dag tegen mij zeggen: Waar is uw God? [HSV]

Er zijn hele Psalmen, die gaan over schande, smaad of honen. Dikwijls in combinatie met schamen. Psalm 44 en Psalm 69 zijn van die Psalmen.

Psalm 44:14-17. U hebt ons het mikpunt van spot gemaakt, onze naburen smaden en honen ons, u hebt ons bij de volken belachelijk gemaakt, ze schudden meewarig het hoofd. Heel de dag moet ik mijn schande dragen, het schaamrood bedekt mijn gezicht als ik de vijand hoor spotten en sarren, hem vol wraakzucht zie staan. [NBV]

Opmerking: ‘de schande dragen’ is een vertaling van het werkwoord, zie regel 2 in de tabel voor.

Psalm 69:8-11. Om u moet ik smaad verduren en bedekt het schaamrood mijn gezicht. Ik ben voor mijn broers een vreemde geworden, een onbekende voor de zonen van mijn moeder. De hartstocht voor uw huis heeft mij verteerd, de smaad van wie u smaadt, is op mij neergekomen. Ik huilde tranen toen ik vastte, maar wat ik oogstte was hoon. [NBV]

Opmerking: ‘smaad verduren’ is een vertaling van het werkwoord, zie regel 2 in de tabel voor.

Boek van de Spreuken
Hier beide teksten waar het zelfstandig naamwoord in voorkomt.
Spreuken 6:33. Plaag en schande [H7036] zal hij vinden en zijn smaad zal niet uitgewist worden.
Spreuken 18:3. Waar een goddeloze binnenkomt, komt ook verachting, en met schande [H7036] komt ook smaad.

Opmerking: deze teksten komen ook bij qalown aan de orde.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
In de tijd van Rachal was het een schande als je geen kinderen kreeg. Genesis 30:23.

In de tijd van Jacob was het een schande als je je dochter uithuwelijkte aan iemand die niet besneden was. Genesis 34:14. Het niet opvolgen door het volk Israël van het gebod van de besnijdenis in het land Egypte was een schande. Jozua 5:9.

Als bij het volk iedereen het rechteroog was uitgestoken zou dat een zichtbare schande zijn. 1 Samuel 11:2.

Dat Goliath God kon vervloeken terwijl het volk Israël niet deed was een schande. 1 Samuel 17:26.

Verkrachting met een niet getrouwde vrouw met ook nog het risico dat ze zwanger zou worden is een schande. 2 Samuel 13:13.

Iemand die dichtbij God leeft veroorzaakt geen smaad voor iemand. Psalm 15:1-3.

Het kan voorkomen dat je door iedereen wordt gesmaad. Psalm 22:7-9. Van tegenstanders en buren. Psalm 31:11. Van dwazen. Psalm 39:9.

Het kan zijn dat men je te schande wil maken omdat God je niet lijkt te helpen. Psalm 42:10. Psalm 44:14-17. Psalm 69:8-11,

Er is een tekst die doet denken aan uitspraken van Jezus aan het kruis. Hij stierf in schande. Hij zou een redder zijn, maar stierf als misdadiger. Hij zou koning worden, maar stierf als verliezer. Psalm 22:7-9.

Kalam, schande worden

Dit zijn de gegevens rond het woord kalam.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	כָּלַם kālam	Werkwoord	H3637	Beschaamd worden Komt 38 keer voor in 38 verzen KJV: ashamed (12x), confounded (11x), shame (7x), blush (3x), hurt (2x), reproach (2x), confusion (1x)
2	כְּלִמָּה kᵊlimmâ	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	H3639	Komt 30 keer voor in 29 verzen KJV: shame (20x), confusion (6x), dishonour (3x), reproach (1x).

Ad. 1. kālam, schande worden
Het woord kalam komt eenmaal in de torah voor en zes keer in het boek van de Psalmen. Als het niet duidelijk is of het werkwoord of het zelfstandig naamwoord voorkomt is het Strong nummer toegevoegd.

