Hebreeuwse Les

Deze les is bedoeld om door meer kennis van het Hebreeuws meer van de Bijbel te begrijpen. De Bijbel is namelijk grotendeels in het Hebreeuws geschreven en daarna pas vertaald toen eeuwen later andere volken met andere talen ook interesse in de Bijbel kregen.

Deze les gaat niet helpen om bijvoorbeeld in Israël Hebreeuwse te spreken.

Bij de introductie voor dit onderwerp is al over het andere karakter van deze taal t.o.v. de Nederlandse taal geschreven.

Het Hebreeuwse schrift

Als je kijkt naar de tekens die men toepast, dan ziet het er nogal vierkanterig uit. Hieronder als voorbeeld de eerste zin van veel dankgebeden. Baruch Atah Adonai, Eloheinu Melech Ha’Olam oftewel Gezegend bent U Heer, onze God, Koning van de Wereld.

Men noemt dit schrift kwadraatschrift. Hoogte en breedte zijn op een enkele uitzondering na gelijk. De betekenis zit niet in de hoogte of de breedte maar in de oppervlakte. Vandaar kwadraat.

Er is ook nagedacht over het ontwerp van de letters. De jod en de wav zijn elementaire letters. De vormen van de andere letters zijn uit deze kleinere elementen opgebouwd.

Zo bestaat de aleph wat leider kan betekenen, uit twee keer het teken van de zesde letter, de wav, wat staat voor de mens. En twee keer het teken van de achtste letter, de jad, wat staat voor een hand. Zo zou je kunnen zeggen een leider is een mens, die op handen wordt gedragen.

Het schrift lijkt ontworpen te zijn in de tijd van koning Salomo of wellicht door de koning zelf. In de tijd daarvoor gebruikte men andere tekens. Dat schrift noemen wij nu paleo Hebreeuws schrift.

Onze letters worden op een lijn geschreven. Zo leren we dat op de basisschool. Maar de Hebreeuwse letters hangen aan een lijn. Ze hangen halverwege tussen de hemel en de aarde.

In het Hebreeuws schrijf je van rechts naar links, als het ware naar je toe. De inspiratie komt van boven. Terwijl wij schrijven van links naar rechts van ons af.

Wij schrijven wel van boven naar beneden, net als zij dat doen. Heel goed.

Maar de bladzijden sla je naar rechts om. De voorkant van een boek zou bij ons de achterkant zijn.

Het Hebreeuwse alfabet

Voor het Hebreeuwse schrift zijn 22 letters ontwikkeld. Iedere letter heeft een naam. Die naam heeft ook een betekenis. Os, huis, hand, vis, kameel, stok, mens, etc. Het beeld van de letter is een abstracte vorm van waar de letter voor staat.

Er is ook een volgorde van de letters bedacht. De eeste letter noemt men de aleph. Dat woord betekent eerste, hoofd, maar ook een rund noemt men een aleph. De tweede letter noemt men de beth. Beth is het woord voor huis. Het woord duidt ook op bescherming. Immers je eigen huis is de plek van veiligheid, daar ben je als het goed is, veilig.

Men heeft alleen letters voor medeklinkers bedacht. Dat maakt de woorden korter, maar natuurlijk wel lastiger om als leek te lezen.

Daarom zet men er als geheugensteuntje voor buitenlanders en kleine kinderen puntjes en kleine streepjes onder of boven de letters. Aan het tekentje zie je welke klinker moet worden uitgesproken.

Als een kind in Israël zonder tekentjes kan lezen dan zijn ouders en het kind trots. “Hij of zij kan al lezen zonder puntjes”. Net als wij trots zijn als onze kinderen alle AVI niveaus hebben gehaald.

Hoe zou men de reeks van letters noemen? Juist, precies wat u al dacht: het alfabeth.

Bij de Hebreeuwse taal zit er ook een gedachte achter de volgorde van de letters. De ontwikkeling van een mens is er in te lezen. De Aleph leert je om je identiteit, ‘je ik’ de ontdekken. Direct daarna heb je veiligheid nodig, vandaar de Beth, het teken van een huis. Etc.

De zevende letter is de ‘zain’. Dat is de letter van de rust. Dat is niet alleen voor je persoonlijke ontwikkeling maar zegt ook iets aan de gemeenschap. De zevende is de dag van rusten.