Numeri 12:14. De HEER antwoordde Mozes: ‘Als haar vader haar openlijk in haar gezicht had gespuugd, had ze die schande zeven dagen moeten dragen. Daarom moet ze zeven dagen buiten het kamp gehouden worden, daarna mag ze terugkomen.’ 

1 Samuel 20:32-34. Toen antwoordde Jonathan Saul, zijn vader, en zei tegen hem: Waarom moet hij gedood worden? Wat heeft hij gedaan?
Toen wierp Saul de speer naar hem om hem te doden. Zo merkte Jonathan dat zijn vader vastbesloten was David te doden.
Daarom stond Jonathan op van de tafel, heet van woede. Hij at op de tweede dag van de nieuwemaan geen brood, want hij was bedroefd om David, omdat zijn vader hem schandelijk [H3637] bejegend had.

2 Samuel 10:5. Toen men dit aan David vertelde, stuurde hij hun boden tegemoet, want deze mannen waren zeer te schande [H3637] gemaakt. De koning zei: Blijf in Jericho tot uw baard weer aangegroeid is en kom dan terug.

1 Kronieken 19:5. Zij gingen op weg . Toen men David over de mannen vertelde, stuurde hij hun boden tegemoet, want deze mannen waren zeer te schande gemaakt. De koning zei: Blijf in Jericho tot uw baard weer aangegroeid is en kom dan terug.

Psalm 35:4. Dat beschaamd en vernederd worden wie mij naar het leven staan, dat eerloos terugdeinzen wie mij kwaad willen doen.

Psalm 40:15. Laat tezamen beschaamd en rood van schaamte worden wie mij naar het leven staan om dat te vernielen; laat terugwijken en te schande worden wie vreugde vinden in mijn onheil. [HSV]

Hier de twee keer dat dit woord in het boek van de Spreuken voorkomt.

Spreuken 25:8. Ga er niet te snel op uit om iemand aan te klagen. Wat zult u anders uiteindelijk doen, wanneer uw naaste u te schande maakt?

Spreuken 28:7. Wie de wet in acht neemt, is een verstandige zoon, maar wie omgaat met hen die zich te buiten gaan, maakt zijn vader te schande.

Hier een tekst uit het boek Jesaja waar beide woorden in voorkomen.

Jesaja 50:4-7. De Heere HEERE gaf Mij een tong van een die onderwijs ontving, zodat Ik weet met de vermoeide een woord op de juiste tijd te spreken. Hij wekt Mij elke morgen, Hij wekt Mij het oor, zodat Ik hoor als zij die onderwijs ontvangen. De Heere HEERE heeft Mij het oor geopend, en Zelf ben Ik niet ongehoorzaam, Ik wijk niet terug. Ik geef Mijn rug aan hen die Mij slaan, Mijn wangen aan hen die Mij de baard uitplukken. Mijn gezicht verberg Ik niet voor smaad en speeksel. Want de Heere HEERE helpt Mij. Daarom word Ik niet te schande [H3639]. Daarom heb Ik Mijn gezicht gemaakt als hard gesteente, want Ik weet dat Ik niet beschaamd zal worden [H3637].

Ad. 2. kelimma, schande
Dit woord komt zeven keer voor in het boek van de Psalmen, hier de eerste drie verzen.

Psalm 4:3. Machtigen, hoe lang nog maakt u mij te schande, is de schijn u lief, de leugen uw leidraad? sela

Psalm 35:26. Dat beschaamd staan en vernederd wie zich verheugen op mijn ondergang. Dat met schaamte en schande bedekt worden wie zich boven mij verheffen.

Psalm 44:15. Heel de dag moet ik mijn schande dragen, het schaamrood bedekt mijn gezicht.

Psalm 71:13. Laat beschaamd en vernietigd worden wie mijn tegenstanders zijn; laat met smaad en schande bedekt worden wie mijn onheil zoeken.

Psalm 109:29. Laten mijn tegenstanders met schande bekleed worden, zich hullen in hun schaamte als in een mantel.

Spreuken 18:13. Wie antwoordt voordat hij geluisterd heeft, het is hem tot dwaasheid en schande.

Het woord kelimmah komt twaalf keer in het boek van de profeet Ezechiël voor. Vandaar hier enkele voorbeelden.

Ezechiël 16:52-54. Draagt u, die uw zusters veroordeeld hebt, dan ook uw eigen smaad. Door uw zonden, waarin u afschuwelijker deed dan zij, lijken zij rechtvaardig, vergeleken bij u! Schaam u dan ook en draag uw smaad, omdat u uw zusters rechtvaardig hebt doen lijken. Als Ik een omkeer zal brengen in hun gevangenschap – in de gevangenschap van Sodom en haar dochters, in de gevangenschap van Samaria en haar dochters – zal Ik ook een omkeer brengen in de gevangenschap van uw gevangenen in hun midden, opdat u uw smaad draagt en te schande wordt vanwege alles wat u gedaan hebt, wanneer u hen troost.

Opmerking: Je smaad of je schande zelf dragen is hier het thema. Je krijgt niet vanzelfsprekend de hulp van God.

Wat kunnen we van deze teksten leren?

Qalown, schande

Hier de gegevens van het woord qalown

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	קָלוֹן qālôn	Zelfstandig naamwoord mannelijk	H7036	Schande Komt 17 keer in voor in 17 verzen KJV: shame (13x), confusion (1x), dishonour (1x), ignominy (1x), reproach (1x).

De wortel van het woord qalown H7036 komt van het werkwoord  קָלָה (qālâ), Strong H7034 dat onteren, minachten betekent.

Dit zijn alle teksten waar het woord qalown in voorkomt.

Job 10:15. Als ik schuldig ben – wee mij! Maar zelfs onschuldig kan ik mijn hoofd niet oprichten, verdwaasd van schande, dronken van ellende als ik ben.

De HSV geeft Psalm 83 de titel: “Gebed om straf voor de vijand”. Diverse volken bedreigen Israël. De nood is hoog.

Psalm 83:15-19. Zoals vuur een woud verbrandt, zoals de vlam de bergen verzengt, achtervolg hen zó met Uw storm, jaag hun schrik aan met Uw wervelwind. Bedek hun gezicht met schande, dan zullen zij, HEERE, Uw Naam zoeken. Laten zij beschaamd [H954] en door schrik overmand zijn tot in eeuwigheid, laten zij rood van schaamte [H2659] worden en omkomen. Dan zullen zij weten, dat U – Uw Naam is HEERE! – U alleen de Allerhoogste bent over de hele aarde. [HSV]

Spreuken 3:35. Wijzen zullen eer ontvangen, maar dwazen laden schande op zich.

Spreuken 6:32-33. Maar wie overspel pleegt, ontbreekt het aan verstand, wie zoiets doet, richt zichzelf te gronde. Smaad zal hem ten deel vallen en zijn schande zal niet worden uitgewist.

Spreuken 9:7. Wie een spotter berispt schaadt zichzelf, net als iemand die een slechterik zijn gebreken verwijt. [Willibrord]

Spreuken 11:2. Komt overmoed, dan komt ook schande, maar bij de ootmoedigen is wijsheid.

Spreuken 12:16. De toorn van de dwaas wordt dezelfde dag bekend, maar wie schrander is, bedekt schande.

Spreuken 13:18. Armoede en schande zijn er voor wie vermaning verwerpt, maar wie bestraffing in acht neemt, zal geëerd worden.

Spreuken 18:3. Waar de zonde komt, komt de schaamte, samen met kleinering komt hoon. [resp. Willibrord en Naardense Bijbel]

Spreuken 22:10. Verdrijf een spotter, en de ruzie is weg, en het geschil zal mét de schande ophouden.

Jesaja 22:18. ‘Dit zei God, de HEER van de hemelse machten, tegen mij: ‘Ga naar de dienaar van de koning, naar hofmeester Sebna, en zeg: “Wat voert u hier uit? Welke voorouders hebt u hier, dat u hier voor uzelf een graf hebt uitgehouwen?”’ (Sebna had namelijk hoog in de rotsen een laatste rustplaats voor zichzelf uitgehouwen.)“Met een krachtige worp zal de HEER u wegwerpen, hoe geweldig u ook bent. Hij pakt u op, wikkelt u ineen tot een bal en werpt u naar een uitgestrekt land. Dáár zult u sterven, daarheen zullen uw praalwagens gaan. U bent een schande voor het huis van uw meester. Daarom ontneem Ik u uw ambt en beroof u van uw post. Daarom ontneem Ik u uw ambt en beroof u van uw post.