Het Nederlandse alfabet is daarbij vergeleken nogal simpel. Er zit bij ons alfabeth geen bepaalde gedachte over hoe de letters er uit zien. De letters hebben geen eigen betekenis. De volgorde van de letters in ons alfabet lijkt ook willekeurig. Behalve dat die wel voor een deel overeenkomt met de Hebreeuwse volgorde. Alleen de zevende letter, ‘de zet’ of de zain staat niet op de zevende plek, maar is helemaal achteraan gekomen. Jammer.

Het Hebreeuwse alfabet bestaat uit 22 wat wij medeklinkers noemen. Daar horen  trouwens ook een paar keelklanken bij. Zoals die in het begin al, de aleph, dat is een klank zoals het streepje van ons bij een woord als be-amen.

Iedere letter in het Hebreeuws heeft ook een getalwaarde. De eerste letter heeft de waarde van 1 (of duizend), de tweede letter heeft de waarde van 2. Enzovoorts. De tiende letter heeft de getalwaarde van tien, maar de elfde letter de getalwaarde van twintig. Etc. De twintigste letter heeft getalwaarde van honderd. De 21ste van 200 en de 22ste van 400. Zo kan men wel veel getallen maken. Wij kennen uit de Bijbel het getal 666. Een getal dat heel expliciet is genoemd. Dat kan een samenstelling zijn van diverse letters, die optellen tot het totaal van 666.

De gebruikte letters in een woord zeggen ook iets over de betekenis van een woord. En woorden waarin grotendeels dezelfde letters voorkomen hebben meestal een connectie met elkaar.

In onze taal past men zo nu en dan de spelling aan. Lastig. De Hebreeuwse taal en schrift is meer zoals je hierboven las een bouwwerk. Je kunt niet zomaar een letter veranderen toevoegen of weglaten, dan verandert ook de betekenis van het woord. .

De Hebreeuwse woorden

Alle Hebreeuwse woorden zijn gegroepeerd rond bepaalde wortelwoorden of stamwoorden, meestal werkwoorden, van drie of soms vier letters. Drie en soms vier in onze ogen medeklinkers. 

Omdat iedere letter ook staat voor een getal heeft ieder woord ook een getalwaarde. Dat is de optelling van de getalwaarde van de letters, die zijn gebruikt.

Werkwoorden en zelfstandignaamwoorden worden vervoegd. Meer vervoeging dan we in het Nederlands gewend zijn.

Als woorden zijn vervoegd, zoals die werkwoorden en zelfstandig naamwoorden, dan hebben ze wel meer dan drie letters.

Werkwoorden

De basis van de Hebreeuwse taal zijn de werkwoorden. Uit een werkwoord zijn soms één of meer zelfstandig naamwoorden ontstaan.

In het Hebreeuws zit in de vervoeging van het werkwoord ook het persoonlijk voornaamwoord. In het Nederlands is dat alleen te vinden bij de gebiedende wijs. Bijvoorbeeld als je tegen iemand zegt: Doe dit!

De werkwoorden kennen veel meer vervoegingen in het Hebreeuws, dan in het Nederlands. In de vervoegingen zit meer de betekenis.

Het Hebreeuws maakt het onderscheid of het over mannen gaat of over vrouwen. Bij een gemengde groep wordt de mannelijke vorm gebruikt.

Hieronder het voorbeeld van het werkwoord ‘gaan’.

Als het om mannen gaatAls het om vrouwen gaat
holechik, jij, zij, het gaatholechetik, jij, zij, het gaat
holchimwij, jullie, zij gaanholchotwij, jullie, zij gaan
halachtiik gingidemik ging
halachnuwij gingenidemwij gingen
halachtajij ginghalachtjij ging
halachtemjullie gingenhalachtenjullie gingen
halachhij, het ginghalchazij, het ging
halchuzij gingenidemzij gingen
elechik zal gaanidemik zal gaan
nelechwij zullen gaanidemwij zullen gaan
telechjij zal gaantelchijij zal gaan
telchujullie zullen gaantelachnajullie zullen gaan
yelechhij, het zal gaantelechzij, het zal gaan
yelchuzij zullen gaantelechnazij zullen gaan
lech!ga!lechi!ga!
lechu!ga! (meervoud)lechna!ga! (meervoud)

Bron voor deze tabel was https://www.pealim.com/dict/7-lalechet/

In het Hebreeuws doet men nog meer met werkwoorden. Zo is er een werkwoordsvorm waarmee men het werkwoord uitbundiger of sterker kan maken. Als je in het Nederlands lopen sterker wil maken moet je een ander woord gebruiken zoals rennen. Roepen kun je sterker maken door het woord schreeuwen te gebruiken. In het Hebreeuws dus met een speciale vervoeging van hetzelfde werkwoord.