Jeremia 13:26. Ikzelf trek je mantel omhoog, tot over je gezicht, je naaktheid wordt openlijk getoond.

Jeremia 46:12. De volken hebben van uw schande gehoord, het land is vol van uw gejammer, want de ene held is over de andere held gestruikeld, samen zijn zij gevallen – zij beiden. [HSV]

Opmerking: de schande betrof het verlies in de oorlog of een ziekte.

Hosea 4:7. Hoe talrijker de priesters werden, des te meer zondigden ze tegen Mij. Maar Ik zal hun aanzien verruilen voor schande.

Hosea 4:17-19. Het volk van Efraïm heeft zich vergooid aan afgodsbeelden – laat het maar! Ze zijn hun kater nog niet kwijt of ze haasten zich al naar de hoeren. Zie hun hartstocht branden, hun vorsten zijn dol op schande. Maar een wervelstorm zal hen meesleuren. Met al dat offeren zullen ze bedrogen uitkomen.

Opmerking: de vorsten van Efraïm zijn dol op schandalig gedrag.

Nahum 3:5. Daarom zal Ik je straffen – spreekt de HEER van de hemelse machten. Ik zal je kleren optillen tot over je gezicht, je naaktheid aan alle volken tonen, je schaamte aan alle landen laten zien.

Opmerking 1: dit is een profetie over Nineveh.
Opmerking 2: de HSV vertaalt het woord met schande.
Opmerking 3: de NBV vertaalt het woord ma’ar, Strong H4626 met naaktheid, men had ook met ‘onbedekt’ kunnen vertalen.

Habakuk 2:16. Vol van schande ben je, zonder eer; ook jij zult moeten drinken en je voorhuid laten zien. De rechterhand van de HEER reikt je de beker aan, schande over je eer!

Opmerking: dit is een profetie over het volk Juda.

Wat kunnen we van deze teksten leren?
De NBV vertaalt niet concordant . Ze vertalen deze woorden soms met schande, soms met schaamte.

De grootte en zwaarte van de schande kan vreselijk zijn. Job 10:15.

Het komt diversen keren voor dat men bidt om schande over de tegenpartij. Hier een mooi gebed om te bidden als er landen zijn, die met andere landen een oorlog aangaan. Psalm 83:15-19. Een oorlog beginnen en dan verliezen geeft schande. Jeremia 46:12

Mooie wijsheden in het boek van de Spreuken. Dwazen laden schande op zich. Spreuken 3:35. Overspel is aanleiding tot schande. Spreuken 6:32-33. Spotters en slechteriken de les lezen is niet handig. Spreuken 9:7.

Overmoed kan leiden tot schande. Spreuken 11:2. Wie schrander is, bedekt schande. Spreuken 12:16. Voor wie vermaning verwerpt is er armoede en schande Spreuken 13:18. Als je iemand kleineert, ga je hem honen. Spreuken 18:3. Als je een spotter verdrijft verdwijnt ook schande. Spreuken 22:10.

Er werd geprofeteerd dat Sebna, die in de tijd van Jesaja hofmeester was, een schande zal zijn voor het vorstenhuis. Jesaja 22:18. De zogenaamde ‘priesters’ die in het boek van Hosea vermeld zijn, zullen te schande komen te staan. Hosea 4:7.

Er zijn vorsten die genieten van schandalig gedrag. Hosea 4:17-19. Schande is het gevolg van slecht gedrag. Habakuk 2:16.

Iemand zijn geslachtsdelen laten zien, geeft een soort van afschuw, een vorm van schande over iemand. Jeremia 13:26, Nahum 3:5.

In het leven van Job is schaamte en schande

In het leven van Job is schaamte en schande. Hier enkele voorbeelden van teksten.

Het antwoord van Job aan Elifaz.
Job 6:20-21. Zij worden beschaamd [H954] in hun vertrouwen; als zij erbij komen, worden zij teleurgesteld [H2659]. Voorzeker, zo zijn jullie nu voor mij geworden: niets! Jullie hebben de ontzetting gezien en jullie zijn bevreesd geworden. [HSV]

Uit de eerste toespraak van Bildad.
Job 8:20-22. Zie, God zal de oprechte niet verwerpen, en Hij grijpt kwaaddoeners niet bij de hand. Eens zal Hij je mond weer met lachen vervullen, en je lippen met gejuich. Wie je haten, zullen met schaamte [H1322] bekleed worden, en de tent van de goddelozen zal er niet meer zijn. [HSV]

Job 10:15. Als ik schuldig ben, wee mij! En als ik rechtvaardig ben, zal ik mijn hoofd niet opheffen, ik ben verzadigd van schande [H7036]; zie mijn ellende aan! [HSV]

In hoofdstuk 19 staat het antwoord van Job aan Bildad
Job 19:1-6. Job antwoordde echter en zei: Hoelang blijven jullie mijn ziel bedroeven, en mij met woorden verbrijzelen? Jullie hebben mij nu al tien keer schande [H3637] aangedaan; jullie schamen [H954] je niet om mij zo hard te behandelen. Maar ook als ik werkelijk gedwaald heb, zal mijn dwaling dan toch bij míj overnachten? Als jullie je werkelijk boven mij verheffen, en mijn schande [H2781] als bewijs tegen mij aanvoeren, weet dan dat God mij neergedrukt heeft, en mij met Zijn vangnet omsingeld heeft.

Opmerking: de NBV vertaalt het woord H3637 in de tekst niet concordant, er had hier beschaamd maken moeten staan.

Nieuwe Testament

Hier de gegevens van de Griekse woorden, die met schande te maken hebben.

Aischron, schandelijk

Er zijn zes verschillende woorden, die diverse schandelijke gedragingen aangeven.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	αἰσχροκερδής aischrokerdēs	Bijvoeglijk naamwoord	G146 SB122	Schandelijke geldzucht Komt 3 keer voor in 3 verzen. KJV: greedy of filthy lucre (2x), given to filthy lucre (1x).
2	αἰσχροκερδῶς aischrokerdōs	Bijwoord	G147 SB123	Schandelijke winzucht Komt in één vers voor KJV: for filthy lucre (1x).
3	αἰσχρολογία aischrologia	Zelfstandig naamwoord mannelijk	G148 SB124	Schandelijke taal Komt in één vers voor KJV: filthy communication (1x).
4	αἴσχρον aischron	Bijvoeglijk naamwoord	G150 SB125	Schandelijk Komt 4 keer voor in 4 verzen. KJV: shame (3x) filthy (1x).
5	αἰσχρότης aischrotēs	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G151 SB126	Schandelijkheid Komt in één vers voor KJV: filthiness (1x).

Bij de woorden van regel 1 en 2 in de tabel heeft de toevoeging van kerdes de betekenis van winst.

Schandelijke geldzucht.
1 Timoteüs 3:3. Het is een waar woord: als iemand leider van de gemeente wil worden, is dat een eerzaam streven. Een leider moet onberispelijk zijn. Hij kan slechts de man van één vrouw zijn en hij moet sober, bezonnen, gematigd en gastvrij zijn, en een goede leraar. Hij mag niet te veel drinken of driftig zijn, maar hij moet vredelievend en vriendelijk zijn, en niet geldzuchtig.

1 Timoteüs 3:8. Ook een diaken moet zich waardig gedragen. Hij moet oprecht zijn, mag niet overmatig veel wijn drinken en niet hebzuchtig zijn.

Titus 1:7. Een leider van de gemeente moet als beheerder van Gods huis onberispelijk zijn: hij mag niet eigenzinnig optreden, niet driftig zijn, niet te veel drinken, niet gewelddadig zijn en niet hebzuchtig.