Persoonlijk voornaamwoorden.

Gezien het feit dat de persoonlijk voornaamwoorden in het Hebreeuws onderdeel zijn van het werkwoord maakt de taal wel ingewikkelder maar ook korter en directer.

Het Hebreeuws kent wel de persoonlijk voornaamwoorden, maar die worden dan zelfstandig gebruikt.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen:
1אֲנִי
‘ănî
1ste persoon
enkelvoud
H589Ik
Komt 13 keer voor in 13 verzen
KJV: I, me, which, for I, mine.
16 keer komt ook nog de Arameese vorm voor H576
2אַתָּה ‘atâ2de persoon
enkelvoud
meervouw
mannelijk
vrouwelijk
H859jij/jullie
Komt 11 keer voor in 11 verzen.
KJV: thou, you, ye.
15 keer komen de Arameese vormen voor H607 en H608
KJV: thou (13x), thee (1x).
KJV: ye (1x)
3הוּא hû’3de persoon
enkelvoud
H1931Hij, zij, het
Komt 38 keer voor in 36 verzen
KJV: that, him, same, this, he, which, who, such, wherein.
7 keer komt de Arameese vorm voor H1932
4אֲנַחְנוּ ‘ănaḥnû1ste
persoon
meervouw
H587Wij
Komt zes keer voor in zes verzen
KJV: we:—ourselves, us, we.
5 keer komt de Arameese vorm voor H586.

<Nog toevoegen persoonlijk voornaamwoord als ander zinsdeel, zoals mij/me, jou, je, u etc. . Nog toevoegen bezittelijk voornaamqoorden zoals mijn, jouw, zijn etc. >

Zelfstandig naamwoorden

De zelfstandig naamwoorden in het Nederlands worden ook vervoegd. Als een woord een meervoud moet aanduiden dan wordt een ‘en’ of een ‘s’ toegevoegd. En wij hebben verkleinwoorden, waardoor ’tje’ of ‘pje’ worden toegevoegd.

Bijvoorbeeld raam, ramen en raampje en Bijbel, Bijbels en Bijbeltje.

In het Hebreeuws stoppen ze naast meervouden ook voorzetsel en bezittelijk voornaamwoorden in de vervoeging van het zelfstandig naamwoord. Dat wordt gedaan door een letter voor of achter het woord te zetten.

Met lidwoord en voegwoord

lettervoor of achter
het woord
wat het doet, gevolgvoorbeeld
voorlidwoord
wavvoorvoegwoord en

Met meervouden

lettervoor of achter
het woord
wat het doet, gevolgvoorbeeld
memachtermeervoud mannelijk
tavachtermeervoud vrouwelijk
\

Met voorzetsel

lettervoor of achter
het woord
wat het doet, gevolgvoorbeeld
bethvoorin, met of doorbe-reshit
in het begin
kaphvoorzoals
lamedvooraan, tot
memvoorvanaf

Met bezittelijk voornaamwoord

lettervoor of achter
het woord
wat het doet, gevolgvoorbeeld
alephvoorik
kaphachteru, uw
tawvoorgij, zij
tawachterjij, jullie
jodvoorhij
nunvoorwij
jodachtermij
wavachterhem, zijn
achterhaar

(Meestal) niet vertaalde tekens

Hier een tweetal tekens, misschien wel ee woord, die regelmatig, duizenden keren in het Hebreeuws voorkomt.

WoordSoort woordStrongOpmerkingen
אֵת ‘ēṯ“particle”
fragment, deeltje, item
H853?
Komt 22 keer voor in 18 verzen
KJV: “not translated”

Andere bronnen

Als je meer wil lezen over de eerste letters in de Bijbel en de waarde van getallen, dan is deze pagina Waarheid & Vrede van Bert Otten zeer aan te bevelen. Zie link.

Er zij diverse cursussen Bijbels Hebreeuws. Dit is daar een voorbeeld van. Zie link

We willen weer opnieuw van Jezus leren. Hij gaf lessen voor een goed leven.