Schandelijke winzucht
1 Petrus 5:2. Hoed de kudde van God die bij u is en houd daar toezicht op, niet gedwongen, maar vrijwillig; niet uit winstbejag, maar bereidwillig. [HSV]

Schandelijke taal
Kolossenzen 3:8. maar nu moet u alles wat slecht is opgeven: woede en drift, laster en vuile taal.

Schande
1 Korintiërs 11:6. Een vrouw die haar hoofd niet bedekt, kan zich net zo goed laten kaalknippen of kaalscheren. Maar omdat dat voor vrouwen een schande is, moet een vrouw haar hoofd bedekken.

1 Korintiërs 14-35. Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is een schande voor een vrouw als ze tijdens een samenkomst spreekt.

Efeziërs 5:11-12. Neem geen deel aan de vruchteloze praktijken van de duisternis maar ontmasker die juist, want wat daar in het verborgene gebeurt, is te schandelijk voor woorden.

Titus 1:11. Want er zijn daar veel ongehoorzame mensen, praatjesmakers en bedriegers, vooral onder Joodse gelovigen. Hun moet de mond worden gesnoerd; ze richten hele families te gronde door uit schandelijk winstbejag de verkeerde dingen te onderwijzen.

Schandelijkheid
Efeziërs 5:3-4. Ontucht en zedeloosheid, in welke vorm dan ook, of hebzucht mogen bij u zelfs niet ter sprake komen – deze dingen horen niet bij heiligen. Ook dubbelzinnige, oppervlakkige en platvloerse taal is ongepast – spreek liever woorden van dank.
Opmerking: omdat het grootste deel van het vers over taal gaat, lijkt de vertaling van schandelijkheden tot dubbelzinnige taal wel terecht.

Kataischynō, tot schande maken

Als iemand zich ernstig wordt beschaamd, dan is dat een soort van tot schande maken. Hier de gegeven over dit woord.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	καταισχύνω kataischynō	Werkwoord	G2617 SB2322	Tot schande maken Komt 13 keer in 12 verzen voor. KJV: ashamed (7x), confound (3x), dishonour (2x), shame (1x).

Lukas 13:17. Toen hij dat zei, stonden al zijn tegenstanders beschaamd, maar de hele menigte was verheugd over de machtige daden die door hem werden verricht.

Romeinen 5:5. Deze hoop zal niet worden beschaamd, omdat Gods liefde in ons hart is uitgegoten door de heilige Geest, die ons gegeven is.

Romeinen 9:31-33. Maar Israël, dat de wet van de gerechtigheid najaagde, is aan de wet van de gerechtigheid niet toegekomen.
Waarom niet ? Omdat zij die niet uit geloof zochten , maar als uit werken van de wet. Want zij hebben zich gestoten aan de steen des aanstoots, zoals geschreven staat: Zie, Ik leg in Sion een steen des aanstoots en een struikelblok. En: Ieder die in Hem gelooft, zal niet beschaamd worden. [HSV]

Romeinen 10:11. Want de Schrift zegt: Ieder die in Hem gelooft, zal niet beschaamd worden. [HSV]
Opmerking: de NBV21 vertaalt het laatste deel met ‘komt niet bedrogen uit’.

1 Korintiërs 1:27. Maar wat in de ogen van de wereld dwaas is, heeft God uitgekozen om de wijzen te beschamen; wat in de ogen van de wereld zwak is, heeft God uitgekozen om de sterken te beschamen.

1 Korintiërs 11:2-5. Ik moet u echter nog het volgende zeggen. Christus is het hoofd van de man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus. Iedere man die met bedekt hoofd bidt of profeteert, maakt zijn hoofd te schande. Maar een vrouw maakt haar hoofd te schande wanneer ze met onbedekt hoofd bidt of profeteert, want dat is even schandelijk als met een kaalgeschoren hoofd. Een vrouw die haar hoofd niet bedekt, kan zich net zo goed laten kaalknippen of kaalscheren. Maar omdat dat voor vrouwen een schande is, moet een vrouw haar hoofd bedekken.
Opmerking 1: het woord schandelijk is door de NBV21 toegevoegd.
Opmerking 2: in het laatste vers staat dat het schaamtevol is maar de NBV21 heeft het met ht sterkere woord schande vertaalt.

1 Korintiërs 11:21-22. Want bij het eten gebruikt iedereen van tevoren al zijn eigen avondmaal en dan heeft de één honger, terwijl de ander dronken is. Hebt u dan geen huizen om er te eten en te drinken? Of minacht u de gemeente van God en beschaamt u hen die niets hebben? Wat moet ik nu tegen u zeggen? Zal ik u hierin prijzen? Ik prijs u niet.
Opmerking: rijke en slimme mensen kunnen anderen in verlegenheid brengen. Dat is niet goed.

2 Korintiërs 7:13-14a. Dit alles heeft ons moed gegeven. Bovendien zijn we uitermate verheugd dat Titus zo blij is, omdat u allen hem nieuwe kracht gegeven hebt. Ik had tegenover hem hoog van u opgegeven, en u hebt me niet teleurgesteld.
Opmerking: Paulus hoefde zich niet te schamen omdat de gemeente aan zijn verwachtingen voldeed.

2 Korintiërs 9:4. Het mag niet zo zijn dat, wanneer een aantal Macedoniërs met mij meekomt, blijkt dat u nog helemaal niet zover bent. Die schande wil ik ons, beter gezegd: u, in deze zaak besparen.

1 Petrus 2:6. Daarom staat er in de Schrift: Zie, Ik leg in Sion een hoeksteen die uitverkoren en kostbaar is; en: Wie in Hem gelooft, zal niet beschaamd worden. [HSV]
Opmerking: de NBV21 vertaalt met ‘komt niet bedrogen uit.

1 Petrus 3:16. Doe dat dan vooral zachtmoedig en met respect, houd uw geweten zuiver; dan zullen de mensen die zich honend over uw goede, christelijke levenswandel uitlaten, zich schamen over hun laster.

Atimia, oneer

Dit zijn de gegevens van het Griekse woord dat je met onterend kunt vertalen.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	ἀτιμία atimia	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G819	Oneer Komt 7 keer voor in 7 verzen. KJV: dishonour (4x), vile (1x), shame (1x), reproach (1x).

Hier alle zeven teksten met dit woord.

2 Korintiërs 11:21. Tot mijn schande moet ik bekennen dat wij daarvoor te zwak zijn geweest. Als anderen over zichzelf durven op te scheppen, durf ik het ook. Ik ben toch maar een dwaas.

Romeinen 1:26. Daarom heeft God hen overgegeven aan schandelijke hartstochten, want ook hun vrouwen hebben de natuurlijke omgang vervangen door de tegennatuurlijke. [HSV]
Opmerking: de NBV21 vertaalt met ‘onterende verlangens’.

Romeinen 9:21. Of heeft de pottenbakker geen macht over het leem, om uit dezelfde klomp klei het ene voorwerp tot een eervol, het andere tot een oneervol voorwerp te maken? [HSV]
Opmerking: er zal hier gedacht zijn aan potten voor de keuken en potten voor het toilet.

1 Korintiërs 11:13-15. Oordeelt u zelf: Is het gepast dat een vrouw met onbedekt hoofd tot God bidt? De natuur zelf leert u toch dat lang haar voor een man een schande is, terwijl het een vrouw tot eer strekt? Het haar van de vrouw is haar gegeven om het hoofd te bedekken.
Opmerking: oneer zou een betere vertaling zijn.

1 Korintiërs15:42-43. Zo zal ook de opstanding van de doden zijn. Het lichaam wordt gezaaid in vergankelijkheid, het wordt opgewekt in onvergankelijkheid. Het wordt gezaaid in oneer, het wordt opgewekt in heerlijkheid. Het wordt gezaaid in zwakheid, het wordt opgewekt in kracht. [HSV]
Opmerking: een begrafenis is een zaak van oneer. Het is niet anders.

De apostel Paulus en zijn gezelschap maken van alles op hun weg mee op hun weg.
2 Korintiërs 6:8. … door eer en oneer, door kwaad gerucht en goed gerucht; als misleiders en toch waarachtigen. [HSV]

2 Korintiërs11:21. Tot eigen oneer zeg ik: wij zijn zwak geweest. Maar waarin iemand ook durf toont – ik spreek in dwaasheid – daarin toon ook ik durf. [HSV]

2 Timoteüs 2:20. Maar in een groot huis zijn niet alleen voorwerpen van goud en van zilver, maar ook van hout en aardewerk. Sommige zijn voor eervol, maar andere voor oneervol gebruik.

Deigmatizō, te schande maken

Dit zijn de gegevens van de twee woorden, die je met te schande maken kunt vertalen.

	Woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	παραδειγματίζω paradeigmatizō	Werkwoord	G3856 SB<>	Te schande maken Komt in 2 verzen voor KJV: make a public example (1x), put to open shame (1x).
2	δειγματίζω deigmatizō	Werkwoord	G1165	Komt in één vers voor KJV: make a show (1x)

Mattheüs 1:19. Jozef, haar man, wilde haar onopgemerkt verlaten, omdat hij rechtvaardig was en haar niet in het openbaar te schande wilde maken. [HSV]

Hebreeën 6:6. … en die daarna afvallig worden, weer opnieuw tot bekering te brengen, omdat zij voor zichzelf de Zoon van God opnieuw kruisigen en openlijk te schande maken. [HSV]

Kolossenzen 2:15. Hij heeft de overheden en de machten ontwapend, die openlijk te schande gemaakt en daardoor over hen getriomfeerd.

Opmerking: hier staat het woord deigmatizō.

Aschēmōn, lelijk schandelijk

Hier de gegevens van de twee Griekse woorden, die je met lelijk of schandelijk kunt vertalen.

	Grieks woord	Soort woord	Strong	Opmerkingen:
1	ἀσχημοσύνη aschēmosynē	Zelfstandig naamwoord vrouwelijk	G808 SB734	Schaamte Komt in 2 verzen voor. KJV: that which is unseemly (1x), shame (1x).
2	ἀσχήμων aschēmōn	Bijvoeglijk naamwoord	G809 SB735	Komt in één tekst voor KJV: uncomely (1x)

Romeinen 1:27. En evenzo hebben ook de mannen de natuurlijke omgang met de vrouw opgegeven, en zijn in wellust voor elkaar ontbrand: mannen doen schandelijke dingen met mannen en ontvangen het gepaste loon voor hun dwaling in zichzelf. [HSV]

Openbaring 16:15. Zie, Ik kom als een dief. Zalig hij die waakzaam is en op zijn kleren acht geeft, zodat hij niet naakt zal rondlopen en men zijn schaamte niet zal zien. [HSV]

1 Korintiërs 12:23. En aan de leden van het lichaam die wij als minder eervol beschouwen, verlenen wij groter eer en onze oneerbare leden krijgen een grotere eer. [HSV]

Opmerking: ik denk dat hier over onze geslachtsdelen gaat. De HSV vertaalt het netjes met ‘oneerbare leden’ de NBV21 omzeilt een directe vertaling. Je zou ook met lelijke delen kunnen vertalen. De NBG vertaalt met ‘minder edele leden’. De Statenvertaling heeft minst verhullend met ‘onze onsierlijke leden’

Andere bronnen

Ik ken geen theologische boeken die over schande gaan en hoe je daarmee om kunt gaan. Er zijn wel in de seculiere wereld wel allerlei beschouwingen en romans over dit onderwerp.

Overwegingen

Er worden in deze studie begrippen gebruikt als schande en smaad. Wat is het verschil? En is laster nog weer wat anders?

Het belangrijkste verschil tussen schande en smaad is dat schande een toestand of gevoel is, terwijl smaad een juridische term voor een strafbaar feit is.

Het verschil tussen smaad en laster zit vooral in de kennis van de waarheid van de beschuldiging. Bij smaad wordt een beschuldiging geuit die de eer of goede naam aantast, waarvan degene die de beschuldiging uit vermoed dat deze waar is.

Bij laster weet degene die de beschuldiging uit dat deze onwaar is.
Omdat bij laster sprake is van bewuste onwaarheid, wordt dit strafrechtelijk doorgaans als ernstiger aangemerkt dan smaad.

Lessen